Suudi Şirketler Kanunu
Kısım 1: Genel Hükümler
Bu bölümde yürürlükte 34 madde var; her biri sade bir açıklama ve resmî metinle.
- Madde 1: TanımlarMadde, Şirketler Kanunu’nda geçen Bakanlık, CMA, yetkili merci, yakınlar ve gün gibi temel terimlerin anlamını belirler; diğer terimlerin tanımını Yönetmeliğe bırakır.
- Madde 2: Şirketin tanımıŞirket; iki veya daha fazla kişinin kâr amaçlı bir girişime mal, emek ya da her ikisiyle katılıp kâr veya zararı paylaşmayı üstlendiği, Kanuna göre şirket sözleşmesi veya esas sözleşmeyle kurulan tüzel bir varlıktır. İstisna olarak şirket tek kişi tarafından kurulabilir ve kâr amacı gütmeyen şirketler kurulabilir.
- Madde 3: Şirketin uyruğuŞirketler Kanunu’na göre kurulan her şirket Suudi uyruklu sayılır ve merkezinin Krallıkta olması zorunludur.
- Madde 4: Şirket türleriKanuna göre kurulan her şirket beş türden birini almalıdır: kollektif şirket, adi komandit şirket, anonim şirket, basit anonim şirket veya limited şirket.
- Madde 5: Şirket unvanıHer şirketin Arapça veya başka bir dilde ticaret unvanı olur; unvan şirketin amacından türetilebilir, ayırt edici bir ad olabilir veya ortak ya da pay sahiplerinin adlarını içerebilir. Unvan şirket türünü göstermeli; şirket sözleşmesi veya esas sözleşmenin değiştirilmesi usulüyle değiştirilebilir.
- Madde 6: Kuruluş başvurusuMadde kimin kurucu sayılacağını ve usulü düzenler: kurucular kuruluş ve tescil başvurusunu ticaret siciline yapar, sicil eksiksiz başvuruları karara bağlar; ret gerekçeli olmalıdır ve önce Bakanlığa, sonra yargıya itiraz edilebilir.
- Madde 7: Kuruluş belgeleriHer şirketin şirket sözleşmesi olur; anonim şirket, basit anonim şirket ve tek kişilik limited şirketin ise esas sözleşmesi olur. Belge Arapça olmalı ve Kanunun şirket türüne göre aradığı hususları içermelidir; Bakanlık örnek metinler hazırlar.
- Madde 8: Kuruluş belgelerinin tesciliŞirket sözleşmesi veya esas sözleşme ile her değişiklik yazılı olmalıdır, aksi hâlde batıldır; ayrıca ticaret siciline tescil edilmelidir. Tescilli bilgiler herkesin incelemesine açıktır ve şirket ile üçüncü kişiler aleyhine delildir; tescil edilmeyen hususlar üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez.
- Madde 9: Tüzel kişiliğin kazanılmasıŞirket ticaret siciline tescille tüzel kişilik kazanır; ancak kuruluş süresince kuruluşu için gerekli ölçüde tüzel kişiliğe sahiptir. Tescille kurucuların sözleşme ve masrafları şirkete geçer; kuruluş tamamlanmazsa şirket adına işlem yapanlar şahsen ve müteselsilen sorumludur.
- Madde 10: Şirketin amaçlarıŞirket, amaçlarını ancak ticaret siciline tescil edildikten ve varsa ilgili mercilerden gerekli lisansları aldıktan sonra yürütebilir.
- Madde 11: Ortaklar sözleşmesi ve aile anayasasıKurucular, ortaklar veya pay sahipleri, kuruluş sırasında veya sonrasında, birbirleriyle veya şirketle ilişkilerini düzenleyen sözleşmeler ve aile mülkiyetini düzenleyen bir aile anayasası yapabilir. Bunlar bağlayıcıdır ve şirket sözleşmesinin veya esas sözleşmenin parçası olabilir; ancak Kanuna veya bu belgelere aykırı olamaz.
- Madde 12: Şirket belgelerinde zorunlu bilgilerŞirketin düzenlediği sözleşme, ibraname ve diğer belgelerde unvanı, türü, merkez adresi, varsa e-posta adresi ve ticaret sicil numarası; sermayesi ve ödenmiş tutarı (şahıs şirketleri hariç); tasfiye süresince de “tasfiye hâlinde” ibaresi yer almalıdır.
- Madde 13: Ortak ve pay sahiplerinin sermaye katkısıPay nakdî, aynî veya her ikisi olabilir. Anonim ve basit anonim şirketler dışında ortak, kârdan pay karşılığında emek koyabilir; ancak itibar veya nüfuz pay olamaz. Sermaye yalnızca nakdî ve aynî paylardan oluşur.
- Madde 14: Payın getirilmesiMülkiyet, intifa veya başka bir aynî hakkı pay olarak koyan ortak ya da pay sahibi, satıcı gibi tekeffül eder; yalnızca kişisel bir haktan yararlanmayı koyan için, aksi kararlaştırılmadıkça kira hükümleri uygulanır. Emek koyan ortak, işi şirket için yapmak zorundadır.
- Madde 15: Payın geç getirilmesiHer ortak, taahhüt ettiği pay için şirkete borçludur. Geciken ortaktan şirket ifayı isteyebilir veya kâr payı ve oy gibi paylarına bağlı hakları askıya alabilir; her durumda zararın tazminini de talep edebilir.
- Madde 16: Hesap dönemiŞirketin hesap dönemi, şirket sözleşmesinde veya esas sözleşmede belirlenen 12 aydır. İlk hesap dönemi, ticaret siciline tescil tarihinden başlayarak en az 6, en fazla 18 ay olabilir.
- Madde 17: Muhasebe kayıtları ve finansal tablolarŞirket, muhasebe kayıtlarını ve dayanak belgelerini saklamalı; her hesap döneminin sonunda Krallıkta kabul edilen muhasebe standartlarına göre finansal tablolar hazırlamalı ve bunları Yönetmeliğin belirlediği şekilde dönem sonundan itibaren 6 ay içinde tevdi etmelidir.
- Madde 18: Denetçinin atanması, azli ve istifasıŞirketin Krallıkta lisanslı bir veya daha fazla denetçisi olur; denetçiyi ortaklar, genel kurul veya pay sahipleri atar, ücretini, süresini ve kapsamını belirler. Denetçi azledilebilir veya yazılı bildirimle istifa edebilir; her iki durumda yetkili merci bilgilendirilir.
- Madde 19: Denetçi atama zorunluluğundan muafiyetMikro ve küçük şirketler ile kollektif şirketler kural olarak 18. madde uyarınca denetçi atamak zorunda değildir; ancak madde zorunluluğun sürdüğü hâlleri sayar ve oy hakkı veren payların en az 10%’una sahip olanların denetçi atanmasını istemesine izin verir.
- Madde 20: Denetçinin yükümlülükleriDenetçi, Krallıkta kabul edilen mesleki standartlara göre bağımsız olmalı ve bağdaşmayan görevler üstlenmemelidir; şirket kayıtlarına her zaman erişebilir, finansal tablolar hakkında rapor verir, sır saklar ve hatalarından sorumludur.
- Madde 21: Şirket hesaplarını gözetim hakkıOrtaklar ve pay sahipleri, Kanuna ve şirket sözleşmesine veya esas sözleşmeye göre şirket hesaplarını gözetim hakkına sahiptir.
- Madde 22: Kâr dağıtımıAnonim şirketler, basit anonim şirketler ve limited şirketler, dağıtılabilir kârdan ortaklara veya pay sahiplerine yıllık ya da ara kâr payı dağıtabilir. Usulsüz dağıtılan geri istenebilir; usulüne uygun dağıtılan, sonradan zarar doğsa bile iade edilmez.
- Madde 23: Kâr ve zararın paylaşılmasıOrtaklar kâr ve zararı sermayedeki payları oranında paylaşır. Bir ortağı kârdan yoksun bırakan veya zarardan muaf tutan anlaşma yok hükmündedir; ancak şirket sözleşmesi farklı oranlar öngörebilir; yalnızca emek koyan ortak, ücret almıyorsa zarardan muaf tutulabilir.
- Madde 24: Emek ortağının kâr ve zarar payıOrtağın payı yalnızca emekten ibaretse ve şirket sözleşmesi payını belirlemiyorsa, kâr ve zarardaki payı sermayede en az payı olan ortağın payına eşittir. Emeğine ek olarak nakdî veya aynî pay koyan ortağa her biri için ayrı pay düşer.
- Madde 25: Payların devri ve hisselerin tedavülüŞahıs şirketleri ve limited şirketlerde paylar ticaret siciline tescille, halka kapalı anonim ve basit anonim şirketlerde pay sahipleri defterine kayıtla devredilir; borsada işlem gören paylar Sermaye Piyasası Kanunu’na göre tedavül eder. Devir şirkete ve üçüncü kişilere karşı ancak kayıt tarihinden itibaren hüküm doğurur.
- Madde 26: Özen ve sadakat yükümlülükleriŞirket müdürü veya yönetim kurulu üyesi özen ve sadakat yükümlülüklerine uymalıdır; madde bunları sayar: yetki sınırları içinde, şirket yararına, bağımsız ve makul özenle hareket etmek, çıkar çatışmasından kaçınmak, çıkarlarını açıklamak ve üçüncü kişilerden menfaat kabul etmemek.
- Madde 27: Çıkar çatışması, rekabet ve varlıkların kullanımıMüdür veya yönetim kurulu üyesi; ortakların, genel kurulun veya pay sahiplerinin izni olmadan şirketin iş ve sözleşmelerinde çıkar sahibi olamaz ve şirketle rekabet edemez; şirket varlıklarını, bilgilerini veya fırsatlarını hiçbir zaman kendi yararına kullanamaz. İhlal, iptal, kazancın iadesi veya tazminatla sonuçlanabilir.
- Madde 28: Yönetimin sorumluluğuMüdürler ve yönetim kurulu üyeleri, Kanuna veya şirket belgelerine aykırılıktan ya da görevlerindeki hata, ihmal veya kusurlarından doğan zarardan şirkete, ortaklara, pay sahiplerine ve üçüncü kişilere karşı müteselsilen sorumludur; aksine her şart yok hükmündedir. Şirket onları sigortalayabilir.
- Madde 29: Şirketin ve ortağın sorumluluk davasıŞirket, ihlal, hata veya ihmal nedeniyle zarar veren müdür veya yönetim kurulu üyelerine sorumluluk davası açabilir; şirket açmazsa sermayenin 5%’ini temsil eden ortak veya pay sahipleri 14 gün önceden bildirimle bu davayı açabilir; her ortak veya pay sahibi de kişisel zararı için dava açabilir.
- Madde 30: Sorumluluk davasında süreOrtakların, genel kurulun veya pay sahiplerinin ibrası 29. maddedeki davaları engellemez. Sahtecilik ve hile hariç, sorumluluk davası zarar verici fiilin işlendiği hesap döneminin sonundan itibaren 5 yıl veya görevin bitiminden itibaren 3 yıl, hangisi daha geçse, geçtikten sonra dinlenmez.
- Madde 31: İş kararı kuralıMüdür veya yönetim kurulu üyesi, iyi niyetle aldığı veya oy verdiği bir kararda; kararda çıkarı yoksa, yeterince bilgilenmişse ve kararın şirket yararına olduğuna kesin ve akılcı biçimde inanıyorsa görevini yerine getirmiş sayılır. Aksini ispat yükü davacıdadır.
- Madde 32: Sorumluluk davasının masraflarıYetkili yargı mercii, ortak veya pay sahibinin talebi üzerine, sonucu ne olursa olsun, iyi niyetle açtığı ve şirket yararına olan sorumluluk davasının masraflarını şirkete yükleyebilir.
- Madde 33: Ortağın kâr payı üzerine icraOrtak veya pay sahibinin kişisel alacaklısı, yetkili yargı merciinden alacağını borçlunun dağıtılan net kârdaki payından almayı isteyebilir; şirket sona ererse hakkı, şirket borçları ödendikten sonra kalan maldaki borçlu payına geçer.
- Madde 34: Paylar ve hisseler üzerine icraMenkul Teminat Kanunu ve diğer mevzuat saklı kalmak üzere, ortak veya pay sahibinin kişisel alacaklısı, yetkili yargı merciinden borçlunun yeterli miktarda payının satılmasını da isteyebilir; diğer ortakların veya pay sahiplerinin geri alım ya da öncelik hakkı vardır.
Kaynaklar
- نظام الشركات — وزارة التجارة
- Companies Law — Ministry of Commerce
Kontrol tarihi: 5 Kasım 2026. Ticaret Bakanlığı’nın kanun ve yönetmelikler platformunda yayımladığı metin. Yukarıdaki açıklama bilgi amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir; bağlayıcı olan Arapça metindir..