Konular
Şirket türleri — Suudi Şirketler Kanunu Uygulama Yönetmeliği
Kanunun 61 maddesi bu konuyu ele alır, kanundaki sırayla; her birinin burada sade bir açıklaması, kendi sayfasında resmî metni var.
- Madde 13: Kollektif şirket müdürüne ortakların izniKanunun 40. maddesi saklı kalmak üzere kollektif şirket müdürü, tüm ortakların izni olmadan kendi hesabına şirketle sözleşme yapamaz ve şirketin faaliyetiyle aynı türden bir faaliyette bulunamaz.
- Madde 14: Yönetim kurulu üyelerinin seçimiAnonim şirketin yönetim kurulu üyelerini olağan genel kurul birikimli oyla seçer; esas sözleşme olağan oylamayı öngörüyorsa o uygulanır. Esas sözleşme ayrıca oy hakkı bulunan paylarda belirlediği orana ulaşan pay sahibine, aday göstereceği kişiler için kurulda koltuk ayırma hakkı tanıyabilir.
- Madde 15: Yönetim kurulu döneminin bitmesi veya üyelerin çekilmesiYönetim kurulunun dönemi biter ve yeni kurul seçilemezse üyeler en fazla 90 gün görevlerine devam eder. Başkan ve üyeler çekilirse yeni kurulu seçmek üzere olağan genel kurulu toplantıya çağırmaları gerekir ve yeni kurul seçilene kadar, en fazla 120 gün görevde kalırlar.
- Madde 16: İşlem ve sözleşmelere izin yetkisinin kurula devriGenel kurul, Kanunun 27. maddesinin 1. fıkrasındaki izin yetkisini işlemin veya sözleşmenin tutarı, niteliği ve şartlarına ilişkin koşullarla, en fazla bir yıllığına yönetim kuruluna devredebilir; kurul üyeleri devir ve devrin kaldırılması maddelerinde oy kullanamaz.
- Madde 17: Dolaylı menfaatŞirket hesabına yapılan işlem ve sözleşmeler, maddenin sınırlayıcı olmayan örnekler olarak saydığı gruplara —üyenin yakınlarına ve onunla ya da yakınlarıyla bağlantılı kuruluşlara— maddi veya maddi olmayan fayda sağlayabiliyorsa, yönetim kurulu üyesinin menfaati dolaylı sayılır.
- Madde 18: Rekabet eden işlere izin yetkisinin kurula devriOlağan genel kurul, Kanunun 27. maddesinin 2. fıkrasındaki izin yetkisini yönetim kuruluna devredebilir. Kararında, şirketin bu konuda bir politikası yoksa rekabet ölçütlerini ve kurulun izin verebileceği faaliyetleri belirler; devir en fazla bir yıl sürer.
- Madde 19: Rekabet eden işlerin açıklanması ve izin alınmasıŞirketle veya faaliyet kollarından biriyle rekabet eden bir işe katılmak isteyen yönetim kurulu üyesi kurulu bilgilendirmeli, oylamaya katılmamalı ve her yıl yenilenen bir izin almalıdır; kurul, izin yetkisi kendisine devredilmemişse genel kurulu bilgilendirir.
- Madde 20: İznin reddedilmesiGenel kurul Kanunun 27. maddesinin 1. ve 2. fıkralarına göre izni reddederse ya da yetkili kurul reddederse üye, reddeden organın belirlediği süre içinde istifa etmelidir; aksi hâlde üyeliği sona ermiş sayılır. Üye bu süre dolmadan işlemden, sözleşmeden veya rekabetten vazgeçerse bu sonuç doğmaz.
- Madde 21: Yönetim kurulu üyelerinin ücret kurallarıMadde yönetim kurulu ücretleri için kurallar koyar: görevlere, faaliyete ve şirketin büyüklüğüne adil ve orantılı olmalı, nitelikli kişileri çekebilmelidir; tutarlar üyeler arasında farklı olabilir; bağımsız üyelerin ücreti kâra bağlanamaz; kurul ücretleri yıllık raporunda açıklar.
- Madde 22: Ücrete hak kazanılmaması veya iadesiOlağan genel kurul, yönetim kurulunca kabul edilen meşru bir mazereti olmadan art arda 3 veya aralıklı 5 toplantıya katılmayan üyenin üyeliğine son verirse, üye katıldığı son toplantıdan sonraki dönem için ücrete hak kazanmaz ve bu dönem için ödeneni iade eder; yanlış veya yanıltıcı bilgiye dayanan ücretler de iade edilir.
- Madde 23: Toplantı çağrısının teknoloji araçlarıyla yapılmasıYönetim kurulu, pay sahiplerini genel kurul veya özel kurul toplantısına modern teknoloji araçlarıyla çağırabilir; yeter ki kullanılan araç çağrının içeriğini, gönderildiği tarih ve saati ispatlamaya ve göndereni ile alıcıyı belirlemeye imkân versin.
- Madde 24: Genel kurulun teknoloji araçlarıyla toplanmasıPay sahipleri genel veya özel kurul toplantılarına, müzakerelerine ve belgelerine belirli kurallarla teknoloji araçları üzerinden katılabilir; şirket toplantıdan önce veya toplantı sırasında elektronik oylama sunabilir. Bu, toplantının yerinde yapılmasını ve şahsen katılım hakkını ortadan kaldırmaz.
- Madde 25: Uzaktan katılan pay sahibinin kimlik doğrulamasıGenel veya özel kurul teknoloji araçlarıyla yapıldığında yönetim kurulu, elektronik oy kullanan ya da toplantıya katılan pay sahibinin kimliğini ve her maddede oy kullanma hakkını doğrulamak için gerekli prosedürleri belirlemelidir.
- Madde 26: Toplantı nisabı ve kararların geçerliliğiGenel veya özel kurula teknoloji araçlarıyla katılan ve elektronik oy kullanan pay sahiplerinin katılımı ve oyları, toplantının geçerliliği ve kararların alınması için gereken nisaba dâhil edilir.
- Madde 27: Genel kurula katılım için vekâletPay sahibi, yönetim kurulu üyesi olmayan başka bir pay sahibini veya herhangi bir kişiyi, çağrıya ekli vekâletname (Yönetmeliğe ekli 1 No.lu form) ya da bu hakkı açıkça veren şer’i veya resmî bir vekâletname ile genel veya özel kurula katılıp kendi adına oy kullanmak üzere yazılı olarak yetkilendirebilir.
- Madde 28: Vekâletnamedeki imzanın onaylanmasıKrallıkta yerleşik veya kurulmuş pay sahibi vekâletnamedeki imzasını sayılan kurumlardan birine onaylatmalıdır. Yerleşik olmayan gerçek kişi veya yurt dışında kurulmuş tüzel kişi, uluslararası anlaşmalar uyarınca belge onaydan muaf değilse, yurt dışındaki bir Suudi temsilciliğince onaylanmış vekâletname gönderebilir.
- Madde 29: Şahsen katılım ile vekâletin birleştirilmesiPay sahibi, genel veya özel kurul toplantısına kendi adına teknoloji araçlarıyla katılması için başka bir kişiyi vekil atayabilir; ancak toplantıya hem kendisi katılıp hem de herhangi bir yolla katılmak üzere vekil atayamaz.
- Madde 30: Vekâletnamenin şirkete verilmesiPay sahibi veya vekili, genel ya da özel kurul toplantısından en az 2 gün önce vekâletnamenin bir suretini şirkete vermeli, vekil de toplantıdan önce vekâletnameyi ibraz etmelidir. Şirket, pay sahiplerinin kurula kayıt işlemleri bitmeden kendisine ulaşan vekâletnameleri kabul edebilir.
- Madde 31: Faaliyet raporunun Bakanlığa sunulmasıYönetim kurulu başkanı, kurulun şirket faaliyetlerine ilişkin raporunu yıllık olağan genel kurul için belirlenen tarihten en az 21 gün önce Ticaret Bakanlığına sunmalıdır.
- Madde 32: Pay sahiplerine kâr payı dağıtımıAnonim şirketin yönetim kurulu, genel kurulun kayıtlı pay sahiplerine kâr payı dağıtma kararını, genel kurul kararında ya da duruma göre kurulun ara kâr payı kararında belirlenen hak ediş tarihinden itibaren en fazla 15 gün içinde uygulamalıdır.
- Madde 33: Payların itibari değeriPaylar itibari değerinin altında çıkarılamaz. Esas sözleşme öngörüyorsa veya olağanüstü genel kurul onaylarsa primli çıkarılabilir. Prim, özkaynaklar içinde ayrı bir kalemde tutulur, nakit kâr payı olarak dağıtılamaz; bedelsiz pay çıkarmak için veya şartlarla zararları kapatmak için kullanılabilir.
- Madde 34: Şirketin kendi paylarını geri alma kurallarıŞirket, esas sözleşmesi izin veriyorsa adi veya imtiyazlı paylarını sermayesini azaltmak ya da adi payları hazine payı olarak tutmak amacıyla geri alabilir; şu şartla ki hazine payları hiçbir zaman ilgili sınıfın 10%’unu aşmasın, paylar tamamen ödenmiş olsun ve borç bakiyeleri dağıtılmamış kârı geçmesin.
- Madde 35: Pay geri alım usulüŞirket kendi paylarını, geri alımı onaylayan, pay sayısına üst sınır koyan, amaçları belirleyen ve yönetim kurulunu en fazla 12 ay içinde tamamlamaya yetkilendiren bir olağanüstü genel kurul kararıyla satın alır; şirket onayı ve şartlarını derhâl duyurur.
- Madde 36: Hazine paylarının kullanım amaçlarıŞirket kendi paylarını hazine payı olarak tutmak için ancak belirli amaçlarla satın alabilir: paya dönüştürülebilir borçlanma araçları veya sukuk sahiplerinin haklarını karşılamak, edinim karşılığı takas, çalışan pay programı, sermaye azaltımında payların iptali veya Ticaret Bakanlığının onayladığı başka bir amaç.
- Madde 37: Geri alım teklifinde pay sahiplerinin bilgilendirilmesiŞirket, pay sahiplerine pay geri alım teklifi ve süresi hakkında yeterli bilgi vermeli ve paylarını teklif etmeleri için adil bir fırsat tanımalıdır.
- Madde 38: İmtiyazlı payların geri alımının sonuçlarıİmtiyazlı paylar, şirket geri alımlarını tamamladığında iptal edilir ve şirket sermaye azaltımı için gerekli yasal işlemleri yapmalıdır.
- Madde 39: Hazine paylarının elde tutulma süresi ve elden çıkarılmasıOlağanüstü genel kurul, geri alımı onaylayan kararında şirketin hazine paylarını elde tutabileceği süreyi ve bu süre paylar elden çıkarılmadan dolarsa doğacak sonucu belirleyebilir.
- Madde 40: Rüçhan haklı sermaye artırımıHazine payları çalışan pay programına tahsis edilmedikçe şirket, hazine payı tuttuğu sürece veya olağanüstü genel kurulun pay geri alım onayı kaldırılmadıkça, rüçhan haklı pay arz ederek çıkarılmış sermayesini artıramaz.
- Madde 41: Kapitalizasyon yoluyla sermaye artırımıŞirketin sermayesi kapitalizasyon yoluyla artırıldığında hazine payları diğer paylarla aynı haklara sahiptir.
- Madde 42: Çalışanlara ayrılan paylarŞirket, kendi paylarını çalışan pay programı kapsamında çalışanlarına tahsis etmek için satın alıyorsa Yönetmelikteki geri alım kurallarına ve esas sözleşme, olağanüstü genel kurul onayı ve yönetim kurulu üyelerinin durumuna ilişkin dört ek şarta uymalıdır.
- Madde 43: Hazine paylarının satış kurallarıYönetim kurulu, esas sözleşme izin veriyorsa ve kararı bu payların geri alımını onaylayan olağanüstü genel kurul kararıyla çelişmiyorsa, hazine paylarının tek seferde veya birkaç aşamada satılmasına karar verebilir.
- Madde 44: Hazine paylarının satışında öncelik hakkıYönetim kurulu hazine paylarını nakit karşılığı satmaya karar verdiğinde, karar tarihindeki pay sahipleri, kararda belirlenen süre içinde, toplam çıkarılmış sermayedeki payları oranında öncelikli alım hakkına sahiptir.
- Madde 45: Şirketin kendi paylarını rehin almasıŞirket, esas sözleşmesi izin veriyorsa, rehin şirketin bir alacağını teminat altına alıyorsa, yönetim kurulunun takdirine göre şirket ve pay sahiplerinin yararınaysa ve genel kurul onaylarsa kendi paylarını rehin alabilir; ön onay birden fazla işlemi kapsayabilir.
- Madde 46: Pay sahibinin paylarını rehnetmesiPay sahibi, rehnin kurulması için gereken yasal onaylar varsa bunları almak ve rehin veren pay sahibi ile rehin alacaklısı arasındaki sözleşmenin Yönetmeliğin bu bölümündeki hükümlere uyması şartıyla paylarını rehnedebilir.
- Madde 47: Payları kimin rehin alabileceğiİlgili mevzuat saklı kalmak üzere paylar, bu bölümün hükümlerine göre, onlara sahip olma hakkı bulunan ya da onları başkası yararına zilyetliğinde bulundurma hakkı olan kişi tarafından rehin alınabilir.
- Madde 48: Pay rehni sözleşmesinin içeriğiPaylar üzerindeki rehin; tarafları, rehnedilen payları, teminat altına alınan borcu, rehin verenden farklıysa borçluyu, sözleşme tarihini, rehnin kaldırılma şartlarını ve tarafların kararlaştırdığı diğer şartları içeren yazılı bir sözleşmeyle kurulur.
- Madde 62: Ortakların yetki devriyle müdürlere izinAnonim şirket yönetim kurulu için üyenin doğrudan veya dolaylı çıkarı bulunan iş ve sözleşmeler ile rekabet eden işlerde öngörülen izin kuralları, şirket sözleşmesi farklı kurallar koymadıkça limited şirketin müdürler kuruluna da uygulanır.
- Madde 63: Müdürün azli için gereken nisapŞirket sözleşmesi saklı kalmak üzere, limited şirket müdürünün, şirket sözleşmesinde veya ayrı bir sözleşmede atanmış bir ortak olsa bile, azline ilişkin karar Kanunun ortaklar kararları için öngördüğü nisapla alınır.
- Madde 64: Limited şirketin sermaye artırımıLimited şirket yeni paylar çıkararak sermayesini artırdığında her ortak payı oranında yeni paylara sahip olabilir; artırım, şirket sözleşmesi değişikliği ticaret siciline kaydedilip ilan edildikten sonra yürürlüğe girer.
- Madde 65: Bakanlığa şirket faaliyet raporu verilmesiLimited şirket müdürü, yıllık genel kurul için belirlenen tarihten en az 21 gün önce Ticaret Bakanlığına şirketin faaliyetine ilişkin bir rapor vermelidir.
- Madde 66: Şirketin kendi paylarını satın almasıLimited şirket, şirket sözleşmesi öngörüyorsa kendi paylarını; ortakların onayı, bu payları geri alma haklarından feragatleri ve müdüre alımı 30 gün içinde tamamlama yetkisi verilmesiyle satın alabilir; şirket sözleşmesi daha uzun süre öngörebilir.
- Madde 67: Şirketin kendi paylarını rehin almasıLimited şirket, şirket sözleşmesi izin veriyorsa, rehin şirketin bir alacağını teminat altına alıyorsa, şirketin ve ortakların yararınaysa ve ortaklar şirket sözleşmesi değişikliği nisabıyla onaylarsa kendi paylarını rehin alabilir.
- Madde 68: Ortağın paylarını rehnetmesiLimited şirket ortağı, rehnin kurulması için gerekli yasal onaylar varsa bunları alır ve alacaklıyla yaptığı rehin sözleşmesi Yönetmeliğin bu bölümündeki kurallara uyarsa paylarını rehnedebilir.
- Madde 69: Rehin sözleşmesinin içeriğiLimited şirket payları üzerindeki rehin; tarafları, rehnedilen payları, teminat altındaki borcu, farklıysa borçluyu, tarihi, kaldırma şartlarını ve kararlaştırılan diğer şartları gösteren yazılı bir sözleşmeyle kurulur.
- Madde 70: Kamu yararına kâr amacı gütmeyen şirketin alanlarıMadde, kamu yararına kâr amacı gütmeyen şirketin esas sözleşmesinde tamamı veya bir kısmı yer alması gereken alanları sayar: dini, eğitim, sağlık ve sosyal faaliyetlerden teknoloji, çevre ve girişimciliğe; ayrıca Bakanlığın Ulusal Kâr Amacı Gütmeyen Sektörü Geliştirme Merkezi ile belirleyecekleri.
- Madde 71: Kâr amacı gütmeyen şirketlerde üyelik sınıflarıKâr amacı gütmeyen şirkette her pay bir oy verir; ancak şirket sözleşmesi veya esas sözleşme farklı hak, imtiyaz ya da kısıtlamalar içeren üyelik sınıfları öngörebilir; Kanunun 188 ve 189. maddeleri saklıdır.
- Madde 72: Kârın yatırım ve büyüme için kullanılmasıKâr amacı gütmeyen şirketin şirket sözleşmesi veya esas sözleşmesi, yatırımlarını geliştirmek ya da işlerini büyütmek için kârın bir oranını ayırabilir; aksi öngörülmedikçe bu oran kârın 30% sınırını aşamaz ve sermayeyi artırmaz.
- Madde 73: Kâr dağıtımıKâr amacı gütmeyen şirketin üyelerinden, müdürlerinden, yönetim kurulu üyelerinden veya çalışanlarından biri, şirket sözleşmesi veya esas sözleşmedeki harcama alanlarının kapsamına giriyorsa dağıtılabilecek kâr en çok 10% olabilir.
- Madde 74: Tek kişilik meslek şirketinin kuruluşuBir veya birden fazla serbest mesleğin icrası için tek kişilik mesleki anonim, basit anonim veya limited şirket kurulabilir; sahibi bu meslek veya mesleklerde lisanslı olmalı, birden fazla meslekte Yönetmeliğin 75 ve 76. maddelerine uyulmalıdır.
- Madde 75: Birden fazla meslek için meslek şirketi kurulmasıBirden fazla serbest meslek icra edecek meslek şirketi için bu mesleklerde lisanslı ortaklar bulunmalı, meslek mevzuatı birlikte icrayı yasaklamamalı, yetkili makamlar itiraz etmemeli ve şartları karşılanmalıdır; Bakanlık birlikte icra edilebilecek meslekler listesi yayımlayabilir.
- Madde 76: Birden fazla mesleğin icrasına ilişkin kurallarBirden fazla serbest meslek icra eden meslek şirketi her mesleğin mevzuatına ve standartlarına uymalı; işlerini her mesleğin bağımsızlığını koruyan, lisansı içinde kalan, çıkar çatışmasında kendi meslek kurallarını uygulayan lisanslı kişilerle yürütmeli ve yetkili makamların şartlarına uymalıdır.
- Madde 77: Suudi olmayan meslek şirketiyle ortaklıkYabancı Yatırım Kanunu, uygulama yönetmeliği ve ilgili kararlar saklı kalmak üzere, lisanslı kişiler ile bir veya daha fazla Suudi olmayan meslek şirketi arasında; Suudi lisanslıların payı sermayenin en az 25% oranında olması ve itibar, lisanslı temsilci, onay ve bilgi aktarımı şartlarıyla meslek şirketi kurulabilir.
- Madde 78: Meslek şirketinde lisanssız ortaklarKanunun 200. maddesinin 4. fıkrası saklı kalmak üzere, meslekte lisanslı olmayan gerçek veya tüzel kişi meslek şirketine; oy hakkı veren sermayenin 30% sınırı içinde, kontrol sahibi olmadan, müşteri gizliliğini koruyarak ve lisanslıların bağımsızlığını zedelemeden ortak olabilir.
- Madde 79: Meslek şirketinin birden fazla kişiyle yönetimiMeslek şirketini birden fazla kişi yönetiyorsa ya da yönetim kurulu varsa, kuruluş belgeleri aksini öngörmedikçe en az yarısı lisanslı ortak veya pay sahibi olmalı ve şirketin her mesleğinden en az bir lisanslı bulunmalıdır; tek kişilik anonim şirkete özel kural vardır.
- Madde 80: Yönetim kararlarıYönetmeliğin 79. maddesi saklı kalmak üzere, meslek şirketinin müdür veya yönetim kurulu kararları kuruluş belgelerindeki nisapla alınır; ancak lisanslı müdür ortakların veya yönetim kurulu üyesi lisanslı pay sahiplerinin en az yarısı lehte oy vermelidir; daha yüksek bir oran öngörülebilir.
- Madde 81: Birden fazla meslek şirketine ortaklıkKanunun 206. maddesi saklı kalmak üzere lisanslı ortak veya pay sahibi, diğer ortaklar yazılı olarak kabul eder ya da duruma göre genel kurul veya pay sahipleri onaylarsa aynı mesleği icra eden başka bir meslek şirketine ortak olabilir.
- Madde 82: Mali ve gayrimenkul varlık edinimiMeslek şirketi; amaçlarına hizmet etmesi, mesleki işlerini etkileyecek ciddi risklere yol açmaması ve mesleklerinin mevzuatınca yasaklanmamış olması şartıyla gayrimenkul edinebilir ve fonlarını gayrimenkul, menkul kıymet veya başka yatırımlara yatırabilir.
- Madde 83: Meslek şirketinin tür değiştirmesiMeslek şirketinin ortakları veya pay sahipleri, şirketi Kanunun 4. maddesinde belirtilen başka bir şirket türüne dönüştürebilir.
- Madde 84: Meslek şirketinin süresinden önce feshiMeslek şirketi, varsa süresi dolmadan önce, ancak fesihten en az 90 gün önce ilan yapılıp yetkili makam ve şirketle iş yapanlara bildirilerek feshedilebilir; şirket müşterilerinin işlerinin tamamlanmasını sağlamalıdır.
- Madde 85: Değişikliklerin bildirilmesiMeslek şirketi, ortak veya pay sahiplerinin mesleki lisanslarında, pay sahibi bilgilerinde, adres ve iletişim bilgilerinde bir değişiklik olduğunda ya da kuruluş şartlarından birini kaybettiğinde 15 gün içinde Bakanlığa ve yetkili makama bildirmelidir.
- Madde 86: Kâr amacı gütmeyen şirketin dönüşümüKanunun 221. maddesi saklı kalmak üzere, dönüşmek isteyen özel kâr amacı gütmeyen şirket, kuruluş sermayesini aşan tutarı belgelerindeki alanlara harcadığını ve aldığı muafiyetleri iade ettiğini, denetçinin özel raporuyla Bakanlığa kanıtlamalıdır; rapor verilmeden dönüşüm tamamlanamaz.
Bölümler
Kaynaklar
- اللائحة التنفيذية لنظام الشركات — وزارة التجارة
- Implementing Regulations of the Companies Law — Ministry of Commerce
Kontrol tarihi: 5 Kasım 2026. Ticaret Bakanlığı’nın kanun ve yönetmelikler platformunda yayımladığı metin. Yukarıdaki açıklama bilgi amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir; bağlayıcı olan Arapça metindir..