Konular
İş sözleşmesi — Suudi Çalışma Kanunu
Kanunun 32 maddesi bu konuyu ele alır, kanundaki sırayla; her birinin burada sade bir açıklaması, kendi sayfasında resmî metni var.
- Madde 2: TanımlarÇalışma Kanunu boyunca kullanılan temel terimleri tanımlar: işveren, işçi, genç işçi, iş türleri, kesintisiz hizmet, istifa, temel ve fiili ücret, ay gibi. Bağlam aksini gerektirmedikçe bu anlamlar geçerlidir.
- Madde 8: Kanuna aykırı şart ve feragatlerin geçersizliğiÇalışma Kanunu’na aykırı her şart geçersizdir. Sözleşme yürürlükteyken işçinin kanundan doğan haklarına ilişkin her ibra veya sulh da, işçi için daha yararlı olmadıkça geçersizdir.
- Madde 9: Sözleşme ve kayıtlarda ArapçaÇalışma Kanunu’nun veya ona dayanan kararların gerektirdiği bilgi, kayıt, dosya ve iş sözleşmelerinde, ayrıca işverenin işçilere talimatlarında Arapça kullanmak zorunludur. Yanında başka bir dil kullanılırsa yalnızca Arapça metin esas alınır.
- Madde 10: Sürelerin Hicri takvime göre hesaplanmasıÇalışma Kanunu’ndaki tüm süreler ve tarihler, iş sözleşmesi veya işyeri iç yönetmeliği aksini öngörmedikçe Hicri takvime göre hesaplanır.
- Madde 11: Alt işverenin işçilerinin haklarıİşveren asıl işlerinin tamamını veya bir kısmını gerçek ya da tüzel bir kişiye gördürürse, bu kişi kendi işçilerine asıl işverenin kendi işçilerine tanıdığı tüm hak ve menfaatleri tanımak zorundadır.
- Madde 12: Bakanlığın iç yönetmelik modeliBakanlık; çalışma düzeni, menfaatler, ihlaller ve disiplin cezalarına ilişkin kuralları içeren bir veya daha fazla standart iç yönetmelik modeli hazırlar ve bu yönetmeliklerin onay kural ve usullerini belirler.
- Madde 13: İşverenin iç yönetmelik hazırlama yükümlülüğüHer işveren, Bakanlığın modeline göre işletmesi için bir iç yönetmelik hazırlamak zorundadır; kanuna aykırı olmayan ek şartlar koyabilir ve yönetmeliği ve değişikliklerini duyurmalıdır. Bakan bu yükümlülükten muafiyet tanıyabilir.
- Madde 18: İşletmenin devri veya hukuki şeklinin değişmesiİşletme el değiştirir veya birleşme, bölünme ya da başka bir yolla hukuki şekli değişirse iş sözleşmeleri yürürlükte kalır ve hizmet kesintisiz sayılır. Eski ve yeni sahip, değişiklikten önceki işçi haklarından müteselsilen sorumludur.
- Madde 31: Büro aracılığıyla alınan işçi işverenin işçisidirBüro veya şirketlerin işe yerleştirmesine katkıda bulunduğu Suudi işçiler ile işverenler adına getirdikleri işçiler, işverenin işçisidir ve onunla doğrudan sözleşme ilişkisi içindedir.
- Madde 37: Suudi olmayanın iş sözleşmesiSuudi olmayanın iş sözleşmesi yazılı ve belirli süreli olmalıdır. Süre belirtilmemişse, işçinin fiilen işe başladığı tarihten itibaren 1 yıldır; bu süreden sonra çalışma devam ederse sözleşme aynı süre için yenilenmiş sayılır.
- Madde 45: Yetiştirme ve eğitim sözleşmesinin tanımıYetiştirme ve eğitim sözleşmesi, işverenin bir kişiyi belirli bir mesleğe hazırlamak için yetiştirmeyi veya eğitmeyi üstlendiği sözleşmedir.
- Madde 46: Eğitim sözleşmesinin yazılı şekli ve içeriğiYetiştirme veya eğitim sözleşmesi yazılı olmalı; mesleği, eğitimin süresini ve aşamalarını, hedeflenen beceriyi, her aşamada kursiyere yapılacak ödemeyi, tarafların hak ve yükümlülüklerini ve eğitimin yerini belirtmelidir.
- Madde 50: İş sözleşmesinin tanımıİş sözleşmesi, işçinin ücret karşılığında işverenin yönetimi veya denetimi altında çalışmayı üstlendiği, işveren ile işçi arasında yapılan sözleşmedir.
- Madde 51: İş sözleşmesinin yazılması ve belgelenmesiİş sözleşmesi her tarafa birer nüsha olmak üzere iki nüsha yazılır ve ilgili mevzuat ile uygulama yönetmeliğine göre belgelenir. Yazılı olmayan sözleşme de kurulmuş sayılır; bu durumda sözleşmeyi her türlü delille yalnızca işçi ispat edebilir.
- Madde 52: Birleşik iş sözleşmesi örneğiBakanlık her iş sözleşmesi türü için birleşik bir örnek hazırlar ve her sözleşme bu örneğe uygun olmalıdır. Taraflar, Çalışma Kanunu’na, yönetmeliğine ve uygulama kararlarına aykırı olmayan başka maddeler ekleyebilir.
- Madde 53: Deneme süresiİşçi deneme süresine tabi ise bu, iş sözleşmesinde açıkça yazılmalı ve süresi net biçimde belirtilmelidir; toplam süre hiçbir durumda 180 günü aşamaz. Taraflardan her biri bu süre içinde sözleşmeyi sona erdirebilir.
- Madde 55: Belirli süreli sözleşmenin sona ermesi ve yenilenmesiBelirli süreli sözleşme sürenin dolmasıyla sona erer; taraflar uygulamaya devam ederse belirsiz süre için yenilenmiş sayılır. Yenileme şartı içeren sözleşme kararlaştırılan süre için yenilenir; ancak art arda 3 yenileme veya toplam 4 yıl, hangisi daha önce dolarsa, sonrasında uygulama sürerse belirsiz süreli sözleşmeye dönüşür.
- Madde 56: Yenileme süresi kesintisiz hizmet sayılırSözleşme her belirli süreli yenilendiğinde, hizmet süresine bağlı işçi haklarının belirlenmesinde yenileme süresi ilk sürenin devamı sayılır.
- Madde 57: Belirli bir iş için yapılan sözleşmeBelirli bir işin yapılması için kurulan sözleşme, kararlaştırılan işin tamamlanmasıyla sona erer.
- Madde 58: Başka bir işyerine nakilİşveren, işçiyi yazılı onayı olmadan ikametini değiştirmesini gerektiren bir yere nakledemez. Zorunlu hallerde, masrafları kendisine ait olmak üzere, işçiyi onayı olmadan yılda en fazla 30 gün başka bir yerde çalıştırabilir.
- Madde 59: Aylık ücretten başka ücret türüne geçişAylık ücretli işçi, yazılı onayı olmadan gündelik, haftalık, parça başı veya saat ücretli işçi grubuna aktarılamaz; aylık ücretle çalıştığı dönemde kazandığı haklar korunur.
- Madde 60: Esaslı biçimde farklı iş verilmesiİşçiye yazılı onayı olmadan kararlaştırılan işten esaslı biçimde farklı bir iş verilemez; geçici durumların gerektirdiği zorunlu haller ve yılda en fazla 30 gün bunun istisnasıdır. 38. madde saklıdır.
- Madde 61: İşverenin yükümlülükleriİşveren, Çalışma Kanunu’ndaki diğer yükümlülüklerine ek olarak zorla çalıştırmaktan ve yargısal dayanak olmadan ücret alıkoymaktan kaçınmalı, işçilere saygı göstermeli, haklarını kullanmaları için zaman tanımalı, yetkili mercilere kolaylık sağlamalı, ayrımcılık yapmamalı, konut ve ulaşım ya da her biri için nakdî ödenek sağlamalıdır.
- Madde 65: İşçinin yükümlülükleriİşçi, Çalışma Kanunu’ndaki diğer yükümlülüklerine ek olarak işi mesleğin kurallarına ve meşru talimatlara göre yapmalı, işverenin malına özen göstermeli, iyi davranmalı, felaketlerde yardım etmeli, istenen sağlık muayenelerine girmeli ve işverenin sırlarını korumalıdır.
- Madde 83: Rekabet yasağı ve gizlilik şartlarıİşveren, meşru menfaatlerini korumak için, işi müşterileri tanımaya veya iş sırlarına erişmeye imkân veren işçiye, sözleşme bittikten sonra kendisiyle rekabet etmeme veya sırlarını açıklamama şartı koyabilir. Bu şart yazılı ve belirli olmalıdır.
- Madde 95: Sözleşmede belirtilmeyen ücretin tespitiİş sözleşmesi veya işyeri iç yönetmeliği ücreti belirtmiyorsa, işyerinde aynı tür iş için ödenen ücret esas alınır; yoksa işin yapıldığı yerdeki meslek örfü; o da yoksa iş mahkemesi ücreti hakkaniyete göre belirler. Aynı sıra hizmetin türü ve kapsamı için de uygulanır.
- Madde 116: Ücretsiz izinİşçi, işverenin onayıyla süresi taraflarca kararlaştırılan ücretsiz izin alabilir. Aksi kararlaştırılmadıkça iznin 20 günü aşan kısmında sözleşme askıya alınmış sayılır.
- Madde 119: Toplu süre azaltımı kısmi süreli çalışma değildirNormal çalışma süreleri ekonomik, teknik veya yapısal nedenlerle toplu ve geçici olarak azaltılan tam süreli işçiler kısmi süreli işçi sayılmaz.
- Madde 170: Gemi adamı sözleşmelerinin kaydı ve süresiGemide çalışan gemi adamlarının tüm sözleşmeleri geminin kayıtlarına işlenmeli veya eklenmeli, açık biçimde yazılmalı ve belirli süreli mi yoksa sefer için mi yapıldığını, süreyi ya da seferin bitişini açıkça belirtmelidir.
- Madde 171: Deniz iş sözleşmesinin içeriği ve nüshalarıMadde, deniz iş sözleşmesinde yer alması gereken bilgileri (taraflar, iş, ücret ve süre dahil) sayar ve sözleşmenin üç nüsha düzenlenmesini şart koşar.
- Madde 172: Gemide çalışma kurallarının ilanıGemideki çalışma kuralları ve koşulları gemide ve mürettebat bölümünde ilan edilmeli; görevler ve çalışma saatlerinden ücretlere, yemeğe, tedaviye, izinlere ve hizmet sonu ödeneğine kadar sayılan konuları kapsamalıdır.
- Madde 178: Deniz iş sözleşmesi yönetmeliğiBu Kanunun hükümleri saklı kalmak üzere Bakan, Genel Ulaştırma Kurumu ile koordineli olarak deniz iş sözleşmesine ilişkin bir yönetmelik çıkarır; yönetmelik tarafların hak ve yükümlülüklerini, gemide yaşam ve güvenlik koşullarını, denetimi, ihlalleri ve cezaları düzenler.
Bölümler
Kaynaklar
- نظام العمل السعودي — وزارة الموارد البشرية والتنمية الاجتماعية
- Saudi Labor Law (English) — Ministry of Human Resources and Social Development
Kontrol tarihi: 5 Kasım 2026. İnsan Kaynakları ve Sosyal Kalkınma Bakanlığı’nın yayımladığı, 19 Şubat 2025 değişikliklerinden sonraki metin. Yukarıdaki açıklama bilgi amaçlıdır; bağlayıcı olan Arapça metindir..