Konular
Ticari acentelik — Suudi Ticari Acentelik Kanunu Uygulama Yönetmeliği
Kanunun 42 maddesi bu konuyu ele alır, kanundaki sırayla; her birinin burada sade bir açıklaması, kendi sayfasında resmî metni var.
- Madde 1: Ticari acenteliğin anlamı ve kapsamıTicari Acentelik Kanununun uygulanmasında ticari acentelik, ticari faaliyet yürütmek üzere üreticiyle veya onun ülkesindeki temsilcisiyle, her türlü kâr, komisyon veya kolaylık karşılığında, herhangi bir biçimde acente ya da distribütör olarak sözleşme yapan herkesi kapsar; deniz, hava ve kara taşımacılığı acenteleri ile Ticaret Bakanının kararla belirlediği acentelikler de buna dahildir.
- Madde 2: Ticari acentelik yalnızca SuudilereSuudi olmayanlar, gerçek veya tüzel kişi fark etmeksizin, Krallık’ta ticari acente olamaz. Acentelik yapan Suudi şirketin sermayesi tamamen Suudi olmalı; yönetim kurulu üyeleri, yöneticileri ve imza yetkilileri de Suudi olmalıdır.
- Madde 3: Yedek parça ve bakım yükümlülüğüAcente ve distribütör, yedek parça sağlamak, gerekli bakımı yapmak, üretim kalitesini ve üreticilerin olağan şartlarını garanti etmekle yükümlüdür; bu, Yönetmeliğe ekli ve onun parçası olan bakım, yedek parça ve kalite garantisi hükümlerine göre yapılır.
- Madde 4: Belge ve faturalarda acentelik bilgileriTicari acente veya distribütörün belgeleri, sözleşmeleri, acentelikle ilgili ilanları ve resmî faturaları; adını, adresini, acentelik türünü ve bölgesini, ticari acentelik sicili ile ticaret sicilindeki kayıt numarasını taşımalıdır.
- Madde 5: Denetim görevlileriyle işbirliğiTicari acente ve distribütör, yetkili ihlal tespit görevlilerinin görevlerini yapmalarına imkân tanımak, onlarla işbirliği yapmak ve Yönetmelik kapsamındaki taleplerine yanıt vermekle yükümlüdür.
- Madde 6: Zorunlu kayıt ve başvuru süresiYalnızca Ticaret Bakanlığı’nda bu amaçla tutulan sicile kayıtlı olanlar ticari acente veya distribütör olarak çalışabilir; kayıt başvurusu, sözleşmenin yürürlüğe girmesinden itibaren üç ay içinde yapılmalıdır.
- Madde 7: Kaydın reddi ve itirazSuudi olmayanlar ve kayıt belgeleri Kanun ile Yönetmeliğe uygun olmayanlar sicile kaydedilemez. Kaydı reddedilen kişi, ret gerekçelerinin bildirilmesinden itibaren bir ay içinde Ticaret Bakanına itiraz edebilir; Bakanın kararı kesindir.
- Madde 8: Kayıt başvurusunun içeriğiTicari acentelik veya distribütörlük kayıt başvuru formu; acente veya distribütör, müvekkil, mal ve hizmetler ile acenteliğin bölgesi ve süresi hakkında dokuz bilgi içerir.
- Madde 9: Kayıt için gerekli belgelerTicari acentelik veya distribütörlük siciline kayıt başvuruları ancak beş belgeyle kabul edilir: sözleşme, onaylı Arapça çevirisi, ticaret sicil kaydının örneği, sermaye ve yönetimin Suudi olduğuna dair beyan ve ticaret odası belgesi.
- Madde 10: Acentelik sözleşmesinin şartlarıTicari acentelik veya distribütörlük sözleşmesi yazılı olmalı, müvekkille kendi ülkesinde ya da oradaki temsilcisiyle yapılmalı ve tarafların birbirine karşı hak ve yükümlülükleri ile bakım ve yedek parça konusunda tüketiciye karşı yükümlülüklerini ayrıntılı açıklamalıdır.
- Madde 11: Sözleşmenin zorunlu içeriğiAcentelik veya distribütörlük sözleşmesi; tarafların sıfatı ve uyruğunu, acenteliğin konusu ve bölgesini, süresi ve yenilenmesini, nasıl sona ereceğini içermelidir. Krallık’ta yürürlükteki mevzuata aykırı olmayan başka şartlar da eklenebilir.
- Madde 12: Kaydın onayı ve belgesiKayıt şartlarının şekil ve esas bakımından karşılandığı doğrulandıktan sonra Bakan Yardımcısı veya vekili kaydı onaylar; belirlenen harç ödendikten sonra kayıt ticari acenteler ve distribütörler siciline işlenir. Her sözleşme ayrı kaydedilir ve her kayıt için belge verilir.
- Madde 13: Acenteliğin ticaret siciline şerhiTicari acente veya distribütör, kayıt belgesinin verilmesinden itibaren bir ay içinde, acentelik bölgesine göre yetkili ticaret sicili bürosuna başvurarak acenteliği ticaret siciline şerh ettirmelidir. Acentelik tüm Krallığı kapsıyorsa şerh, acente veya distribütörün ana siciline düşülür.
- Madde 14: Kayıtlı bilgilerde değişiklikAcentelik veya distribütörlük sicil sayfasına daha önce yazılmış bir bilgi değişirse, ilgili kişi değişikliğin olduğu tarihten itibaren bir ay içinde gerekçesini açıklayarak şerh verilmesini istemelidir. Değişiklik, kayıt belgesi düzeltildikten sonra ticaret siciline de işlenir.
- Madde 15: Sözleşme başına kayıt harcıAcentelik siciline her sözleşmenin kaydı için harç, 20/3/1393 H tarihli ve M/8 sayılı Kraliyet Kararnamesi uyarınca SAR 500’dür ve gerçek kişi ya da şirket olsun tacir tarafından ödenir.
- Madde 16: Kaydın silinme halleriTicaret Sicili Kanunundaki silme hükümleri saklı kalmak üzere, ticari acentelik veya distribütörlük kaydı üç halde silinir; silme, sicil sayfasındaki bilgilerin üzerine kırmızı iki çapraz çizgi çekilip gerekçesi ilgili alana yazılarak yapılır.
- Madde 17: İdari yoldan kayıt silmeİlgililer bir ay içinde silme talebinde bulunmazsa, silmeyi gerektiren durum doğrulandıktan ve ilgilinin beyanı alındıktan sonra kayıt idari yoldan silinir; karar ilgiliye taahhütlü mektupla bildirilir.
- Madde 18: İdari silmeye itirazİlgili kişi, idari silme kararına karşı bildirimden itibaren bir ay içinde gerekçelerini belirterek Ticaret Bakanına itiraz edebilir; Bakanın kararı kesindir.
- Madde 19: İhlalleri tespit eden görevlilerTicaret Bakanı, Ticari Acentelik Kanunu ve bu Yönetmeliğe aykırılıkları tespit etmek üzere yetkili memurlar görevlendirir. Bunlar adli kolluk sıfatına sahiptir; yerlere ve işyerlerine girebilir, denetim yapabilir, tutanak düzenleyebilir, ilgilileri dinleyebilir, belgeleri inceleyebilir ve diğer soruşturma işlemlerini yapabilir.
- Madde 20: İhlallere uygulanacak cezalarTicaret Sicili Kanunu ve diğer mevzuat saklı kalmak üzere, Ticari Acentelik Kanunu, değişiklikleri veya bu Yönetmeliğe aykırı davranan herkese SAR 5,000 ile SAR 50,000 arasında para cezası verilir ve ceza, masrafı ihlalciye ait olmak üzere yerel bir gazetede yayımlanır. İhlalci yabancıysa veya Suudi olmayan ortağı olan bir Suudi şirketse işler ayrıca idari yoldan tasfiye edilir.
- Madde 22: Mevcut acentelerin uyum sağlamasıYönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihte faaliyette olan tüm acente ve distribütörler, kayıtlı olsun olmasın, bu tarihten itibaren bir yıl içinde Yönetmeliğe göre kayıt başvurusu yapmalıdır. Bu süre dolduktan sonra kayıt tamamlanmadan faaliyet gösteremezler.
- Madde 23: Satış sonrası hükümlerine ilişkin tanımlarMadde, bakım, yedek parça ve üretim kalitesi garantisi hükümlerinde kullanılan terimleri tanımlar; bunlar arasında acente, politika, bakım, periyodik bakım, üretici garantisi, araç, ayıp ve gün bulunur.
- Madde 26: Politikaların bildirimi ve acentenin sorumluluğuAcente, üreticiyle kararlaştırılan yedek parça, bakım ve üretici garantisi hüküm veya politikalarının bir örneğini ve sonraki her değişikliği Bakanlığa vermeli, uyum için gerekli önlemleri almalıdır. Bu yükümlülükleri başkalarına yaptırsa bile tüketiciye karşı sorumludur.
- Madde 27: Yedek parça, bakım ve garanti politikalarıAcente; yedek parça temini, bakım, üretici garantisi ve üreticilerin olağan şartlarının uygulanması için yazılı politikalar belirlemeli, bunlara tüketiciye ve Bakanlığa karşı uymalı; yükümlülüklerini, kapsamlarını ve tüketici haklarını ayrıntılı göstermelidir.
- Madde 28: Yedek parça temini ve süreleriAcente, tüketicilerin olağan olarak talep ettiği yedek parçaları daima makul fiyatla bulundurmalı; nadiren talep edilen parçaları ise tüketicinin talebinden itibaren en geç 14 gün içinde makul fiyatla temin etmelidir. Özel imal edilen veya özel teknik özellikli parçalar bunun dışındadır.
- Madde 29: Acil durumlarda yedek parça kısıtlamasıAcente acil durumlarda, tüketici talebinin karşılanmasını sağlayacak şekilde yedek parça teminine kısıtlama koyabilir; bunun için gerekçeleri belirten yazılı başvuruyu onaylı formla Bakanlığa yapmalı ve Bakanlığın yazılı onayını almalıdır.
- Madde 30: Makul ücretle kaliteli bakımAcente, malın bakımını makul bir ücret karşılığında yapmakla yükümlüdür; kaliteli bakım için mesleki beceri kullanmalı ve gerekli kaynakları sağlamalıdır.
- Madde 32: Bakım randevusu alınmasıTüketici bakım randevusu istediğinde acente talebi belgelemeli ve bakımın başlayacağı tarihi belirlemelidir. Bakımı yalnızca acente yapabiliyorsa, talepten itibaren en geç 7 gün içinde başlamalıdır.
- Madde 33: Periyodik bakım: süre ve ücretAcente periyodik bakımı üreticinin uyguladığı süreyi aşmadan bitirmeli; tüketici malı randevu saatinde servise getirdikten sonra en geç bir saat içinde muayene edip bitiş zamanını ve ücreti, iki tarafın imzaladığı ayrı bir belgede belirlemelidir.
- Madde 34: Periyodik olmayan bakım: süre ve ücretTüketici malı periyodik olmayan bakım için randevu saatinde getirdiğinde acente önce muayenenin bitiş zamanını, sonra bakımın bitiş zamanını ve ücretini, acente ile tüketicinin imzaladığı ayrı bir belgede belirlemelidir.
- Madde 35: Ücretsiz hizmetler ve malın korunmasıAcente tüketiciye iletişim, fiyat, bilgi ve garantiyle ilgili belirli hizmetleri ücretsiz sunmalı, mal getirildiğinde dış gövdesinin durumunu gösteren bir belge vermeli, bakım sırasında malı korumalı ve kusur veya ihmalinden sorumlu olmalıdır.
- Madde 36: Değiştirilen eski parçaYeni parçanın bedelini ödemeyen tüketici eski parçayı inceleyebilir; yeni parçanın bedelini ödeyen tüketiciye eski parça teslim edilmelidir. Eski parça çevreye zararlıysa acente onu güvenli biçimde değerlendirmeli veya bertaraf etmelidir.
- Madde 37: Kalite garantisinin geçerli olmadığı hallerÜretim kalitesi garantisi ve üretici garantisi, ancak ayıp veya arıza tüketicinin kötü kullanımı, kullanım talimatlarına uymaması, ihmali, kazalar, sabotaj, üretici tavsiyelerine aykırı bakım veya bakımın ihmal edilmesi sonucu doğmamışsa geçerlidir.
- Madde 38: Dış parça ve servislerde garantinin sürmesiÜretim kalitesi garantisi ve üretici garantisi; onaylı standartlara uygun olmak kaydıyla acente dışından satın alınan yedek parçalar kullanılan malı ve acenteden bağımsız servislerde yapılsa bile üretici tavsiyelerine göre gerekli bakımı yapılan malı kapsar.
- Madde 39: Asgari üretici garantisi süresiAraçlarda üretici garantisi en az iki yıl veya Bakanın araç türüne göre kararla belirlediği mesafe kadardır, hangisi önce dolarsa; diğer mallarda en az iki yıldır. Garanti, parça veya bakımdaki gecikme ya da onarım süresi kadar uzar.
- Madde 40: Ayıplı malın ücretsiz taşınmasıÜretici garantisi kapsamında bir ayıp ortaya çıkarsa acente iki halde malı ücretsiz olarak servisine taşıyıp geri getirmelidir: mal olağan taşıtlarla güvenle taşınamıyorsa ya da acentenin veya onayladığı en yakın servis, tüketicinin şehir veya ilinden 100 kilometreden uzaksa.
- Madde 41: Özensiz işlemde ek garanti yılıÜretici garantisi kapsamındaki bir ayıp ortaya çıkar ve acente bunu gereken mesleki özenle ele almazsa, garanti süresinin bitiminden sonra bir yıl daha bu ayıp ve sonuçları için garanti sağlamakla sorumludur.
- Madde 42: Tekrarlayan ayıpta değişim veya iadeAcente, üretici garantisi kapsamındaki bir mal veya araçtaki tekrarlayan ayıbı ya da birden fazla ayıbı ihmal eder, gideremez veya onaramazsa tüketici, belirli şartlarla ve kullanım için adil bir bedel karşılığında aynı sınıf ve özellikte yeni bir mal ya da satın alma değerini alabilir.
- Madde 43: Mal kullanılamadığında günlük tazminatTüketici malı kullanamazsa acente, araçlar dahil aynı sınıftan bir ikame mal vermeli ya da gün başına malın satın alma değerinin 1/400’ünü ödemelidir; bu, yedek parça, bakım süreleri ve garanti kapsamındaki ayıplarla ilgili üç halde geçerlidir.
- Madde 44: Satış usulü ve teslim tarihiAcente standart bir satış usulü belirlemeli ve tüketiciye karşı buna uymalıdır: teslim tarihi ve gecikmede yükümlülükleri iki tarafın imzaladığı ayrı bir belgede gösterilmeli; üretici garantisi kitapçıkları ve teknik talimatlar esas olarak Arapça sağlanmalıdır.
- Madde 45: Fiyat gösterimi ve ayıpların açıklanmasıDiğer mevzuat saklı kalmak üzere acente; mal ve yedek parça fiyatlarını, periyodik bakım ücret ve sürelerini satış noktalarında, servislerinde ve internet sitesinde göstermeli, maldaki her ayıp veya değişikliği yazılı açıklamalıdır. Bakanlık elektronik bir fiyat veri tabanı kurabilir.
- Madde 47: Şikâyet çözüm usulü ve süreleriAcente, tüketici şikâyetlerini çözmek için açık bir usul belirlemeli ve tüketiciye herhangi bir bedel yüklemeden tüketiciye ve Bakanlığa karşı buna uymalıdır: hızlı yanıt, düzenli bilgilendirme, gerekirse bilirkişi ve 30 gün içinde yazılı karar.
Bölümler
Kaynaklar
- اللائحة التنفيذية لنظام الوكالات التجارية — وزارة التجارة
- Implementing Regulations of the Commercial Agencies Law — Ministry of Commerce
Kontrol tarihi: 5 Kasım 2026. Ticaret Bakanlığı’nın kanun ve yönetmelikler platformunda yayımladığı metin. Yukarıdaki açıklama bilgi amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir; bağlayıcı olan Arapça metindir..