Konular
Şirket türleri — Suudi Şirketler Kanunu
Kanunun 164 maddesi bu konuyu ele alır, kanundaki sırayla; her birinin burada sade bir açıklaması, kendi sayfasında resmî metni var.
- Madde 4: Şirket türleriKanuna göre kurulan her şirket beş türden birini almalıdır: kollektif şirket, adi komandit şirket, anonim şirket, basit anonim şirket veya limited şirket.
- Madde 35: Kollektif şirketin tanımıKollektif şirket, şirketin borç ve yükümlülüklerinden tüm malvarlıklarıyla şahsen ve müteselsilen sorumlu olan iki veya daha fazla gerçek veya tüzel kişi tarafından kurulur. Her ortak tacir sıfatını kazanır.
- Madde 36: Şirket sözleşmesinin içeriğiKollektif şirketin şirket sözleşmesi özellikle ortakların bilgilerini, şirketin unvanını, merkezini, amacını, sermayesini ve dağılımını, varsa süresini, yönetimini, karar kurallarını, kâr ve zarar paylaşımını, hesap dönemini ve sona ermeyi içermelidir.
- Madde 37: Yönetim yetkileriKollektif şirketi, kendi aralarından veya dışarıdan bir ya da daha fazla müdür atamadıkça ortaklar yönetir. Müdür şirket amacına giren tüm yönetim işlerini yürütür ve şirketi temsil eder; karşı taraf kötü niyetli değilse şirket, amacı dahilindeki işlemleriyle bağlıdır.
- Madde 38: Ortak kararlarıKollektif şirkette ortak kararları ortak sayısının çoğunluğuyla alınır; şirket sözleşmesinin değiştirilmesi ise, şirket sözleşmesinde aksi öngörülmedikçe, oybirliği gerektirir.
- Madde 39: Müdüre yasak işlemlerKollektif şirketin müdürü, ortakların kararı veya şirket sözleşmesinde açık hüküm olmadan şirket amacını aşan işlemler yapamaz. Madde, bu yasağın özellikle kapsadığı işlemleri sayar.
- Madde 40: Şirketle rekabetOrtak, diğer ortakların onayı olmadan kendi veya başkası hesabına şirketinkiyle aynı türde faaliyette bulunamaz, rakip şirkette ortak, müdür veya yönetim kurulu üyesi olamaz, aynı faaliyetteki başka bir şirkette etkili oranda pay sahibi olamaz. İhlalde şirket işlemlerini kendine saydırıp tazminat isteyebilir.
- Madde 41: Müdür olmayan ortağın haklarıMüdür olmayan ortak yönetime karışamaz; ancak kendisi veya yetkilendirdiği kişi her hesap döneminde iki kez işlerin gidişatını inceleyebilir, kayıt ve belgeleri gözden geçirebilir, mali durumun özetini çıkarabilir ve müdüre görüş bildirebilir. Aksine her anlaşma yok hükmündedir.
- Madde 42: Müdürün azliŞirket sözleşmesinde aksi öngörülmedikçe, şirket sözleşmesinde atanan ortak müdür ancak diğer ortakların oybirliğiyle azledilebilir; ayrı sözleşmeyle atanan veya ortak olmayan müdür ortak sayısının çoğunluğuyla azledilebilir. Yetkili yargı mercii de kesin hükümle her müdürü azledebilir.
- Madde 43: Müdürün istifasıOrtak olsun olmasın müdür, şirket sözleşmesinde veya atama sözleşmesinde aksi öngörülmedikçe, istifanın yürürlüğünden en az 60 gün önce ortaklara yazılı bildirimde bulunarak istifa edebilir; aksi hâlde doğan zarardan sorumludur. İstifa, şirket sözleşmesinde öngörülmedikçe şirketin feshini gerektirmez.
- Madde 44: Ortaklık payları ve devriKollektif şirkette ortaklık payları tedavül edebilir senetlerle temsil edilemez. Ortak payını ancak şirket sözleşmesindeki sınırlamalara uyarak veya diğer ortakların onayıyla devredebilir ve devir tescil edilmelidir; ancak payına bağlı mali hakları, yalnızca taraflar arasında hüküm doğurmak üzere devredebilir.
- Madde 45: Ortağın katılması, ayrılması, çıkarılması ve devriMadde, ortaklar değiştiğinde borçlardan kimin sorumlu olduğunu düzenler: yeni ortak, oybirliğiyle önceki borçlardan muaf tutulmadıkça önceki ve sonraki borçlardan sorumludur; ayrılan ortak, çıkışının tescilinden önceki borçlardan sorumlu kalır; devralan alacaklılara karşı sorumludur, devreden ise 30 gün içinde itiraz yoksa kurtulur.
- Madde 46: Ayrılma ve çıkarılma usulüŞirket sözleşmesinde aksi öngörülmedikçe ortak, en az 60 gün önceden bildirerek tek taraflı ayrılabilir. Çıkarma şirket sözleşmesine göre veya bu yoksa ortak sayısının çoğunluğunun haklı sebeplerle yargıya başvurusuyla olur. Her ikisi tescil edilmelidir; yargı, devam edemeyecek şirketi feshedebilir.
- Madde 47: Ortağın kâr ve zarardaki payıKâr, zarar ve her ortağın payı, hesap dönemi sonunda kabul edilen muhasebe standartlarına göre hazırlanan finansal tablolara göre belirlenir; ortak, kâr payı belirlenince şirketin alacaklısı olur, meğer ki şirket sözleşmesi aksini öngörsün. Zararla azalan sermaye sonraki yılların kârından tamamlanır.
- Madde 48: Ortağın malvarlığına başvuruOrtaktan şirket borcunu kendi malvarlığından ödemesi ancak borç şirket aleyhine kesin yargı kararı veya icra edilebilir belgeyle sabit olduktan, şirkete ödeme ihtarı yapıldıktan ve alacağın şirketten tahsili imkânsız hâle geldikten sonra istenebilir. Ödeyen ortak, diğerlerine payları oranında rücu edebilir.
- Madde 49: Ortaklık payının değerlemesiDeğer kararlaştırılmamış veya şirket sözleşmesi bir yöntem öngörmemişse, ortağın payı; ayrılma, çıkarılma, İflas Kanunu’na göre tasfiye işlemi veya mirasçıların katılmadığı ölüm hâlinde, olay tarihindeki gerçeğe uygun değeri gösteren yetkili değerleme uzmanı raporuyla belirlenir. Devirde devralanla kararlaştırılan bedel esastır.
- Madde 50: Sona erme hâlleriKollektif şirket, şirket sözleşmesinde öngörülmedikçe bir ortağın ölümü, kısıtlanması, tasfiyesi, çıkarılması veya ayrılmasıyla sona ermez; diğerleri arasında devam eder. Mirasçılar belirli şartlarla şirketi sürdürebilir; tek ortak kalırsa durumu düzeltmek için 90 günü vardır.
- Madde 51: Adi komandit şirketin tanımıAdi komandit şirket iki grup ortaktan oluşur: şirket borçlarından tüm malvarlığıyla şahsen ve müteselsilen sorumlu en az bir gerçek veya tüzel kişi komandite ortak ile yalnızca sermaye payı ölçüsünde sorumlu en az bir gerçek veya tüzel kişi komanditer ortak. Komanditer ortak tacir sıfatını kazanmaz.
- Madde 52: Şirket sözleşmesinin içeriğiAdi komandit şirketin şirket sözleşmesi özellikle ortakların bilgilerini, unvanı, merkezi, amacı, sermayeyi ve dağılımını, varsa süreyi, yönetimi, karar kurallarını, kâr ve zarar paylaşımını, hesap dönemini ve sona ermeyi içermelidir; liste kollektif şirketteki ile aynıdır (madde 36).
- Madde 53: Komanditer ortağın haklarıKomanditer ortak veya yetkilendirdiği kişi her hesap döneminde iki kez işlerin gidişatını inceleyebilir, kayıtları gözden geçirebilir ve mali durumun özetini çıkarabilir. Vekâletname olsa bile dış yönetime karışamaz, karışırsa şahsen sorumlu olur; şirket sözleşmesine göre iç yönetime katılabilir.
- Madde 54: Adi komandit şirketin genel kuruluKomandite ve komanditer ortaklar, şirket sözleşmesinde şirketin bir genel kurulu olmasını kararlaştırabilir ve görevleri ile toplanma usulünü belirleyebilir.
- Madde 55: Ortak kararlarıŞirket sözleşmesinde aksi öngörülmedikçe sözleşmenin değiştirilmesi, komandite ortakların oybirliği ve komanditerlere ait sermayenin çoğunluğuna sahip komanditer ortakların onayıyla; diğer kararlar komandite ortakların sayı çoğunluğuyla alınır. Komanditer ortak fesih isteyemez, müdürün atanması veya azli konusunda oy kullanamaz.
- Madde 56: Payların devriKomanditer ortak paylarını diğer ortaklara devredebilir; üçüncü kişilere ise, şirket sözleşmesinde aksi öngörülmedikçe, tüm komandite ortakların ve komanditer sermayenin çoğunluğuna sahip komanditerlerin onayıyla devredebilir; komandite ortak da aynı kurala tabidir. Yeni ortaklar tüm komanditelerin onayıyla alınabilir.
- Madde 57: Sona erme hâlleriAdi komandit şirket, şirket sözleşmesinde öngörülmedikçe bir komanditer ortağın ölümü, kısıtlanması, aczi, İflas Kanunu’na göre aleyhine tasfiye işleminin başlatılması veya ayrılmasıyla sona ermez.
- Madde 58: Anonim şirketin tanımıAnonim şirket, bir veya daha fazla gerçek ya da tüzel kişi tarafından kurulur ve sermayesi devredilebilir paylara bölünür. Borç ve yükümlülüklerinden yalnızca şirket sorumludur; pay sahibi yalnızca taahhüt ettiği payların bedelini ödemekle yükümlüdür.
- Madde 59: Anonim şirketin sermayesiAnonim şirketin çıkarılmış sermayesi en az SAR 500,000 olmalı ve bunun en az dörtte biri kuruluşta ödenmiş olmalıdır.
- Madde 60: Çıkarılmış ve kayıtlı sermayeAnonim şirketin, taahhüt edilen payları temsil eden bir çıkarılmış sermayesi vardır; esas sözleşme ayrıca kayıtlı sermaye belirleyebilir. Yönetim kurulu, çıkarılmış sermaye tamamen ödenmişse onu kayıtlı sermaye sınırına kadar artırabilir.
- Madde 61: Esas sözleşmede yer alacak bilgilerMadde, anonim şirket esas sözleşmesinde bulunması gereken bilgileri ve kuruluş başvurusunda esas sözleşmeye eklenmesi gereken belgeleri sayar.
- Madde 67: Yönetim kurulu üyeliğine aday göstermeAnonim şirketi en az 3 üyeli bir yönetim kurulu yönetir. Her pay sahibi kendisini ya da pay sahibi olan veya olmayan bir veya daha fazla kişiyi yönetim kuruluna aday gösterebilir.
- Madde 68: Yönetim kurulu üyelerinin seçimiYönetim kurulu üyelerini olağan genel kurul seçer ve tüm üyeler gerçek kişi olmalıdır. Görev süresini esas sözleşme en fazla 4 yıl olarak belirler; genel kurul, esas sözleşmede aksi yazsa bile üyelerin bir kısmını veya tamamını görevden alabilir.
- Madde 69: Kurulun görev süresinin bitişi ve istifalarMadde, yönetim kurulunun görev süresi bittiğinde, kurulun tamamı veya bir üye istifa ettiğinde ve bir üyelik boşaldığında olacakları düzenler: geçici atama, olağan genel kurulu toplantıya çağırma süreleri ve yetkili yargı merciine başvuru.
- Madde 71: İşlem ve sözleşmelerde menfaatin açıklanmasıYönetim kurulu üyesi, şirket hesabına yapılan işlem veya sözleşmelerde doğrudan ya da dolaylı bir menfaati olduğunu öğrenir öğrenmez kurula bildirmeli ve bunlarda oy kullanmamalıdır. Kurul bu işlemleri denetçinin özel raporuyla genel kurula bildirir; açıklamamak iptal, kârın iadesi ve zarar sorumluluğu doğurabilir.
- Madde 72: Kredi verilmesiAnonim şirket, yönetim kurulu üyelerine veya yakınlarına kredi veremez, üçüncü kişilerden aldıkları krediler için kefil olamaz veya teminat veremez; aykırı her sözleşme batıldır. Halka uyguladıkları koşullarla bankalar ve finansman şirketleri ile onaylı çalışan teşvik programları istisnadır.
- Madde 74: Borçlanma ve şirket varlıkları üzerinde tasarrufEsas sözleşme veya genel kurul kararı bu yetkileri sınırlamadıkça yönetim kurulu her vadede borçlanabilir, şirket varlıklarını satabilir veya rehnedebilir, ticari işletmeyi satabilir veya rehnedebilir ve şirketin borçlularını ibra edebilir.
- Madde 76: Yönetim kurulu üyelerinin ücretiYönetim kurulu üyelerinin ücretlendirme şeklini esas sözleşme belirler; tutarı ise adil, teşvik edici ve performansla orantılı olacak şekilde olağan genel kurul tespit eder. Kurulun yıllık raporu her üyenin aldıklarını ayrıntılı gösterir.
- Madde 77: Yönetim kurulunun yetkileriYönetim kurulu, Kanun veya esas sözleşmeyle açıkça genel kurula bırakılanlar dışında şirketi amacına uygun yönetmek için en geniş yetkilere sahiptir ve belirli işleri devredebilir. Şirket, kurulun kendi adına yetkisini aşarak yaptığı işlemlerle de bağlıdır; kötü niyetli veya aşımı bilen kişiye karşı bağlı değildir.
- Madde 78: Yönetim kurulunda görev dağılımıKurul ilk toplantısında üyeleri arasından bir başkan, şirket borsadaysa bir başkan yardımcısı seçer; murahhas üye atayabilir. Üyeleri arasından veya dışarıdan bir icra başkanı ve sekreter atamak zorundadır ve bunları kurul üyeliği sona ermeden görevlerinden alabilir.
- Madde 79: Şirketin temsiliYönetim kurulu başkanı anonim şirketi yargı, tahkim heyetleri ve üçüncü kişiler önünde temsil eder; esas sözleşme bu yetkiyi murahhas üyeye veya icra başkanına da verebilir. Başkan bazı yetkilerini yazılı olarak devredebilir; yokluğunda başkan yardımcısı ona vekâlet eder.
- Madde 80: Yönetim kurulu toplantılarıAnonim şirketin yönetim kurulu, başkanın çağrısıyla yılda en az 4 kez toplanır. Toplantı ancak üyelerin en az yarısı hazır bulunursa geçerlidir; kararlar hazır bulunanların çoğunluğuyla alınır ve eşitlikte toplantı başkanının oyu belirleyicidir; esas sözleşme aksini öngörebilir.
- Madde 81: Kurulda vekâlet ve kararların yürürlüğüYönetim kurulu üyesi toplantılara veya oylamalara vekil gönderemez; esas sözleşme izin veriyorsa başka bir üyeyi vekil yapabilir ve bir üye en fazla bir vekâlet taşıyabilir. Kurul kararı, başka bir zaman veya koşul öngörmedikçe alındığı tarihte yürürlüğe girer.
- Madde 82: Acil konularda dolaştırma yoluyla kararAnonim şirketin yönetim kurulu, bir üye yazılı olarak toplantı talep etmedikçe, acil konularda tüm üyelere dolaştırma yoluyla karar alabilir. Bu kararlar, esas sözleşme daha fazlasını istemedikçe üyelerin oy çokluğuyla alınır ve tutanağa geçirilmek üzere bir sonraki toplantıya sunulur.
- Madde 84: Pay sahipleri genel kurul toplantılarıGenel kurula yönetim kurulu başkanı, başkan yardımcısı, kurulun görevlendirdiği bir üye, bunlar olmazsa pay sahiplerinin oyla seçtiği kişi başkanlık eder. Her pay sahibi, esas sözleşmede aksi yazsa bile katılabilir ve kurul üyesi olmayan birini vekil atayabilir; toplantı ve oylama modern teknolojiyle yapılabilir.
- Madde 90: Genel ve özel kurullarGenel ve özel kurullar yönetim kurulunun çağrısıyla toplanır. Denetçi veya oy hakkı olan payların en az 10% oranını temsil eden pay sahipleri isterse kurul olağan genel kurulu 30 gün içinde çağırmalıdır; yetkili makam da belirli hallerde çağırabilir.
- Madde 91: Kurul toplantısına çağrıKurul toplantısına çağrı en az 21 gün önce, taahhütlü mektupla veya modern teknolojiyle ilanla yapılır, bir örneği ticaret siciline (borsadaysa CMA’ya da) gönderilir ve belirli bilgileri içerir. Borsada işlem görmeyen şirkette oy hakkı olan payların tamamının sahipleri bu şekle uymadan toplanabilir.
- Madde 92: Olağan genel kurulun toplantı nisabıOlağan genel kurul, oy hakkı olan payların en az dörtte birini temsil eden pay sahiplerinin katılımıyla geçerlidir; esas sözleşme bunu yarıyı aşmamak üzere yükseltebilir. Nisap yoksa ikinci toplantı katılımdan bağımsız geçerlidir; kararlar temsil edilen oy haklarının çoğunluğuyla alınır.
- Madde 93: Olağanüstü genel kurulun toplantı nisabıOlağanüstü genel kurul için oy hakkı olan payların yarısı (esas sözleşmeyle üçte ikiye kadar daha fazlası) gerekir; ikinci toplantıda dörtte biri, üçüncüsü katılımdan bağımsız geçerlidir. Kararlar temsil edilen oy haklarının üçte ikisiyle; sermaye değişikliği, süre uzatımı, erken fesih, birleşme veya bölünmede dörtte üçüyle alınır.
- Madde 95: Pay sahipleri kurullarında oylamaPay sahipleri kurullarında oylama yöntemini esas sözleşme belirler. Yönetim kurulu üyeleri, doğrudan veya dolaylı menfaatlerinin bulunduğu ya da menfaat çatışması içeren işlem ve sözleşmelere ilişkin kurul kararlarında oy kullanamaz.
- Madde 96: Genel kurul gündemiKurul, pay sahiplerinin gündeme almak istedikleri konuları dikkate almalıdır; oy hakkı olan payların 10% oranına sahip olanlar konu ekleyebilir. Her konu ayrı bir maddede yer alır ve her pay sahibi gündemi görüşebilir, yönetim kurulu üyelerine ve denetçiye soru sorabilir.
- Madde 98: Tek pay sahipli anonim şirketAnonim şirket tek kişi tarafından kurulursa veya tüm payları tek kişiye geçerse, bu kişi pay sahipleri kurullarının yetkilerine sahip olur. Kararlarını genel kurulu çağırmaya gerek olmadan yazılı alır ve bunlar 97. maddedeki özel deftere işlenir.
- Madde 99: Pay sahipleri kurulu kararına itirazİyi niyetli üçüncü kişilerin hakları saklı kalmak üzere, Kanun’a veya esas sözleşmeye aykırı bir kurul kararına toplantıda itiraz eden veya haklı mazeretle katılamayan her pay sahibi, yetkili yargı merciinden kararın iptalini isteyebilir. Karar tarihinden 90 gün sonra dava dinlenmez.
- Madde 100: Genel kurul kararlarının dolaştırma yoluyla alınmasıBorsada işlem görmeyen anonim şirketin esas sözleşmesi, herhangi bir pay sahibi yazılı olarak toplantı istemedikçe, yönetim kurulu başkanına genel kurul kararlarını toplantısız dolaştırma yoluyla önerme yetkisi verebilir. Üye ve denetçi seçimi ile görevden alınması ve yıllık finansal tabloların incelenmesi için toplantı şarttır.
- Madde 101: Dolaştırma yoluyla kararda nisapBorsada işlem görmeyen anonim şirketlerde dolaştırma yoluyla genel kurul kararları, esas sözleşme daha yüksek oran öngörmedikçe, olağan konularda oy haklarının çoğunluğunu, olağanüstü konularda en az 75% oranını temsil eden pay sahiplerinin onayıyla alınır. Kararlar tutanağa ve 97. madde defterine geçirilir.
- Madde 102: Şirketin denetlenmesi talebiSermayenin en az 5% oranını temsil eden pay sahipleri, yönetim kurulu üyelerinin veya denetçinin davranışları şüphe uyandırıyorsa yetkili yargı merciinden şirketin denetlenmesini isteyebilir. Merci, masrafı talep edene ait olmak üzere denetim emredebilir; şikâyet haklı çıkarsa ihtiyati tedbir alabilir, kurulu ve denetçiyi görevden alabilir.
- Madde 103: Şirket paylarıAnonim şirket payları nama yazılıdır ve şirkete karşı bölünemez. İtibari değerlerini esas sözleşme belirler ve aynı tür veya sınıftaki paylarda eşittir; paylar bölünebilir veya birleştirilebilir; borsada işlem görmeyen şirket kâğıt veya elektronik pay belgesi düzenler.
- Madde 107: Paya bağlı haklarPay sahibi paya bağlı haklara sahiptir: paydan tasarruf, kurullara katılma ve oy, dağıtılan net kârdan pay, üye seçme, kayıtları inceleme, kurulu denetleme, sorumluluk davası, kararlara itiraz ve tasfiyede varlıklardan pay; Kanun ve esas sözleşmedeki şartlarla.
- Madde 108: Pay türleri ve sınıflarıŞirket adi, imtiyazlı ve itfa edilebilir paylar çıkarabilir; esas sözleşme belirli hak, imtiyaz veya kısıtlamalara sahip farklı sınıflar öngörebilir. Aynı tür veya sınıftaki paylar eşit hak ve yükümlülük doğurur; kuralları Yönetmelik belirler.
- Madde 115: Pay bedelinin ödenmemesiPay sahibi pay bedelinin kalan kısmını vadesinde ödemezse yönetim kurulu payı duruma göre açık artırmada veya sermaye piyasasında satabilir; satış ya da ödeme yapılana kadar paya bağlı haklar askıya alınır.
- Madde 116: Taahhüdü aşan ödeme talep edilemezŞirket, esas sözleşmede öngörülmüş olsa bile, pay sahibinden payın ihracında üstlendiği tutardan fazlasını ödemesini isteyemez.
- Madde 117: Borçlanma araçları ve finansman sukuku ihracıAnonim şirket, Sermaye Piyasası Kanunu’na göre devredilebilir borçlanma araçları veya finansman sukuku ihraç edebilir; paya dönüştürülebilir olanların ihracı, karşılığında çıkarılabilecek azami pay sayısını belirleyen bir olağanüstü genel kurul kararını gerektirir.
- Madde 118: Borçlanma araçlarının ve sukukun paya dönüştürülmesiŞirket, borçlanma araçlarını veya finansman sukukunu Sermaye Piyasası Kanunu’na göre paya dönüştürebilir; bunun için ihraç koşullarında önceden ya da sonradan yapılacak bir anlaşmayla hamilinin onayı gerekir.
- Madde 119: Zararın tazminiHer ilgili, 117 veya 118. maddeye aykırı işlemin iptalini yetkili yargı merciinden isteyebilir; ayrıca borçlanma aracı veya finansman sukuku sahiplerinin uğradığı zarar tazmin edilir.
- Madde 120: Pay sahipleri genel kurulu kararlarının uygulanmasıPay sahipleri genel kurullarının kararları borçlanma aracı ve finansman sukuku sahiplerine de uygulanır; ancak bu kurullar, sahiplerin 89. maddeye göre toplanan özel kurulda onayı olmadan onların haklarını değiştiremez.
- Madde 121: Finansal tablolar ve faaliyet raporuYönetim kurulu her hesap dönemi sonunda finansal tabloları ve kâr dağıtım önerisini içeren faaliyet ve mali durum raporunu hazırlar ve bunları yıllık olağan genel kuruldan en az 45 gün önce denetçinin kullanımına sunar.
- Madde 122: Finansal tabloların iletilmesi ve tevdiiYönetim kurulu başkanı, imzalanmış finansal tabloları ve kurul raporunu, varsa denetçi raporuyla birlikte, modern teknoloji araçlarıyla yayımlanmadıkça yıllık olağan genel kuruldan en az 21 gün önce pay sahiplerine iletmeli ve Yönetmelik’e göre tevdi etmelidir.
- Madde 123: Yedek akçe ayrılmasıEsas sözleşme, net kârın belirli bir oranının kendi belirlediği amaçlara ayrılmış bir yedek akçeye aktarılmasını öngörebilir; olağan genel kurul da payların net kârdaki payını belirlerken başka yedekler ayrılmasına karar verebilir.
- Madde 124: Yedek akçelerin kullanılmasıEsas sözleşmede belirli amaçlara ayrılmış yedek ancak olağanüstü genel kurul kararıyla kullanılabilir; belirli bir amaca ayrılmamış yedeği ise olağan genel kurul, yönetim kurulunun önerisi üzerine şirketin veya pay sahiplerinin yararına harcayabilir.
- Madde 125: Pay sahiplerine kâr payı dağıtımıGenel kurul, varsa yedekler düşüldükten sonra net kârın pay sahiplerine dağıtılacak oranını belirler; pay sahibi, hak kazanma ve dağıtım tarihlerini gösteren bu karara göre payını alır.
- Madde 126: Sermaye artırım yöntemleriSermaye dört yoldan biriyle artırılır: nakdi veya ayni sermaye karşılığı yeni pay, şirketin muaccel ve miktarı belli borçları karşılığı yeni pay, yedek akçenin sermayeye eklenmesi veya borçlanma araçları ya da finansman sukuku karşılığı yeni pay.
- Madde 127: Çıkarılmış veya kayıtlı sermayenin artırılmasıOlağanüstü genel kurul, çıkarılmış sermaye tamamen ödenmiş olmak şartıyla çıkarılmış sermayeyi veya varsa kayıtlı sermayeyi artırabilir; yeni payları çalışanlara tahsis edebilir; yeni payların itibari değeri aynı tür veya sınıftaki asıl paylarınkine eşit olmalıdır.
- Madde 128: Yeni paylarda rüçhan hakkıOlağanüstü genel kurulun çıkarılmış sermayeyi artırma kararı ya da yönetim kurulunun kayıtlı sermaye sınırları içinde artırma kararı verildiği anda pay sahibi olan kişi, payının tür ve sınıfına göre nakit karşılığı çıkarılan yeni paylarda rüçhan hakkına sahiptir.
- Madde 129: Rüçhan hakkının sınırlandırılmasıEsas sözleşme izin veriyorsa olağanüstü genel kurul, şirketin yararına gördüğü durumlarda pay sahiplerinin nakdi sermaye artırımındaki rüçhan hakkını durdurabilir veya önceliği pay sahibi olmayanlara tanıyabilir.
- Madde 130: Rüçhan hakkının satışı veya devriAnonim şirket pay sahibi, rüçhan hakkını Yönetmelik’te belirlenen şekilde bedelli veya bedelsiz olarak satabilir ya da devredebilir.
- Madde 131: Yeni payların dağıtımıYeni paylar önce katılım talep eden rüçhan hakkı sahiplerine hakları oranında dağıtılır; kalan paylar payından fazlasını isteyenlere aynı oranla verilir; artan paylar, olağanüstü genel kurul veya Sermaye Piyasası Kanunu aksini öngörmedikçe üçüncü kişilere sunulur.
- Madde 132: Şirket zararlarıAnonim şirketin zararları çıkarılmış sermayenin yarısına ulaşırsa yönetim kurulu, öğrendiği tarihten itibaren 60 gün içinde bunu ve önerilerini açıklamalı, 180 gün içinde de şirketin zararları gidererek devamını veya feshini görüşmek üzere olağanüstü genel kurulu toplantıya çağırmalıdır.
- Madde 133: Sermaye azaltım yöntemleriSermaye dört yoldan biriyle azaltılır: pay iptali, itibari değerin zarar kadar azaltılması, itibari değerin pay sahibine iade veya ödenmemiş kısımdan ibra yoluyla azaltılması ya da şirketin kendi paylarını satın alıp iptal etmesi.
- Madde 134: Sermaye azaltım kararıOlağanüstü genel kurul, sermaye şirketin ihtiyacını aşıyorsa veya şirket zarara uğramışsa sermayeyi azaltabilir; 59. maddedeki sınırın altına yalnızca zarar hâlinde inilebilir. Karar, yönetim kurulunun denetçi raporu ekli beyanı genel kurulda okunduktan sonra verilir.
- Madde 135: Sermaye azaltım usulüSermaye şirketin ihtiyacını aştığı için azaltılıyorsa alacaklılar olağanüstü genel kuruldan en az 45 gün önce itiraza çağrılmalıdır; itiraz eden alacaklıya borç muaccelse ödenmeli, vadeliyse yeterli teminat verilmelidir.
- Madde 136: Pay sahipleri arasında eşitlikSermaye azaltılırken aynı tür ve sınıftan pay sahipleri arasında eşitlik gözetilmelidir.
- Madde 137: Pay geri alımı yoluyla azaltımSermaye, şirketin iptal amacıyla kendi paylarını satın almasıyla azaltılıyorsa pay sahipleri paylarını satışa sunmaya çağrılmalıdır; sunulan paylar satın alınmasına karar verilen sayıyı aşarsa satış talepleri aşım oranında indirilir.
- Madde 138: Basit anonim şirketin niteliğiBasit anonim şirkete, bu bölümde özel hüküm bulunmayan hâllerde ve niteliğine uygun düştüğü ölçüde, sayılan maddeler dışında anonim şirket hükümleri uygulanır; pay sahipleri şirketin yapısını ve işleyişini esas sözleşmede düzenler.
- Madde 139: Basit anonim şirketin sermayesiBasit anonim şirketin esas sözleşmesi çıkarılmış sermayesini ve ödenmiş kısmını gösterir, kayıtlı sermaye de öngörebilir; anonim şirket için aranan asgari sermaye bu şirkete uygulanmaz.
- Madde 140: Esas sözleşmenin içeriğiMadde, basit anonim şirketin esas sözleşmesinde bulunması gereken bilgileri ve kuruluş başvurusunda esas sözleşmeye eklenecek belgeleri sayar.
- Madde 141: Ayni sermayenin değerlemesiBasit anonim şirkette toplam değeri sermayenin yarısını aşmayan ayni sermaye, aksi kararlaştırılmadıkça yetkili değerleme uzmanınca değerlendirilmek zorunda değildir; yarıyı aşarsa bir veya daha fazla yetkili uzmanca değerlenmelidir.
- Madde 142: Basit anonim şirketin yönetimiBasit anonim şirketin bir başkan, bir veya daha fazla müdür, yönetim kurulu ya da başka bir şekilde nasıl yönetileceğini, yöneticilerin atanma ve azil usulünü ve yetkilerini esas sözleşme belirler; esas sözleşmede hüküm yoksa pay sahipleri belirler.
- Madde 143: Yöneticilerin sorumluluğuAnonim şirket yönetim kurulunun sorumluluğuna ilişkin hükümler, duruma göre basit anonim şirketin başkanına, müdürüne veya yönetim kuruluna uygulanır.
- Madde 144: Kredi verilmesiKanun’un 72. maddesi, duruma göre basit anonim şirketin başkanına, müdürüne veya yönetim kuruluna uygulanır.
- Madde 145: Pay sahipleri toplantısıBasit anonim şirketin esas sözleşmesi, pay sahiplerine sunulacak konuları ve karar alma şekli ile koşullarını belirler; ancak anonim şirket genel kurullarının yetkisindeki bazı kararları her durumda pay sahipleri almalıdır.
- Madde 146: Pay sahipleri toplantısına çağrıEsas sözleşme saklı kalmak üzere toplantılara başkan, müdür veya yönetim kurulu çağırır; denetçinin veya oy hakkı olan payların en az 10%’unu temsil eden pay sahiplerinin talebiyle de çağrı yapılabilir; çağrı en az 5 gün önce tüm pay sahiplerine gönderilir.
- Madde 147: Basit anonim şirketin finansal tablolarıBasit anonim şirketin başkanı, müdürü veya yönetim kurulu her hesap dönemi sonunda finansal tabloları ve varsa kâr dağıtım önerisini içeren faaliyet ve mali durum raporunu hazırlar; bunlar varsa denetçi raporuyla birlikte dönem sonundan itibaren 6 ay içinde pay sahiplerine sunulur.
- Madde 148: Pay sahipleri toplantı tutanaklarıPay sahipleri toplantılarının müzakere ve kararları ile elden dolaştırma yoluyla alınan kararlar, başkan, müdür veya yönetim kurulunca imzalanan özel bir deftere tutanakla geçirilir; Yönetmelik’te belirtilen kararlar 15 gün içinde ticaret siciline tescil edilir.
- Madde 149: Elden dolaştırma yoluyla kararEsas sözleşme, pay sahibi kararlarının toplantı yapılmadan elden dolaştırma yoluyla alınmasına izin verebilir; bu durumda başkan, müdür veya yönetim kurulu önerilen kararı ve belgelerini, onay yöntemi ve karar tarihiyle birlikte tüm pay sahiplerine gönderir.
- Madde 150: Tek kişilik basit anonim şirketBasit anonim şirketi tek kişi kurarsa veya tüm payları tek kişiye geçerse, bu kişinin sorumluluğu sermaye olarak ayırdığı malla sınırlıdır; pay sahiplerinin yetkilerini kullanır, kararları yazılı olarak alınır ve özel bir deftere kaydedilir.
- Madde 151: Pay devrine ilişkin kısıtlamalarEsas sözleşme, payların devrini ihraçtan itibaren en fazla 10 yıl yasaklayabilir (bu süre oybirliğiyle uzatılabilir) veya devri şirketin ya da pay sahiplerinin onayına bağlayabilir; bu kısıtlamalara aykırı her devir batıldır.
- Madde 152: Payları devretme zorunluluğuEsas sözleşme, bir pay sahibinin paylarını devretmek zorunda olacağı koşulları belirleyebilir; aksi öngörülmedikçe bedel gerçeğe uygun değerdir; mali haklar dışındaki paya bağlı haklar devir gerçekleşene kadar askıya alınabilir.
- Madde 153: Uyuşmazlıkların çözümüCezai fiiller dışında esas sözleşme, pay sahipleri arasında veya şirket ile başkanı, müdürü ya da bir yönetim kurulu üyesi arasında çıkabilecek her türlü uyuşmazlığın tahkim veya diğer alternatif yollarla çözülmesini öngörebilir.
- Madde 154: Pay sahiplerinin oybirliği151, 152 ve 153. madde hükümlerinin esas sözleşmeye konulması ve bunlardan herhangi birinin değiştirilmesi pay sahiplerinin oybirliğiyle onayını gerektirir.
- Madde 156: Limited şirketin tanımıLimited şirket, bir veya daha fazla gerçek ya da tüzel kişi tarafından kurulur; malvarlığı her ortağın veya malikin malvarlığından ayrıdır, borçlarından yalnızca şirket sorumludur, ortak veya malik ise ancak sermayedeki payı kadar sorumludur.
- Madde 157: Tek ortaklı limited şirketLimited şirketi tek kişi kurarsa veya tüm paylar tek kişiye geçerse, bu kişi müdür, müdürler kurulu ve ortaklar genel kurulunun yetkilerini kullanır, yazılı karar alır ve bir veya daha fazla müdür atayabilir; şirketin şirket sözleşmesi yerine esas sözleşmesi olur.
- Madde 158: Şirket sözleşmesinin içeriğiMadde, limited şirketin şirket sözleşmesinde bulunması gereken bilgileri ve kuruluş başvurusunda sözleşmeye eklenecek belgeleri sayar.
- Madde 159: Limited şirkette ayni sermayenin değerlemesiLimited şirkette ayni sermaye, Kanun’un 141. maddesindeki hükümlere göre değerlenir.
- Madde 160: Şirket müdürünün atanmasıLimited şirket, ortaklar arasından veya dışarıdan bir veya daha fazla müdür tarafından yönetilir; müdürleri ortaklar şirket sözleşmesinde veya ayrı bir sözleşmede belirli ya da belirsiz süreyle atar; birden fazla müdür varsa ortaklar müdürler kurulu oluşturabilir.
- Madde 161: Limited şirketin yönetim şekliŞirketin yönetim şeklini ve birden fazla müdür atanması veya müdürler kurulu oluşturulması hâlinde karar için gereken çoğunluğu şirket sözleşmesi veya ortaklar kararı belirler.
- Madde 162: Temsil ve müdürün işlemleriMüdür limited şirketi yargı, tahkim heyetleri ve üçüncü kişiler nezdinde temsil eder; atanması, değiştirilmesi veya yetkilerinin kısıtlanması kararı ancak ticaret siciline tescilden sonra üçüncü kişilere karşı geçerlidir; şirket, amacı kapsamındaki işlemleriyle bağlıdır.
- Madde 163: Müdürlüğün boşalmasıTek müdürlü bir limited şirkette müdürlük boşalırsa ortaklar, bunu öğrendikleri tarihten itibaren 15 gün içinde yeni müdür atamalıdır; varsa denetçi veya herhangi bir ortak bu atama için genel kurulu toplantıya çağırabilir.
- Madde 164: Müdürün azliOrtaklar, şirket sözleşmesinde veya ayrı sözleşmede atanmış olsun, müdürü veya müdürleri azledebilir ve yerlerine atama yapmalıdır; sermayenin en az dörtte birini temsil eden ortaklar müdürün azlini yetkili yargı merciinden isteyebilir.
- Madde 165: Ortaklar genel kuruluLimited şirketin tüm ortaklardan oluşan bir genel kurulu vardır; müdür veya müdürlerin çağrısıyla yılda en az bir kez, hesap döneminin bitiminden sonraki 6 ay içinde toplanır ve Kanun’un öngördüğü taleplerle her zaman çağrılabilir.
- Madde 166: Ortak kararlarının alınmasıOrtak kararları genel kurulda veya elden dolaştırma yoluyla alınır; şirket sözleşmesi daha yüksek bir çoğunluk öngörmedikçe her durumda sermayenin yarısından fazlasını temsil eden ortakların onayıyla geçerlidir.
- Madde 167: Limited şirketin finansal tabloları ve raporuMüdür her hesap dönemi için finansal tabloları, faaliyet ve mali durum raporunu ve varsa kâr dağıtım önerisini hazırlar; bunları yıllık genel kuruldan en az 45 gün önce denetçiye sunar ve en az 21 gün önce ortaklara iletir.
- Madde 168: Ortaklar yıllık toplantısının gündemiOrtaklar genel kurulunun yıllık toplantı gündeminde müdürün raporu, finansal tablolar, varsa denetçi raporu ve varsa müdürün kâr dağıtım önerisi bulunmalıdır.
- Madde 169: Gündem maddeleri ve ortakların sorularıOrtaklar genel kurulu, toplantı sırasında gerektiren olgular ortaya çıkmadıkça gündem dışı konuları görüşemez; ortak gündeme madde eklenmesini isteyebilir ve müdüre soru yöneltebilir, gerekirse genel kurula başvurur.
- Madde 170: Genel kurul kararına itirazİyi niyetli üçüncü kişilerin hakları saklı kalmak üzere her ortak, Kanun’a veya şirket sözleşmesine aykırı genel kurul kararının iptalini yetkili yargı merciinden isteyebilir; iptal davası karardan itibaren 90 gün sonra dinlenmez.
- Madde 171: Ortakların hak ve yükümlülükleriHer ortak müzakerelere katılır ve payı sayısınca oyla oy kullanır, vekil atayabilir; müdür olmayan ortak şirket kayıtlarını her hesap döneminde iki kez inceleyebilir ve edinilen bilgilerin gizliliği korunmalıdır.
- Madde 172: Şirket sözleşmesinin değiştirilmesiLimited şirketin şirket sözleşmesi, sermayesi de dahil olmak üzere, sermayenin en az dörtte üçüne sahip ortakların onayıyla değiştirilebilir. Ortaklar nakit karşılığı çıkarılan yeni paylarda öncelik hakkına sahiptir; bazı artırım türleri oybirliği gerektirir.
- Madde 173: Uyuşmazlıkların çözümüLimited şirketin şirket sözleşmesi, ortaklar arasındaki veya şirket ile müdürleri arasındaki uyuşmazlıkların tahkim ya da diğer alternatif yollarla çözülmesini öngörebilir; cezai fiiller bunun dışındadır.
- Madde 174: Sermaye tutarıOrtaklar limited şirketin sermayesini şirket sözleşmesinde belirler; sermaye bölünemez ve tedavül edilemez eşit paylara ayrılır. Bir payın birden çok maliki varsa şirket, içlerinden birini seçene kadar payın haklarını askıya alabilir.
- Madde 175: Kârın ortaklara dağıtılmasıLimited şirkette paylar, şirket sözleşmesinde aksi yazılı değilse net kâr ve tasfiye fazlasında eşit hak verir. Dağıtılacak kâr oranını genel kurul belirler ve karar hak ediş ile dağıtım tarihlerini gösterir.
- Madde 176: Sermaye azaltımıLimited şirkette ortaklar genel kurulu, sermaye ihtiyacı aşıyorsa veya şirket zarar etmişse, müdürlerin hazırladığı beyanlara dayanarak sermayeyi azaltabilir. Azaltım ancak ticaret siciline tescil ve ilan edildikten sonra yürürlüğe girer.
- Madde 177: Yedek akçe ayrılmasıLimited şirketin şirket sözleşmesi, belirlenen amaçlar için net kârın belirli bir oranının yedek olarak ayrılmasını öngörebilir. Yıllık genel kurul ek yedekler ayırabilir ve çalışanlar için sosyal amaçlara tutar ayırabilir.
- Madde 178: Payların devriOrtak payını şirket sözleşmesindeki şartlarla başka bir ortağa devredebilir. Ortak olmayan birine devir, diğer ortaklara müdür aracılığıyla bildirim gerektirir ve her ortağa veya şirkete payı öncelikle almak için 30 gün tanır.
- Madde 179: Borçlanma araçları ve sukuk ihracıLimited şirket, Sermaye Piyasası Kanunu’na uygun olarak tedavül edilebilir borçlanma araçları veya finansman sukuku çıkarabilir; bunun için şirket sözleşmesi değişikliğine ilişkin usulle ortakların onayı gerekir.
- Madde 180: Payların satın alınması ve rehniLimited şirket, şirket sözleşmesi izin veriyorsa kendi paylarını satın alabilir veya rehin alabilir; satın alınan payların oyu yoktur. Paylar rehnedilebilir ve aksi kararlaştırılmadıkça kârı rehin alacaklısı tahsil eder.
- Madde 181: Birlikte satışa zorlama ve katılma haklarıSermayenin en az 90%’ına sahip ortakların onayıyla limited şirketin şirket sözleşmesi, çoğunluğa azınlığı satışa zorlama hakkı, azınlığa da çoğunlukla birlikte satış hakkı tanıyabilir; fiyat ve şartlar aynı olur.
- Madde 182: Şirketin zararlarıLimited şirketin zararları sermayesinin yarısına ulaşırsa müdür, bunu öğrendiği tarihten itibaren 60 gün içinde ortaklar genel kurulunu toplantıya çağırmalıdır; genel kurul zararı gidermeye yönelik önlemlerle devam etmeye ya da şirketin feshine karar verir.
- Madde 183: Şirket süresinin uzatılmasıBelirli süreli limited şirket, süresi dolmadan sermayenin yarısına sahip ortakların aldığı ortaklar genel kurulu kararıyla süresini uzatabilir. Karar olmadan faaliyete devam ederse süre kendiliğinden uzar. İstemeyen ortak ayrılabilir, menfaati olan üçüncü kişiler itiraz edebilir.
- Madde 184: Sona erme halleriLimited şirket, bir ortağın ölümü, kısıtlanması, aczi veya ayrılması ya da İflas Kanunu uyarınca hakkında tasfiye işlemlerinin başlatılmasıyla sona ermez; şirket sözleşmesi aksini öngörebilir.
- Madde 185: Kâr amacı gütmeyen şirketin tanımıKanun iki tür kâr amacı gütmeyen şirket öngörür: yalnızca anonim şirket şeklinde kurulan ve kârını toplumun bütününe hizmet eden alanlara harcayan genel şirket; limited şirket, anonim şirket veya basit anonim şirket şeklinde kurulan ve kârını kâr amacı gütmeyen alanlara harcayan özel şirket.
- Madde 186: Kâr amacı gütmeyen şirketin harcama alanlarıGenel kâr amacı gütmeyen şirketin kuruluşu için esas sözleşmede genel harcama alanlarının yazılması şarttır; özel şirket herhangi bir kâr amacı gütmeyen alan belirleyebilir. Her ikisi de işleri için bedel alabilir ve kârını bu alanlara harcamak üzere her türlü meşru faaliyette bulunabilir.
- Madde 187: Genel kâr amacı gütmeyen şirkette esas sözleşme değişikliğiGenel kâr amacı gütmeyen şirketin esas sözleşmesini değiştiren karar, varlıkların tasarrufuna ilişkin hükümleri, yönetim kurulunun yetkilerini veya şirketin harcama alanlarını değiştiriyorsa, değişiklik ancak Ticaret Bakanlığı onayından sonra yürürlüğe girer.
- Madde 188: Şirkette üyelikKâr amacı gütmeyen şirketin her ortağı veya pay sahibi üyesidir. Şirket sözleşmesi veya esas sözleşme üyelik sınıflarını, yetkilerini ve oy hakkını, atama haklarını, devredilemez üyelik belgelerini, aidat ve katkıları düzenleyebilir; Ticaret Bakanlığı üyeliği düzenleyebilir.
- Madde 189: Üyenin hak ve yükümlülükleriKâr amacı gütmeyen şirkette her üyelik sınıfı eşit hak ve yükümlülükler doğurur; her üye, üyeler genel kurulu müzakerelerine katılma ve şirket kayıt ve belgelerini inceleme dahil üyelikle ilgili tüm haklara sahiptir.
- Madde 190: Üyeliğin sona ermesiKanun ile şirket sözleşmesi veya esas sözleşme saklı kalmak üzere, kâr amacı gütmeyen şirkette üyelik ölüm veya tüzel kişiliğin sona ermesi, devir (özel şirkette), iptal, yenilenmeden sürenin dolması veya şirketin sona ermesiyle biter.
- Madde 191: Üyeliğin sona erdirilmesi talebiKâr amacı gütmeyen şirketin üyesi üyeliğinin sona erdirilmesini isteyebilir; ancak bu, şirkete karşı yükümlülüklerinin ihlaline yol açarsa şirketi tazmin etmelidir.
- Madde 192: Üye defteri ve ticaret siciline bildirimKâr amacı gütmeyen şirket üyelerinin bilgilerini özel bir deftere kaydeder ve bu bilgileri ile her değişikliği, sicile tescilinden veya değişiklikten itibaren 15 gün içinde ticaret siciline bildirir.
- Madde 193: Bağış, vasiyet ve vakıfların kabulüİlgili mevzuat ve esas sözleşmesi saklı kalmak üzere genel kâr amacı gütmeyen şirket bağış, vasiyet ve vakıfları kabul edebilir, yönetebilir, yatırıma yönlendirebilir ve gelirlerini bağışçının şartlarına göre harcayabilir; onay alınamazsa şartların değiştirilmesi için mahkemeye başvurabilir.
- Madde 194: Şirketin kârıKâr amacı gütmeyen şirket kârını şirket sözleşmesinde veya esas sözleşmesinde belirtilen alanlara harcar; bu alanlar dışında üyelere, müdürlere, yönetim kurulu üyelerine veya çalışanlara dağıtamaz. Hizmet karşılığı makul ücret ödeyebilir; her üye usulsüz dağıtımların iadesi için dava açabilir.
- Madde 195: Kamu kurumları ve çalışanlarınca kurulan şirketlerİlgili mevzuat ve kararlar saklı kalmak üzere devlet kurumları, kamu kurum ve kuruluşları, üniversiteler ve izin verilen diğer kamu tüzel kişileri kâr amacı gütmeyen şirket kurabilir; kamu görevlileri de genel kâr amacı gütmeyen şirket kurabilir veya kuruluşa katılabilir.
- Madde 196: Muafiyetlerİlgili mevzuata istisna olarak Zekât, Vergi ve Gümrük Kurumu, Ticaret Bakanlığı ile koordineli olarak kâr amacı gütmeyen şirketlerin zekât tahsilatına tabi olmaması ve vergiden muafiyeti ile bu şirketlere yapılan bağışların mükellefin vergi matrahından indirilmesine ilişkin kuralları belirler.
- Madde 197: Mesleki şirketin tanımıMesleki şirket, bir veya daha fazla serbest mesleği icra etmeye kanunen yetkili bir veya daha fazla kişi tarafından, tek başlarına veya başkalarıyla birlikte, bu meslekleri icra etmek amacıyla kurulan şirkettir.
- Madde 198: Mesleki şirketin türüMesleki şirket, Kanun’un 4. maddesinde sayılan şirket türlerinden herhangi birini alabilir.
- Madde 199: Şirket türüne ilişkin hükümlerin uygulanmasıBu bölümde hüküm yoksa mesleki şirkete, niteliğiyle çelişmediği ölçüde, seçtiği şirket türünün hükümleri uygulanır. Ortakları veya pay sahipleri, pay sahibi olmaları nedeniyle tacir sıfatı kazanmaz.
- Madde 200: Mesleki şirketin kuruluşuAynı serbest meslekte ruhsatlı kişiler 4. maddedeki herhangi bir türde mesleki şirket kurabilir; tek bir ruhsatlı kişi tek başına anonim, basit anonim veya limited şirket kurabilir. Çok meslekli şirketler, yabancı mesleki şirketle ortaklık ve ruhsatsız ortaklar Yönetmelik şartlarıyla mümkündür.
- Madde 201: Birden fazla şirkette ortaklıkMesleki şirkette serbest meslek icra eden ortak veya pay sahibi, şirket sözleşmesi veya esas sözleşme izin vermedikçe ve ilgili mevzuat saklı kalmak üzere aynı mesleği icra eden başka bir mesleki şirkete ortak olamaz; izin verilen halleri Yönetmelik belirler.
- Madde 202: Mesleki şirketlerin kuruluşu ve feshiMesleki şirket, seçtiği türün kuruluş usulüyle kurulur; ortakları veya pay sahipleri şirketi ancak feshi ilan edip şirketle işlem yapan herkese Yönetmelikteki usule göre yazılı bildirimde bulunduktan sonra feshedebilir.
- Madde 203: Mesleğin icrasıMesleki şirket mesleğini yalnızca ruhsatlı ortakları veya pay sahipleri aracılığıyla icra eder; ancak aynı meslekte ruhsatlı başka kişilerden, kendi gözetimi ve sorumluluğu altında yararlanabilir.
- Madde 204: Şirketin faaliyetleriMesleki şirket yalnızca kuruluş amacı olan serbest meslekleri icra eder ve ticari faaliyette bulunamaz. Amaçlarına hizmet etmek üzere taşınmaz edinebilir ve fonlarını gayrimenkul, menkul kıymet veya diğer yatırımlara Yönetmelik kurallarıyla yönlendirebilir.
- Madde 205: Şirketin denetimiMesleki şirket, mesleğini icra ederken o mesleği denetlemekle kanunen görevli mercilerin denetimine tabidir; onların mevzuatına uyar, kayıt ve belgelerini incelemelerine ve denetim yapmalarına izin verir ve istenenleri sunar.
- Madde 206: Ortağın veya pay sahibinin mesleğini icrasıMesleki şirketin ortağı veya pay sahibi serbest mesleğini yalnızca şirket aracılığıyla icra eder; tek kişilik şirket ya da diğer ortakların yazılı veya genel kurulun onayı halinde bu kural uygulanmaz. Aykırı olarak elde edilen ücretler şirkete aittir.
- Madde 207: Şirketin yönetimiMesleki şirketi, ortak olan veya olmayan bir ya da daha fazla müdür yönetir. Tek müdür ruhsatlı bir ortak olmalıdır; birden çok müdür varsa asgari ruhsatlı ortak sayısını Yönetmelik belirler. Mesleki anonim şirketi, ruhsatlı pay sahibi sayısını Yönetmeliğin belirlediği bir yönetim kurulu yönetir.
- Madde 208: Ortakların veya pay sahiplerinin bağımsızlığıBirden fazla kişiye ait mesleki şirkette müdürün veya yönetim kurulunun yetkileri, ortakların veya pay sahiplerinin serbest mesleklerini icradaki bağımsızlığını zedeleyecek bir şey içeremez.
- Madde 209: Mesleki hatalardan sorumlulukMesleki şirketin her ortağı veya pay sahibi, mesleki hatalarından şirkete ve diğer ortaklara veya pay sahiplerine karşı şahsen sorumludur; şirket ise ortaklarının, pay sahiplerinin veya personelinin mesleki hatalarının üçüncü kişilere verdiği zararı tazminle yükümlüdür.
- Madde 210: Mesleki sorumluluk sigortasıBakan, meslekten sorumlu denetim mercileriyle koordinasyondan sonra çıkaracağı kararla, mesleki şirketlerin belirli faaliyet veya işlemlerini mesleki hata sigortası yaptırılması şartına bağlayabilir.
- Madde 211: Meslek ruhsatının kaybıRuhsatı geçici olarak kaybolan ortak veya pay sahibi, ruhsat geri gelene kadar şirkette çalışmayı bırakır; tek uygulayıcıysa şirket de durur. Kalıcı kayıp, sözleşme aksini öngörmedikçe ayrılma sayılır. Tek uygulayıcısını kaybeden şirkete durumunu düzeltmesi için 6 ay verilir, aksi halde şirket sona erer.
- Madde 212: Ortağın veya pay sahibinin ölümüOrtak veya pay sahibi ölürse mesleki limited, anonim, basit anonim veya adi komandit şirketteki payları, sözleşme aksini öngörmedikçe mirasçılara geçer. Mesleki kollektif şirket diğer ortaklarla devam eder; mirasçılar, tür değişikliğiyle ortak olmadıkça payın değerini alır.
- Madde 213: Payların mirasçılara geçmesiMesleki şirkette miras kalan paylar 200. maddenin 4. fıkrasındaki şartlara tabidir. Ruhsatlı mirasçı, çoğunluğun veya genel kurulun onayıyla şirket aracılığıyla mesleğini icra edebilir, aksi halde icra etmeyen ortak olur; aynı meslekte başka şirkette çalışan mirasçı da mirası icra etmeyen ortak olarak tutabilir.
- Madde 214: Sınırsız sorumlu ortağın kısıtlanması veya acziMesleki kollektif şirket ile mesleki adi komandit şirketin sözleşmesi, sınırsız sorumlu ortağın kısıtlanması, aczi veya hakkında İflas Kanunu uyarınca tasfiye işlemi başlatılmasının sonuçlarını belirler.
- Madde 215: Mesleki şirketin tür değiştirmesiMesleki şirketin ortakları veya pay sahipleri, Kanun ve Yönetmelikteki şartları yerine getirdikten sonra şirketi Kanun’un 4. maddesinde sayılan başka bir türe dönüştürebilir.
- Madde 216: Holding şirketiHolding şirketi, şirket kuran veya mevcut şirketlerde pay sahibi olan ve bu şirketler kendisinin bağlı şirketi haline gelen anonim şirket, basit anonim şirket veya limited şirkettir.
- Madde 217: Bağlı şirketHolding, bir şirkette oy haklarının çoğunluğuna sahipse, müdürün veya yönetim kurulu çoğunluğunun atanmasını ya da görevden alınmasını tek başına kontrol ediyorsa, diğer ortaklarla anlaşma yoluyla oy çoğunluğunu kontrol ediyorsa veya şirket holdingin başka bir bağlı şirketine bağlıysa, o şirket bağlı şirkettir.
- Madde 218: Holding şirketinde pay edinilmesiBağlı şirket holdingde pay sahibi olamaz ve payları holdingden ona devreden her işlem batıldır. Bağlı şirket olmadan önce edinilen paylar karar ve oy hakkı vermez ve 12 ay içinde elden çıkarılmalıdır; Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında yetkili kişiler için istisna vardır.
- Madde 220: Şirketin başka bir türe dönüşmesiŞirket, şirket sözleşmesi veya esas sözleşme değişikliği usulüyle alınan kararla ve yeni türün kuruluş, tescil ve ilan şartlarını yerine getirerek tür değiştirebilir. Basit anonim şirkete dönüşüm oybirliği gerektirir; şahıs işletmeleri ve anonim şirkete dönüşen aile şirketleri için özel kurallar vardır.
- Madde 221: Kâr amacı gütmeyen şirketin dönüşümü220. maddenin 1. fıkrası saklı kalmak üzere, genel değil özel kâr amacı gütmeyen şirket, sözleşmesi aksini öngörmedikçe herhangi bir türe dönüşebilir; sermayeyi aşan fonlar kâr amacı gütmeyen alanlara harcanmalı ve muafiyetler iade edilmelidir. Her şirket oybirliğiyle kâr amacı gütmeyen şirkete dönüşebilir.
- Madde 225: Birleşme önerisiBirleşme, bir veya daha fazla şirketin mevcut bir şirkete katılması ya da iki veya daha fazla şirketin yeni bir şirkette birleşmesidir. Her şirket birleşme önerisini sözleşme değişikliği usulüyle onaylar; varlıklar değerlenmeli ve karşılık pay olarak ödenmelidir.
- Madde 230: Pay alma ve satma zorunluluğuBir kişi veya birlikte hareket eden kişiler bir anonim şirketin oy hakkı veren paylarının 90% veya fazlasına ulaşırsa, diğer pay sahipleri paylarının satın alınmasını isteyebilir; pay sahibi de onları satmaya zorlayan zorunlu teklif için onay isteyebilir; fiyata mahkemede itiraz edilebilir.
- Madde 256: Kâr amacı gütmeyen şirketin varlıklarıKâr amacı gütmeyen şirket tasfiye edildiğinde net varlıkları, şirket sözleşmesi veya esas sözleşmede ya da bağışçı, vasiyetçi veya vakfeden tarafından belirlenen kâr amacı gütmeyen kişi veya kuruluşlara geçer; yoksa Bakanlık onayıyla benzer amaçlı kuruluşlara verilir ve bu amaçlarla kullanılmalıdır.
Bölümler
- Kısım 1: Genel Hükümler
- Kısım 2: Kollektif Şirket
- Kısım 3: Adi Komandit Şirket
- Kısım 4: Anonim Şirket
- Kısım 5: Basit Anonim Şirket
- Kısım 6: Limited Şirket
- Kısım 7: Kâr Amacı Gütmeyen Şirket
- Kısım 8: Mesleki Şirket
- Kısım 9: Holding Şirket ve Bağlı Şirket
- Kısım 10: Şirketlerin Tür Değiştirmesi, Birleşmesi ve Bölünmesi
- Kısım 12: Şirketin Sona Ermesi ve Tasfiyesi
Kaynaklar
- نظام الشركات — وزارة التجارة
- Companies Law — Ministry of Commerce
Kontrol tarihi: 5 Kasım 2026. Ticaret Bakanlığı’nın kanun ve yönetmelikler platformunda yayımladığı metin. Yukarıdaki açıklama bilgi amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir; bağlayıcı olan Arapça metindir..