Konular
Tahkim — Suudi Tahkim Kanunu
Kanunun 55 maddesi bu konuyu ele alır, kanundaki sırayla; her birinin burada sade bir açıklaması, kendi sayfasında resmî metni var.
- Madde 1: TanımlarBağlam aksini gerektirmedikçe Kanun boyunca kullanılan üç terimi tanımlar: tahkim anlaşması, hakem heyeti ve yetkili mahkeme.
- Madde 2: Kanunun uygulama alanıİslam şeriatı hükümleri ve Krallığın taraf olduğu uluslararası sözleşmeler saklı kalmak üzere Kanun, uyuşmazlık konusu hukuki ilişkinin niteliği ne olursa olsun Krallıkta yapılan her tahkime ve taraflar bu Kanuna tabi kılmayı kararlaştırmışsa yurt dışında yapılan uluslararası ticari tahkime uygulanır.
- Madde 3: Tahkimin uluslararası sayılmasıUyuşmazlık uluslararası ticaretle ilgiliyse ve tarafların iş merkezleri, tahkim yeri, seçilen tahkim merkezi veya birden fazla ülkeyle bağlantıya ilişkin dört durumdan biri gerçekleşirse tahkim bu Kanuna göre uluslararasıdır.
- Madde 4: Usul seçiminin üçüncü kişiye bırakılmasıKanunun belirli bir konuda izlenecek usulü seçme hakkını taraflara tanıdığı her durumda taraflar bu seçimi üçüncü bir kişiye de bırakabilir. Üçüncü kişi, Suudi Arabistan’da veya yurt dışında herhangi bir kişi, kurul, kuruluş ya da tahkim merkezidir.
- Madde 5: Tip sözleşmeye veya uluslararası sözleşmeye atıfTaraflar aralarındaki ilişkiyi tip sözleşme veya uluslararası sözleşme gibi bir belgenin hükümlerine tabi kılmayı kararlaştırırsa, tahkime ilişkin olanlar dahil o belgenin hükümleri, İslam şeriatına aykırı olmamak kaydıyla uygulanır.
- Madde 6: BildirimlerTaraflar aksini kararlaştırmadıkça bildirim muhataba bizzat veya temsilcisine teslim edilir ya da uyuşmazlık konusu sözleşmede, tahkim sözleşmesinde veya ilişkiyi düzenleyen belgede belirtilen posta adresine gönderilir.
- Madde 7: İtiraz hakkından feragatKanunun aksi kararlaştırılabilen bir hükmünün veya tahkim anlaşmasındaki bir şartın ihlal edildiğini bilerek tahkime devam eden ve kararlaştırılan sürede, süre yoksa ihlali öğrendiği tarihten itibaren 30 gün içinde itiraz etmeyen taraf itiraz hakkından feragat etmiş sayılır.
- Madde 8: Yetkili mahkemeUyuşmazlığa aslen bakmaya yetkili istinaf mahkemesi, hakem kararının iptali davalarına ve Kanunun yetkili mahkemeye bıraktığı diğer konulara bakar. Krallıkta veya yurt dışında yapılan uluslararası ticari tahkimde, taraflar Krallıktaki başka bir istinaf mahkemesini kararlaştırmadıkça Riyad’daki yetkili istinaf mahkemesi yetkilidir.
- Madde 9: Tahkim anlaşmasının zamanı ve şekliTahkim anlaşması uyuşmazlık doğmadan önce, bağımsız olarak veya bir sözleşmede şart olarak, ya da uyuşmazlık doğduktan sonra, yetkili mahkemede dava açılmış olsa bile yapılabilir. Yazılı olmalıdır, aksi hâlde batıldır.
- Madde 10: Tahkim anlaşması yapma ehliyetiTahkim anlaşmasını ancak haklarında tasarruf yetkisi olan kişi geçerli olarak yapabilir; bu, gerçek kişi, temsilcisi veya tüzel kişi olabilir. Kamu kurumları, özel bir kanun hükmü izin vermedikçe ancak Başbakanın onayıyla tahkim anlaşması yapabilir.
- Madde 11: Tahkim anlaşmasına rağmen açılan davaHakkında tahkim anlaşması bulunan bir uyuşmazlık önüne gelen mahkeme, davalı bunu başka herhangi bir talep veya savunmadan önce ileri sürerse davanın dinlenemeyeceğine karar vermelidir. Dava, tahkimin başlamasına, sürmesine veya karar verilmesine engel değildir.
- Madde 12: Dava sürerken yapılan tahkim anlaşması9. maddenin 1. fıkrası saklı kalmak üzere, taraflar uyuşmazlık yetkili mahkemede görülürken tahkimde anlaşırsa, mahkeme uyuşmazlığı tahkime göndermelidir.
- Madde 13: Hakem sayısının tek olmasıHakem heyeti bir veya daha fazla hakemden oluşur ve sayı tek olmalıdır; aksi hâlde tahkim batıldır.
- Madde 14: Hakemde aranan şartlarHakem tam ehliyetli, iyi hal ve şöhret sahibi olmalı ve en az şer’i ilimler veya hukuk alanında üniversite diplomasına sahip olmalıdır. Heyet birden fazla hakemden oluşuyorsa diploma şartının başkanda bulunması yeterlidir.
- Madde 15: Hakemlerin seçimiTaraflar hakemleri seçmeyi kararlaştırabilir. Anlaşma yoksa tek hakemi yetkili mahkeme seçer; üç hakemli heyette her taraf bir hakem seçer ve bu ikisi üçüncüyü belirler, gecikme veya tıkanma hâlinde mahkeme devreye girer.
- Madde 16: Hakemin tarafsızlığı ve ret sebepleriHakemin uyuşmazlıkta menfaati olmamalıdır; atandığı andan itibaren ve yargılama boyunca tarafsızlığı veya bağımsızlığı hakkında haklı şüphe doğurabilecek her durumu, daha önce bildirmemişse, taraflara yazılı olarak açıklamalıdır.
- Madde 17: Hakemin reddi usulüKararlaştırılmış bir usul yoksa, gerekçeli ret talebi heyetin oluştuğunu veya ret sebeplerini öğrenmeden itibaren 5 gün içinde yazılı olarak hakem heyetine verilir. Reddedilirse talep sahibi 30 gün içinde yetkili mahkemeye başvurabilir.
- Madde 18: Hakemin azliHakem görevini yapamaz, göreve başlamaz veya yargılamayı haksız yere geciktirecek şekilde bırakır, çekilmez ve taraflar azlinde anlaşmazsa, yetkili mahkeme taraflardan birinin talebiyle onu, hiçbir kanun yoluna açık olmayan bir kararla azledebilir.
- Madde 19: Hakemin yerine yenisinin atanmasıHakemin görevi ölüm, ret, azil, çekilme, acz veya başka bir sebeple sona ererse, yerine görevi sona eren hakemin seçiminde izlenen usule göre yenisi atanmalıdır.
- Madde 20: Hakem heyetinin yetkisizliği itirazıHakem heyeti, tahkim anlaşmasının bulunmadığı, düştüğü, batıl olduğu veya uyuşmazlık konusunu kapsamadığı itirazları dahil, yetkisizliğine ilişkin itirazları kendisi karara bağlar.
- Madde 21: Tahkim şartının bağımsızlığıBir sözleşmedeki tahkim şartı, sözleşmenin diğer hükümlerinden bağımsız bir anlaşmadır. Sözleşmenin batıl olması, feshi veya sona ermesi, kendi başına geçerli olan tahkim şartını batıl kılmaz.
- Madde 22: Mahkemenin geçici tedbirleri ve yardımıYetkili mahkeme, tahkim başlamadan önce bir tarafın veya tahkim sürerken hakem heyetinin talebiyle geçici veya ihtiyati tedbir kararı verebilir. Taraflar aksini kararlaştırmadıkça tedbirler aynı yolla kaldırılabilir.
- Madde 23: Hakem heyetinin geçici tedbirleriTaraflar, hakem heyetinin taraflardan birinin talebiyle herhangi birine uyuşmazlığın niteliğinin gerektirdiği geçici veya ihtiyati tedbirleri emredebileceğini kararlaştırabilir. Heyet, tedbiri talep edenden uygun bir mali teminat isteyebilir.
- Madde 24: Hakem ücretleriTaraflar ile hakemler hakem ücretlerinde anlaşamazsa, ücretleri yetkili mahkeme hiçbir kanun yoluna açık olmayan bir kararla belirler. Hakemleri mahkeme atıyorsa ücretlerini de atamayla birlikte belirlemelidir.
- Madde 25: Tahkim usulünün belirlenmesiTaraflar, hakem heyetinin izleyeceği usulü, Krallıkta veya yurt dışındaki herhangi bir kuruluş, kurum ya da tahkim merkezinin yürürlükteki kurallarına tabi kılmak dahil, İslam şeriatına aykırı olmamak kaydıyla kararlaştırabilir. Anlaşma yoksa heyet uygun gördüğü usulü seçer.
- Madde 26: Tahkim yargılamasının başlamasıTaraflar aksini kararlaştırmadıkça tahkim yargılaması, taraflardan birinin tahkim talebini diğerinden aldığı gün başlar.
- Madde 27: Taraflara eşit muameleTaraflara eşit muamele edilir ve her birine iddiasını veya savunmasını sunması için tam ve eşit fırsat tanınır.
- Madde 28: Tahkim yeriTaraflar tahkim yerini Krallıkta veya yurt dışında kararlaştırabilir. Anlaşma yoksa hakem heyeti, davanın koşullarını ve yerin taraflara uygunluğunu gözeterek belirler.
- Madde 29: Tahkim diliHakem heyeti başka bir dile veya dillere karar vermedikçe ya da taraflar kararlaştırmadıkça tahkim Arapça yürütülür. Bu seçim, anlaşma veya kararda aksi belirtilmedikçe yazılı beyan ve dilekçeleri, sözlü savunmaları ve heyetin her karar, yazı ve hükmünü kapsar.
- Madde 30: Dava dilekçesi ve cevap dilekçesiDavacı, kararlaştırılan veya heyetin belirlediği süre içinde davalıya ve her hakeme yazılı dava dilekçesini gönderir; davalı da yine süre içinde davacıya ve her hakeme yazılı cevap dilekçesini gönderir.
- Madde 31: Belgelerin taraflara iletilmesiBir tarafın heyete sunduğu her dilekçe, belge veya evrakın sureti diğer tarafa gönderilir; heyetin kararında dayanabileceği bilirkişi raporları, belgeler ve diğer delillerin sureti de her iki tarafa gönderilir.
- Madde 32: Talep ve savunmaların değiştirilmesiHer taraf yargılama sırasında taleplerini veya savunmalarını değiştirebilir ya da tamamlayabilir; ancak heyet uyuşmazlığın karara bağlanmasının gecikmemesi için buna izin vermemeye karar verebilir.
- Madde 33: Duruşmalar, bildirim ve tutanaklarHakem heyeti, her tarafın davayı açıklaması ve iddia ve delillerini sunması için duruşma yapar; ancak taraflar aksini kararlaştırmadıkça yazılı dilekçe ve belgelerle yetinebilir.
- Madde 34: Dava veya cevap dilekçesinin verilmemesiDavacı makul bir mazereti olmaksızın 30. maddenin 1. fıkrasına göre dava dilekçesini vermezse heyet yargılamayı sona erdirmelidir; davalı 2. fıkraya göre cevap vermezse heyet yargılamaya devam etmelidir. Her iki hâlde taraflar aksini kararlaştırabilir.
- Madde 35: Taraflardan birinin gelmemesiTaraflardan biri bildirime rağmen bir duruşmaya gelmez veya kendisinden istenen belgeleri sunmazsa, hakem heyeti yargılamaya devam edip önündeki delillere dayanarak karar verebilir.
- Madde 36: Heyetin atadığı bilirkişilerHakem heyeti, kararla belirlediği belirli konularda yazılı veya sözlü ve duruşma tutanağına geçirilecek rapor vermek üzere bir veya daha fazla bilirkişi atayabilir ve taraflar aksini kararlaştırmadıkça bunu her iki tarafa bildirir.
- Madde 37: Heyetin yetkisi dışındaki meselelerHeyetin yetkisi dışında bir mesele çıkarsa, bir belgeye sahtelik itirazı yapılırsa veya sahtelik ya da başka bir suç nedeniyle ceza takibatı başlatılırsa, bunun karara bağlanması esas için gerekli değilse heyet devam edebilir; aksi hâlde kesin hüküm verilinceye kadar yargılamayı durdurur.
- Madde 38: Esasa uygulanacak kurallarİslam şeriatına ve Krallığın kamu düzenine aykırı olmamak kaydıyla heyet esasa tarafların kararlaştırdığı kuralları uygular. Taraflar belirli bir ülkenin hukukunu seçmişse, aksi kararlaştırılmadıkça kanunlar ihtilafı kuralları değil maddi kuralları uygulanır.
- Madde 39: Çoğunluk, ağırlıklı hakem ve kısmi kararlarBirden fazla hakemli heyet gizli müzakereden sonra çoğunlukla karar verir. Görüşler ayrışır ve çoğunluk sağlanamazsa heyet, bunu tespit eden kararından itibaren 15 gün içinde ağırlıklı oy sahibi bir hakem seçebilir; aksi hâlde yetkili mahkeme atar.
- Madde 40: Hakem kararının verilme süresiHeyet, tüm uyuşmazlığı sona erdiren kararı tarafların kararlaştırdığı sürede, anlaşma yoksa yargılamanın başlamasından itibaren 12 ay içinde vermelidir. Taraflar daha uzun bir süre kararlaştırmadıkça süreyi en fazla 6 ay uzatabilir.
- Madde 41: Tahkim yargılamasının sona ermesiYargılama, uyuşmazlığı sona erdiren kararla ya da heyetin dört hâlde vereceği sona erdirme kararıyla biter: tarafların anlaşması, davacının davadan vazgeçmesi, devamın yararsız veya imkânsız olması ya da 34. maddenin 1. fıkrasına göre sona erdirme emri.
- Madde 42: Hakem kararının şekli ve içeriğiHakem kararı yazılı ve gerekçeli olarak verilir ve hakemlerce imzalanır. Heyet birden fazla hakemden oluşuyorsa, azınlığın imzalamama sebepleri dava tutanağına geçirilmek şartıyla çoğunluğun imzası yeterlidir.
- Madde 43: Kararın teslimi ve yayımıHeyet, hakem kararının aslına uygun bir suretini verildiği tarihten itibaren 15 gün içinde her iki tarafa teslim eder. Karar, tarafların yazılı onayı olmadan tamamen veya kısmen yayımlanamaz.
- Madde 44: Kararın mahkemeye tevdiiHeyet, kararın aslını veya imzalı bir suretini verildiği dilde, 43. maddenin 1. fıkrasındaki süre içinde yetkili mahkemeye tevdi eder; karar yabancı dildeyse yetkili bir kurumca onaylanmış Arapça çevirisi eklenir.
- Madde 45: Sulh şartlarını içeren kararTaraflar yargılama sırasında uyuşmazlığı sona erdiren bir sulhte anlaşırsa, şartlarının heyet önünde tespitini isteyebilir; heyet bu durumda sulh şartlarını içeren ve yargılamayı sona erdiren bir karar vermelidir; bu karar icrada diğer hakem kararlarıyla aynı güce sahiptir.
- Madde 46: Hakem kararının yorumlanmasıHer taraf kararı aldığı tarihten itibaren 30 gün içinde, hüküm fıkrasındaki belirsizliğin yorumlanmasını heyetten isteyebilir; talebi heyete sunmadan önce kararda gösterilen adresinden diğer tarafa bildirmelidir.
- Madde 47: Maddi hataların düzeltilmesiHeyet, kararındaki salt yazı veya hesap hatası niteliğindeki maddi hataları kendiliğinden veya bir tarafın talebiyle, duruşma yapmadan, duruma göre kararın verilmesinden veya düzeltme talebinin sunulmasından itibaren 15 gün içinde düzeltir.
- Madde 48: Atlanan talepler için ek kararTahkim süresi dolmuş olsa bile her taraf, kararı aldığı tarihten itibaren 30 gün içinde, yargılamada ileri sürülüp kararda atlanan talepler hakkında ek karar verilmesini heyetten isteyebilir; talep önce kararda gösterilen adresten diğer tarafa bildirilir.
- Madde 49: İptal davası dışında kanun yolu yokBu Kanuna göre verilen hakem kararlarına karşı, Kanunda öngörülen hükümlere göre açılacak iptal davası dışında hiçbir kanun yoluna başvurulamaz.
- Madde 50: Hakem kararının iptal sebepleriİptal davası yalnızca sayılan yedi sebeple kabul edilir. Yetkili mahkeme ayrıca karar İslam şeriatına ve Krallığın kamu düzenine ya da tarafların anlaşmasına aykırılık içeriyorsa veya konu bu Kanuna göre tahkime elverişli değilse kararı re’sen iptal eder.
- Madde 51: İptal davası süresi ve mahkeme kararıTaraflardan her biri iptal davasını karar kendisine bildirildikten itibaren 60 gün içinde açabilir. İptal hakkından karar verilmeden önce feragat edilmiş olması davanın kabulüne engel değildir.
- Madde 52: Hakem kararının bağlayıcılığıBu Kanunun hükümleri saklı kalmak üzere, ona göre verilen hakem kararı kesin hüküm gücüne sahiptir ve icrası zorunludur.
- Madde 53: İcra emri başvurusuHakem kararının icrası için emri yetkili mahkeme veya görevlendirdiği kişi verir; icra talebine maddede sayılan dört belge eklenmelidir.
- Madde 54: İptal davası sırasında icranın durdurulmasıİptal davasının açılması hakem kararının icrasını durdurmaz. Ancak davacı dava dilekçesinde talep eder ve talep ciddi sebeplere dayanırsa yetkili mahkeme icranın durdurulmasına karar verebilir; talebi sunulmasından itibaren 15 gün içinde karara bağlamalıdır.
- Madde 55: İcra emrinin şartlarıİcra talebi ancak iptal davası açma süresi geçtikten sonra kabul edilir ve icra emri ancak maddede sayılan üç husus doğrulandıktan sonra verilebilir.
Bölümler
Kaynaklar
- نظام التحكيم — وزارة التجارة
- Law of Arbitration — Ministry of Commerce
Kontrol tarihi: 5 Kasım 2026. Ticaret Bakanlığı’nın kanun ve yönetmelikler platformunda yayımladığı metin. Yukarıdaki açıklama bilgi amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir; bağlayıcı olan Arapça metindir..