Konular
Yönetim ve yönetim kurulu — Suudi Şirketler Kanunu
Kanunun 43 maddesi bu konuyu ele alır, kanundaki sırayla; her birinin burada sade bir açıklaması, kendi sayfasında resmî metni var.
- Madde 26: Özen ve sadakat yükümlülükleriŞirket müdürü veya yönetim kurulu üyesi özen ve sadakat yükümlülüklerine uymalıdır; madde bunları sayar: yetki sınırları içinde, şirket yararına, bağımsız ve makul özenle hareket etmek, çıkar çatışmasından kaçınmak, çıkarlarını açıklamak ve üçüncü kişilerden menfaat kabul etmemek.
- Madde 27: Çıkar çatışması, rekabet ve varlıkların kullanımıMüdür veya yönetim kurulu üyesi; ortakların, genel kurulun veya pay sahiplerinin izni olmadan şirketin iş ve sözleşmelerinde çıkar sahibi olamaz ve şirketle rekabet edemez; şirket varlıklarını, bilgilerini veya fırsatlarını hiçbir zaman kendi yararına kullanamaz. İhlal, iptal, kazancın iadesi veya tazminatla sonuçlanabilir.
- Madde 28: Yönetimin sorumluluğuMüdürler ve yönetim kurulu üyeleri, Kanuna veya şirket belgelerine aykırılıktan ya da görevlerindeki hata, ihmal veya kusurlarından doğan zarardan şirkete, ortaklara, pay sahiplerine ve üçüncü kişilere karşı müteselsilen sorumludur; aksine her şart yok hükmündedir. Şirket onları sigortalayabilir.
- Madde 29: Şirketin ve ortağın sorumluluk davasıŞirket, ihlal, hata veya ihmal nedeniyle zarar veren müdür veya yönetim kurulu üyelerine sorumluluk davası açabilir; şirket açmazsa sermayenin 5%’ini temsil eden ortak veya pay sahipleri 14 gün önceden bildirimle bu davayı açabilir; her ortak veya pay sahibi de kişisel zararı için dava açabilir.
- Madde 30: Sorumluluk davasında süreOrtakların, genel kurulun veya pay sahiplerinin ibrası 29. maddedeki davaları engellemez. Sahtecilik ve hile hariç, sorumluluk davası zarar verici fiilin işlendiği hesap döneminin sonundan itibaren 5 yıl veya görevin bitiminden itibaren 3 yıl, hangisi daha geçse, geçtikten sonra dinlenmez.
- Madde 31: İş kararı kuralıMüdür veya yönetim kurulu üyesi, iyi niyetle aldığı veya oy verdiği bir kararda; kararda çıkarı yoksa, yeterince bilgilenmişse ve kararın şirket yararına olduğuna kesin ve akılcı biçimde inanıyorsa görevini yerine getirmiş sayılır. Aksini ispat yükü davacıdadır.
- Madde 32: Sorumluluk davasının masraflarıYetkili yargı mercii, ortak veya pay sahibinin talebi üzerine, sonucu ne olursa olsun, iyi niyetle açtığı ve şirket yararına olan sorumluluk davasının masraflarını şirkete yükleyebilir.
- Madde 37: Yönetim yetkileriKollektif şirketi, kendi aralarından veya dışarıdan bir ya da daha fazla müdür atamadıkça ortaklar yönetir. Müdür şirket amacına giren tüm yönetim işlerini yürütür ve şirketi temsil eder; karşı taraf kötü niyetli değilse şirket, amacı dahilindeki işlemleriyle bağlıdır.
- Madde 39: Müdüre yasak işlemlerKollektif şirketin müdürü, ortakların kararı veya şirket sözleşmesinde açık hüküm olmadan şirket amacını aşan işlemler yapamaz. Madde, bu yasağın özellikle kapsadığı işlemleri sayar.
- Madde 42: Müdürün azliŞirket sözleşmesinde aksi öngörülmedikçe, şirket sözleşmesinde atanan ortak müdür ancak diğer ortakların oybirliğiyle azledilebilir; ayrı sözleşmeyle atanan veya ortak olmayan müdür ortak sayısının çoğunluğuyla azledilebilir. Yetkili yargı mercii de kesin hükümle her müdürü azledebilir.
- Madde 43: Müdürün istifasıOrtak olsun olmasın müdür, şirket sözleşmesinde veya atama sözleşmesinde aksi öngörülmedikçe, istifanın yürürlüğünden en az 60 gün önce ortaklara yazılı bildirimde bulunarak istifa edebilir; aksi hâlde doğan zarardan sorumludur. İstifa, şirket sözleşmesinde öngörülmedikçe şirketin feshini gerektirmez.
- Madde 67: Yönetim kurulu üyeliğine aday göstermeAnonim şirketi en az 3 üyeli bir yönetim kurulu yönetir. Her pay sahibi kendisini ya da pay sahibi olan veya olmayan bir veya daha fazla kişiyi yönetim kuruluna aday gösterebilir.
- Madde 68: Yönetim kurulu üyelerinin seçimiYönetim kurulu üyelerini olağan genel kurul seçer ve tüm üyeler gerçek kişi olmalıdır. Görev süresini esas sözleşme en fazla 4 yıl olarak belirler; genel kurul, esas sözleşmede aksi yazsa bile üyelerin bir kısmını veya tamamını görevden alabilir.
- Madde 69: Kurulun görev süresinin bitişi ve istifalarMadde, yönetim kurulunun görev süresi bittiğinde, kurulun tamamı veya bir üye istifa ettiğinde ve bir üyelik boşaldığında olacakları düzenler: geçici atama, olağan genel kurulu toplantıya çağırma süreleri ve yetkili yargı merciine başvuru.
- Madde 70: Toplantılara katılmayan üyenin üyeliğinin sona ermesiGenel kurul, yönetim kurulunun tavsiyesi üzerine, görev süresi içinde kurulca kabul edilen haklı bir mazereti olmaksızın art arda 3 veya aralıklı 5 toplantıya katılmayan üyenin üyeliğini sona erdirebilir.
- Madde 71: İşlem ve sözleşmelerde menfaatin açıklanmasıYönetim kurulu üyesi, şirket hesabına yapılan işlem veya sözleşmelerde doğrudan ya da dolaylı bir menfaati olduğunu öğrenir öğrenmez kurula bildirmeli ve bunlarda oy kullanmamalıdır. Kurul bu işlemleri denetçinin özel raporuyla genel kurula bildirir; açıklamamak iptal, kârın iadesi ve zarar sorumluluğu doğurabilir.
- Madde 72: Kredi verilmesiAnonim şirket, yönetim kurulu üyelerine veya yakınlarına kredi veremez, üçüncü kişilerden aldıkları krediler için kefil olamaz veya teminat veremez; aykırı her sözleşme batıldır. Halka uyguladıkları koşullarla bankalar ve finansman şirketleri ile onaylı çalışan teşvik programları istisnadır.
- Madde 73: Yönetim kurulunun denetimiPay sahibi yönetim kurulunu Kanun’a göre denetler; ancak kurul üyesi değilse, üst yönetimde çalışmıyorsa veya genel kurul aracılığıyla ve onun yetkileri içinde hareket etmiyorsa, kurulun ya da üst yönetimin işlerine karışamaz.
- Madde 74: Borçlanma ve şirket varlıkları üzerinde tasarrufEsas sözleşme veya genel kurul kararı bu yetkileri sınırlamadıkça yönetim kurulu her vadede borçlanabilir, şirket varlıklarını satabilir veya rehnedebilir, ticari işletmeyi satabilir veya rehnedebilir ve şirketin borçlularını ibra edebilir.
- Madde 75: Şirket varlıklarının satışıYönetim kurulu, tek işlemle veya 12 ay içindeki birden fazla işlemle şirketin toplam varlıklarının 50% değerini aşan varlık satışı için genel kurul onayı almalıdır. Yetkili makam bazı işlem ve tasarrufları istisna tutabilir.
- Madde 76: Yönetim kurulu üyelerinin ücretiYönetim kurulu üyelerinin ücretlendirme şeklini esas sözleşme belirler; tutarı ise adil, teşvik edici ve performansla orantılı olacak şekilde olağan genel kurul tespit eder. Kurulun yıllık raporu her üyenin aldıklarını ayrıntılı gösterir.
- Madde 77: Yönetim kurulunun yetkileriYönetim kurulu, Kanun veya esas sözleşmeyle açıkça genel kurula bırakılanlar dışında şirketi amacına uygun yönetmek için en geniş yetkilere sahiptir ve belirli işleri devredebilir. Şirket, kurulun kendi adına yetkisini aşarak yaptığı işlemlerle de bağlıdır; kötü niyetli veya aşımı bilen kişiye karşı bağlı değildir.
- Madde 78: Yönetim kurulunda görev dağılımıKurul ilk toplantısında üyeleri arasından bir başkan, şirket borsadaysa bir başkan yardımcısı seçer; murahhas üye atayabilir. Üyeleri arasından veya dışarıdan bir icra başkanı ve sekreter atamak zorundadır ve bunları kurul üyeliği sona ermeden görevlerinden alabilir.
- Madde 79: Şirketin temsiliYönetim kurulu başkanı anonim şirketi yargı, tahkim heyetleri ve üçüncü kişiler önünde temsil eder; esas sözleşme bu yetkiyi murahhas üyeye veya icra başkanına da verebilir. Başkan bazı yetkilerini yazılı olarak devredebilir; yokluğunda başkan yardımcısı ona vekâlet eder.
- Madde 80: Yönetim kurulu toplantılarıAnonim şirketin yönetim kurulu, başkanın çağrısıyla yılda en az 4 kez toplanır. Toplantı ancak üyelerin en az yarısı hazır bulunursa geçerlidir; kararlar hazır bulunanların çoğunluğuyla alınır ve eşitlikte toplantı başkanının oyu belirleyicidir; esas sözleşme aksini öngörebilir.
- Madde 81: Kurulda vekâlet ve kararların yürürlüğüYönetim kurulu üyesi toplantılara veya oylamalara vekil gönderemez; esas sözleşme izin veriyorsa başka bir üyeyi vekil yapabilir ve bir üye en fazla bir vekâlet taşıyabilir. Kurul kararı, başka bir zaman veya koşul öngörmedikçe alındığı tarihte yürürlüğe girer.
- Madde 82: Acil konularda dolaştırma yoluyla kararAnonim şirketin yönetim kurulu, bir üye yazılı olarak toplantı talep etmedikçe, acil konularda tüm üyelere dolaştırma yoluyla karar alabilir. Bu kararlar, esas sözleşme daha fazlasını istemedikçe üyelerin oy çokluğuyla alınır ve tutanağa geçirilmek üzere bir sonraki toplantıya sunulur.
- Madde 83: Yönetim kurulu toplantı tutanaklarıKurulun müzakere ve kararları, sekreterin hazırladığı ve toplantı başkanı, hazır bulunan üyeler ve sekreter tarafından imzalanan tutanaklara geçirilir. Tutanaklar, kurul başkanı ve sekreterin imzaladığı özel bir deftere işlenir; bunlar için modern teknoloji kullanılabilir.
- Madde 102: Şirketin denetlenmesi talebiSermayenin en az 5% oranını temsil eden pay sahipleri, yönetim kurulu üyelerinin veya denetçinin davranışları şüphe uyandırıyorsa yetkili yargı merciinden şirketin denetlenmesini isteyebilir. Merci, masrafı talep edene ait olmak üzere denetim emredebilir; şikâyet haklı çıkarsa ihtiyati tedbir alabilir, kurulu ve denetçiyi görevden alabilir.
- Madde 138: Basit anonim şirketin niteliğiBasit anonim şirkete, bu bölümde özel hüküm bulunmayan hâllerde ve niteliğine uygun düştüğü ölçüde, sayılan maddeler dışında anonim şirket hükümleri uygulanır; pay sahipleri şirketin yapısını ve işleyişini esas sözleşmede düzenler.
- Madde 142: Basit anonim şirketin yönetimiBasit anonim şirketin bir başkan, bir veya daha fazla müdür, yönetim kurulu ya da başka bir şekilde nasıl yönetileceğini, yöneticilerin atanma ve azil usulünü ve yetkilerini esas sözleşme belirler; esas sözleşmede hüküm yoksa pay sahipleri belirler.
- Madde 143: Yöneticilerin sorumluluğuAnonim şirket yönetim kurulunun sorumluluğuna ilişkin hükümler, duruma göre basit anonim şirketin başkanına, müdürüne veya yönetim kuruluna uygulanır.
- Madde 144: Kredi verilmesiKanun’un 72. maddesi, duruma göre basit anonim şirketin başkanına, müdürüne veya yönetim kuruluna uygulanır.
- Madde 157: Tek ortaklı limited şirketLimited şirketi tek kişi kurarsa veya tüm paylar tek kişiye geçerse, bu kişi müdür, müdürler kurulu ve ortaklar genel kurulunun yetkilerini kullanır, yazılı karar alır ve bir veya daha fazla müdür atayabilir; şirketin şirket sözleşmesi yerine esas sözleşmesi olur.
- Madde 160: Şirket müdürünün atanmasıLimited şirket, ortaklar arasından veya dışarıdan bir veya daha fazla müdür tarafından yönetilir; müdürleri ortaklar şirket sözleşmesinde veya ayrı bir sözleşmede belirli ya da belirsiz süreyle atar; birden fazla müdür varsa ortaklar müdürler kurulu oluşturabilir.
- Madde 161: Limited şirketin yönetim şekliŞirketin yönetim şeklini ve birden fazla müdür atanması veya müdürler kurulu oluşturulması hâlinde karar için gereken çoğunluğu şirket sözleşmesi veya ortaklar kararı belirler.
- Madde 162: Temsil ve müdürün işlemleriMüdür limited şirketi yargı, tahkim heyetleri ve üçüncü kişiler nezdinde temsil eder; atanması, değiştirilmesi veya yetkilerinin kısıtlanması kararı ancak ticaret siciline tescilden sonra üçüncü kişilere karşı geçerlidir; şirket, amacı kapsamındaki işlemleriyle bağlıdır.
- Madde 163: Müdürlüğün boşalmasıTek müdürlü bir limited şirkette müdürlük boşalırsa ortaklar, bunu öğrendikleri tarihten itibaren 15 gün içinde yeni müdür atamalıdır; varsa denetçi veya herhangi bir ortak bu atama için genel kurulu toplantıya çağırabilir.
- Madde 164: Müdürün azliOrtaklar, şirket sözleşmesinde veya ayrı sözleşmede atanmış olsun, müdürü veya müdürleri azledebilir ve yerlerine atama yapmalıdır; sermayenin en az dörtte birini temsil eden ortaklar müdürün azlini yetkili yargı merciinden isteyebilir.
- Madde 207: Şirketin yönetimiMesleki şirketi, ortak olan veya olmayan bir ya da daha fazla müdür yönetir. Tek müdür ruhsatlı bir ortak olmalıdır; birden çok müdür varsa asgari ruhsatlı ortak sayısını Yönetmelik belirler. Mesleki anonim şirketi, ruhsatlı pay sahibi sayısını Yönetmeliğin belirlediği bir yönetim kurulu yönetir.
- Madde 208: Ortakların veya pay sahiplerinin bağımsızlığıBirden fazla kişiye ait mesleki şirkette müdürün veya yönetim kurulunun yetkileri, ortakların veya pay sahiplerinin serbest mesleklerini icradaki bağımsızlığını zedeleyecek bir şey içeremez.
- Madde 246: Tasfiye süresince şirketin yönetimiMüdür veya yönetim kurulunun yetkisi şirketin sona ermesiyle biter, ancak tasfiye memuru atanana kadar yönetime devam eder ve üçüncü kişilere karşı tasfiye memuru sayılırlar; şirket kurulları tasfiye memurunun yetkileriyle çatışmayan ölçüde devam eder; ortak veya pay sahibinin belgeleri inceleme hakkı sürer.
- Madde 274: Yetkili merciin yetkileriSermaye Piyasası Kurumu (CMA) borsada işlem gören anonim şirketleri denetler, faaliyetlerini ve birleşmelerini düzenler; yetkili merci anonim şirketler için yönetişim yönetmeliği çıkarır; Bakanlık diğer şirketler için yönetişim ve gerçek faydalanıcı kuralları koyabilir; Bakan ve CMA kurulu uygulama kural ve kararlarını çıkarır.
Bölümler
Kaynaklar
- نظام الشركات — وزارة التجارة
- Companies Law — Ministry of Commerce
Kontrol tarihi: 5 Kasım 2026. Ticaret Bakanlığı’nın kanun ve yönetmelikler platformunda yayımladığı metin. Yukarıdaki açıklama bilgi amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir; bağlayıcı olan Arapça metindir..