Suudi Çalışma Kanunu
Bölüm 5: İş ilişkileri
Bu bölümde yürürlükte 40 madde var; her biri sade bir açıklama ve resmî metinle.
- Madde 50: İş sözleşmesinin tanımıİş sözleşmesi, işçinin ücret karşılığında işverenin yönetimi veya denetimi altında çalışmayı üstlendiği, işveren ile işçi arasında yapılan sözleşmedir.
- Madde 51: İş sözleşmesinin yazılması ve belgelenmesiİş sözleşmesi her tarafa birer nüsha olmak üzere iki nüsha yazılır ve ilgili mevzuat ile uygulama yönetmeliğine göre belgelenir. Yazılı olmayan sözleşme de kurulmuş sayılır; bu durumda sözleşmeyi her türlü delille yalnızca işçi ispat edebilir.
- Madde 52: Birleşik iş sözleşmesi örneğiBakanlık her iş sözleşmesi türü için birleşik bir örnek hazırlar ve her sözleşme bu örneğe uygun olmalıdır. Taraflar, Çalışma Kanunu’na, yönetmeliğine ve uygulama kararlarına aykırı olmayan başka maddeler ekleyebilir.
- Madde 53: Deneme süresiİşçi deneme süresine tabi ise bu, iş sözleşmesinde açıkça yazılmalı ve süresi net biçimde belirtilmelidir; toplam süre hiçbir durumda 180 günü aşamaz. Taraflardan her biri bu süre içinde sözleşmeyi sona erdirebilir.
- Madde 54: Aynı işverende tek deneme süresiİşçi aynı işverenin yanında yalnızca bir kez deneme süresine tabi tutulabilir; başka bir meslek veya iş için ya da ilişki bitiminden en az 6 ay sonra yazılı anlaşmayla yeni deneme süresi konabilir. Deneme süresinde fesihte tazminat ve hizmet sonu ödeneği doğmaz.
- Madde 55: Belirli süreli sözleşmenin sona ermesi ve yenilenmesiBelirli süreli sözleşme sürenin dolmasıyla sona erer; taraflar uygulamaya devam ederse belirsiz süre için yenilenmiş sayılır. Yenileme şartı içeren sözleşme kararlaştırılan süre için yenilenir; ancak art arda 3 yenileme veya toplam 4 yıl, hangisi daha önce dolarsa, sonrasında uygulama sürerse belirsiz süreli sözleşmeye dönüşür.
- Madde 56: Yenileme süresi kesintisiz hizmet sayılırSözleşme her belirli süreli yenilendiğinde, hizmet süresine bağlı işçi haklarının belirlenmesinde yenileme süresi ilk sürenin devamı sayılır.
- Madde 57: Belirli bir iş için yapılan sözleşmeBelirli bir işin yapılması için kurulan sözleşme, kararlaştırılan işin tamamlanmasıyla sona erer.
- Madde 58: Başka bir işyerine nakilİşveren, işçiyi yazılı onayı olmadan ikametini değiştirmesini gerektiren bir yere nakledemez. Zorunlu hallerde, masrafları kendisine ait olmak üzere, işçiyi onayı olmadan yılda en fazla 30 gün başka bir yerde çalıştırabilir.
- Madde 59: Aylık ücretten başka ücret türüne geçişAylık ücretli işçi, yazılı onayı olmadan gündelik, haftalık, parça başı veya saat ücretli işçi grubuna aktarılamaz; aylık ücretle çalıştığı dönemde kazandığı haklar korunur.
- Madde 60: Esaslı biçimde farklı iş verilmesiİşçiye yazılı onayı olmadan kararlaştırılan işten esaslı biçimde farklı bir iş verilemez; geçici durumların gerektirdiği zorunlu haller ve yılda en fazla 30 gün bunun istisnasıdır. 38. madde saklıdır.
- Madde 61: İşverenin yükümlülükleriİşveren, Çalışma Kanunu’ndaki diğer yükümlülüklerine ek olarak zorla çalıştırmaktan ve yargısal dayanak olmadan ücret alıkoymaktan kaçınmalı, işçilere saygı göstermeli, haklarını kullanmaları için zaman tanımalı, yetkili mercilere kolaylık sağlamalı, ayrımcılık yapmamalı, konut ve ulaşım ya da her biri için nakdî ödenek sağlamalıdır.
- Madde 62: İşverenden kaynaklanan engelde ücret hakkıİşçi belirlenen saatte işe gelir veya o saatte çalışmaya hazır olduğunu gösterir ve yalnızca işverenden kaynaklanan bir sebeple çalışamazsa, çalışmadığı sürenin ücretine hak kazanır.
- Madde 63: Yasaklı maddelerin işyerine sokulmasının önlenmesiİşveren, vekili veya işçiler üzerinde yetkisi olan herkes, şeriatça yasaklanmış herhangi bir maddenin işyerine girmesini önlemelidir. Bu maddeyi bulunduran veya kullanan kişiye Çalışma Kanunu’ndaki cezalar uygulanır; şer’i cezalar saklıdır.
- Madde 64: Hizmet belgesi ve belgelerin iadesiSözleşme sona erdiğinde işveren, işçinin talebi üzerine ücretsiz bir hizmet belgesi vermeli ve işçinin kendisine teslim ettiği tüm sertifika ve belgeleri iade etmelidir.
- Madde 65: İşçinin yükümlülükleriİşçi, Çalışma Kanunu’ndaki diğer yükümlülüklerine ek olarak işi mesleğin kurallarına ve meşru talimatlara göre yapmalı, işverenin malına özen göstermeli, iyi davranmalı, felaketlerde yardım etmeli, istenen sağlık muayenelerine girmeli ve işverenin sırlarını korumalıdır.
- Madde 66: Uygulanabilecek disiplin cezalarıMadde, işverenin işçiye verebileceği altı disiplin cezasını sayar ve bazılarının süresini sınırlar.
- Madde 67: Kanunda veya iç yönetmelikte olmayan ceza verilemezİşveren, Çalışma Kanunu’nda veya işyerinin iş yönetmeliğinde yer almayan bir cezayı işçiye veremez.
- Madde 68: Tekrarlanan ihlalde cezanın ağırlaştırılmasıÖnceki ihlal için verilen cezanın işçiye bildirildiği tarihten itibaren 180 gün geçmişse, ihlalin tekrarı nedeniyle ceza ağırlaştırılamaz.
- Madde 69: İhlal suçlaması ve ceza için süre sınırlarıİşçi, öğrenilmesinin üzerinden 30 günden fazla geçmiş bir ihlalle suçlanamaz; ihlale ilişkin soruşturmanın bitip ihlalin sabit olmasından itibaren 30 günden fazla geçtikten sonra disiplin cezası verilemez.
- Madde 70: Para cezası, kesinti ve uzaklaştırma sınırlarıMadde disiplini sınırlar: işle ilgisiz işyeri dışı davranışa ceza verilemez, bir ihlale tek ceza verilir, para cezası ve para cezaları için aylık kesinti 5 günlük ücreti, ücretsiz uzaklaştırma ayda 5 günü aşamaz.
- Madde 71: Cezadan önce yazılı bildirim ve savunmaDisiplin cezası ancak işçiye isnat edilen husus yazılı bildirildikten, işçi sorgulandıktan ve savunması incelendikten sonra verilebilir; bunlar işçinin dosyasına konan bir tutanağa geçirilir. Basit ihlallerde sorgulama sözlü olabilir.
- Madde 72: Ceza kararının bildirimi ve işçinin itirazıCeza kararı işçiye yazılı bildirilir. İşçi 30 gün içinde işverene yazılı itirazda bulunabilir; itiraz reddedilir veya 15 gün içinde karara bağlanmazsa 30 gün içinde iş mahkemelerine başvurabilir.
- Madde 73: Para cezaları defteri ve kullanımıİşveren para cezalarını özel bir deftere kaydetmelidir; cezalar yalnızca işyeri işçilerinin yararına, işçi komitesinin kararıyla ya da komite yoksa Bakanlığın onayıyla kullanılabilir.
- Madde 74: İş sözleşmesinin sona erme halleriMadde iş sözleşmesinin sona erdiği halleri sayar: anlaşma, sürenin dolması, belirsiz süreli sözleşmenin feshi, istifa, emeklilik yaşı, mücbir sebep, işyerinin kapanması, faaliyetin sona ermesi, iflas ve başka bir kanunda öngörülen haller.
- Madde 75: Belirsiz süreli sözleşmede ihbar süresiTaraflardan her biri belirsiz süreli sözleşmeyi meşru bir sebeple yazılı ihbarla sona erdirebilir: aylık ücretlilerde işçi için en az 30, işveren için en az 60 gün; aylık ücretli olmayanlarda her iki taraf için en az 30 gün.
- Madde 76: İhbar süresine uyulmamasında ödemeBelirsiz süreli sözleşmeyi 75. maddedeki ihbar süresine uymadan sona erdiren taraf, taraflar daha fazlasını kararlaştırmadıkça, karşı tarafa işçinin ihbar süresine ait ücretine eşit bir tutar ödemek zorundadır.
- Madde 77: Meşru sebep olmadan feshte tazminatSözleşmede belirli bir tazminat yoksa, sözleşmenin meşru olmayan bir sebeple feshinden zarar gören taraf, belirsiz süreli sözleşmede her hizmet yılı için 15 günlük ücret, belirli süreli sözleşmede kalan sürenin ücretini alır; tazminat 2 aylık ücretten az olamaz.
- Madde 78: İhbar süresinde ücretli iş arama izniİhbar işverenden gelirse işçi, başka iş aramak için haftada bir tam gün veya hafta içinde 8 saat ücretli olarak işe gelmeyebilir. İşveren işçiyi ihbar süresinde çalışmaktan muaf da tutabilir; hizmet süresi ihbarın sonuna kadar devam etmiş sayılır.
- Madde 79: İşverenin veya işçinin ölümü ve iş göremezlikİşverenin ölümü, sözleşme kurulurken kişiliği dikkate alınmadıkça iş sözleşmesini sona erdirmez. Sözleşme işçinin ölümüyle ya da onaylı bir sağlık raporuyla belgelenen iş göremezliğiyle sona erer.
- Madde 79 mükerrer: İstifa: kabul, erteleme ve geri almaİşveren 30 gün içinde yanıt vermezse istifa kabul edilmiş sayılır; işveren yazılı ve gerekçeli açıklamayla kabulü en fazla 60 gün erteleyebilir. İşçi 7 gün içinde istifadan dönebilir; bu süreçte sözleşme yürürlükte kalır ve işçi tüm yasal haklarını korur.
- Madde 80: Hizmet sonu ödeneği, ihbar ve tazminat olmadan fesihİşveren sözleşmeyi hizmet sonu ödeneği, ihbar veya tazminat olmadan ancak maddede sayılan hallerde ve işçiye feshe itiraz sebeplerini açıklama fırsatı verdikten sonra feshedebilir.
- Madde 81: İşçinin bildirimsiz işi bırakmasıMadde, işçinin bildirimde bulunmadan işi bırakıp tüm yasal haklarını koruyabileceği yedi durumu sayar: işverenin esaslı yükümlülüklerini ihlal etmesi, hile, şiddet veya kötü muamele, işyerinde ağır bir tehlike ya da işçiyi sözleşmeyi kendisi feshetmiş gibi göstermeye zorlayan davranışlar.
- Madde 82: Hastalık nedeniyle işten çıkarma yasağıİşveren, işçi Çalışma Kanunu’nda belirlenen hastalık izni sürelerini tüketmeden, hastalık nedeniyle işçinin hizmetine son veremez. İşçi, yıllık izninin hastalık iznine eklenmesini talep edebilir.
- Madde 83: Rekabet yasağı ve gizlilik şartlarıİşveren, meşru menfaatlerini korumak için, işi müşterileri tanımaya veya iş sırlarına erişmeye imkân veren işçiye, sözleşme bittikten sonra kendisiyle rekabet etmeme veya sırlarını açıklamama şartı koyabilir. Bu şart yazılı ve belirli olmalıdır.
- Madde 84: Hizmet sonu ödeneğinin hesaplanmasıİş ilişkisi sona erdiğinde işveren, işçiye hizmet süresi için hizmet sonu ödeneği öder: ilk beş yılın her biri için yarım aylık, sonraki her yıl için bir aylık ücret; hesap son ücret üzerinden yapılır.
- Madde 85: İstifada hizmet sonu ödeneğiİş ilişkisi işçinin istifasıyla sona ererse hizmet sonu ödeneği kesintisiz hizmet süresine göre kısmen ödenir: üçte bir, sonra üçte iki ve 10 yıldan sonra tamamı.
- Madde 86: Komisyonların ödenek ücretinden çıkarılması8. maddeye istisna olarak, komisyonların, satış yüzdelerinin ve benzeri değişken ücret unsurlarının tamamının veya bir kısmının hizmet sonu ödeneğinin hesaplandığı ücrete katılmaması kararlaştırılabilir.
- Madde 87: Tam ödenek: mücbir sebep, evlilik, doğum85. maddeye istisna olarak, işçi elinde olmayan bir mücbir sebeple işi bırakırsa hizmet sonu ödeneğinin tamamını alır. Kadın işçi de evlilik akdinden itibaren 6 ay veya doğumdan itibaren 3 ay içinde sözleşmeyi sona erdirirse ödeneğin tamamına hak kazanır.
- Madde 88: Hizmet sonunda alacakların ödenme süresiİşçinin hizmeti sona erdiğinde işveren ücretini ödemeli ve haklarını en geç bir hafta içinde, sözleşmeyi işçi feshetmişse iki hafta içinde tasfiye etmelidir. İşveren, işten doğan alacağını bu tutarlardan kesebilir.
Kaynaklar
- نظام العمل السعودي — وزارة الموارد البشرية والتنمية الاجتماعية
- Saudi Labor Law (English) — Ministry of Human Resources and Social Development
Kontrol tarihi: 5 Kasım 2026. İnsan Kaynakları ve Sosyal Kalkınma Bakanlığı’nın yayımladığı, 19 Şubat 2025 değişikliklerinden sonraki metin. Yukarıdaki açıklama bilgi amaçlıdır; bağlayıcı olan Arapça metindir..