Konular
İş sağlığı ve güvenliği — Suudi Çalışma Kanunu
Kanunun 29 maddesi bu konuyu ele alır, kanundaki sırayla; her birinin burada sade bir açıklaması, kendi sayfasında resmî metni var.
- Madde 63: Yasaklı maddelerin işyerine sokulmasının önlenmesiİşveren, vekili veya işçiler üzerinde yetkisi olan herkes, şeriatça yasaklanmış herhangi bir maddenin işyerine girmesini önlemelidir. Bu maddeyi bulunduran veya kullanan kişiye Çalışma Kanunu’ndaki cezalar uygulanır; şer’i cezalar saklıdır.
- Madde 120: Kısmi süreli çalışmanın düzenlenmesiBakan, kısmi süreli çalışmayı ve tarafların yükümlülüklerini düzenleyen kuralları çıkarır. Çalışma Kanunu bu çalışmaya yalnızca Bakan’ın belirlediği ölçüde uygulanır; iş sağlığı ve güvenliği ile iş kazalarına ilişkin koruma bunun dışındadır.
- Madde 121: Temiz, aydınlık ve güvenli işyeriİşveren işyerini sağlıklı ve temiz tutmalı, aydınlatmalı, içme ve yıkanma için uygun su sağlamalı ve Bakan’ın kararla belirlediği iş sağlığı ve güvenliği kurallarına, usullerine ve standartlarına uymalıdır.
- Madde 122: İşçilerin işyeri tehlikelerine karşı korunmasıİşveren, işçileri işten kaynaklanan tehlike ve hastalıklara ve kullanılan makinelere karşı korumak, iş güvenliğini sağlamak ve güvenlik talimatlarını görünür bir yere asmakla yükümlüdür; bu korumanın bedelini işçilere ödetemez.
- Madde 123: Risklerin bildirilmesi ve kişisel koruyucu donanımİşveren, işçiyi işe başlamadan önce mesleğinin riskleri hakkında bilgilendirmeli ve öngörülen koruyucu araçları kullanmasını zorunlu tutmalıdır. Ayrıca işçilere uygun kişisel koruyucu donanım sağlamalı ve bunların kullanımı konusunda eğitim vermelidir.
- Madde 124: İşçinin iş güvenliği yükümlülükleriİşçi, her işlem için öngörülen koruyucu araçları kullanmak ve korumak, sağlığını yaralanma ve hastalıklardan korumaya yönelik talimatlara uymakla yükümlüdür. Bu talimatların uygulanmamasına ya da koruyucu araçların kötüye kullanılmasına veya işlemez hale gelmesine yol açan her türlü fiil ve ihmalden kaçınmalıdır.
- Madde 125: Yangın önleme ve kaçış yollarıİşveren, yangını önlemek için gerekli önlemleri almak ve yangınla mücadele için her an kullanılabilir kaçış yolları dahil teknik araçları hazırlamakla yükümlüdür; ayrıca yangın önleme yöntemlerine ilişkin ayrıntılı talimatları görünür bir yere asmalıdır.
- Madde 126: Çalışan olmayan kişilerin kazalarından sorumlulukİşveren, görevleri gereği veya kendisinin ya da temsilcilerinin izniyle işyerine giren, kendi işçisi olmayan kişilerin uğradığı acil durum ve kazalardan, bunlar işin türünün gerektirdiği teknik önlemlerin ihmalinden kaynaklanıyorsa sorumludur ve zararlarını genel mevzuata göre tazmin eder.
- Madde 128: Büyük tehlikelere ilişkin tanımlarMadde, bu bölümde kullanılan üç terimi tanımlar: “büyük tehlike arz eden tesis”, “tehlikeli madde” ve “büyük kaza”.
- Madde 129: Büyük tehlike arz eden tesislerin belirlenme ölçütleriBakanlık, büyük tehlike arz eden tesisleri belirlemeye yönelik ölçütleri tehlikeli maddeler listesine, bu maddelerin gruplarına veya her ikisine dayanarak belirler.
- Madde 130: İşyerinin büyük tehlike durumunun belirlenmesiİşverenler, Bakanlıkla koordineli olarak, işyerlerinin durumunu, yani büyük tehlike arz eden tesis olup olmadıklarını, 129. maddede belirtilen ölçütlere göre belirlemekle yükümlüdür.
- Madde 131: Büyük kazaların önlenmesine ilişkin bakanlık düzenlemeleriBakan, işyeri düzeyinde büyük tehlikelerin önlenmesine yönelik düzenlemeleri, işverenlerin yükümlülüklerini, her büyük tehlike arz eden tesisin dışında halkın ve çevrenin korunmasını, işçilerin hak ve yükümlülüklerini ve büyük kazaları önleyip etkilerini sınırlamaya yönelik diğer tedbirleri içeren yönetmelik ve kararları çıkarır.
- Madde 131 mükerrer: Tehlikeli meslekler ve çalıştırılması kısıtlanan gruplarBakan, tehlikeli, zararlı veya işçiyi olağan dışı tehlike ya da zararlara maruz bırakabilecek meslek ve işleri ve bu işlerde sürekli ya da geçici olarak çalıştırılması yasak olan veya ancak özel şartlarla çalıştırılabilecek grupları, Krallığın uluslararası sözleşmelerdeki yükümlülüklerine uygun olarak kararla belirler.
- Madde 142: İlk yardım dolaplarıHer işveren, ilk yardım için gerekli ilaç ve diğer malzemelerle donatılmış bir veya daha fazla ilk yardım dolabı bulundurmalıdır. İçerikleri ve ayrıntıları uygulama yönetmeliği belirler.
- Madde 143: Risk altındaki işçilerin yıllık sağlık muayenesiHer işveren, Sosyal Sigortalar Kanunu çizelgelerindeki meslek hastalıklarından birine yakalanma riski taşıyan işçilerini bir veya daha fazla doktora yılda en az bir kez kapsamlı muayene ettirmek ve sonucu kendi kayıtlarına ve işçilerin dosyalarına işlemekle yükümlüdür.
- Madde 144: Koruyucu ve tedavi edici sağlık hizmetleriİşveren, Kooperatif Sağlık Sigortası Kanunu’nun sağladıklarını göz önünde bulundurarak, işçilerine Bakanın belirlediği standartlara uygun koruyucu ve tedavi edici sağlık hizmeti sunmakla yükümlüdür.
- Madde 146: Yerleşim yerlerinden uzak işyerlerinde hizmetlerİşveren, yerleşim yerlerinden uzak yerlerde çalışanlar için Bakanın belirleyeceği şekilde aşağıdakilerin tamamını veya bir kısmını kendi giderleriyle sağlamakla yükümlüdür: dükkânlar, eğlence ve eğitim imkânları, işçiler ve aileleri için sağlık hizmeti, okullar, cami veya mescitler ve okuma yazma programları.
- Madde 147: Uzak yerler, madenler ve petrol arama sahalarında konut ve yemekYerleşim yerlerinden uzak yerlerde ya da maden, taş ocağı ve petrol arama merkezlerinde faaliyet gösteren işveren, işçilere konut, kamp ve yemek sağlamakla yükümlüdür. Ayrıntılı şartları, işçinin ödeyeceği tutar dahil, Bakan kararla belirler.
- Madde 148: İşyerine günlük ulaşımÇalışma yerlerine, çalışma saatlerine uygun zamanlarda düzenli ulaşım araçları gitmiyorsa, her işveren işçilerini her gün ikamet yerlerinden veya belirli bir toplanma noktasından işyerine götürüp geri getirmekle yükümlüdür.
- Madde 161: Genç işçilerin tehlikeli işlerde çalıştırılma yasağıGenç işçiler tehlikeli işlerde, zararlı sanayilerde veya nitelikleri ya da yapıldıkları koşullar nedeniyle sağlıklarını, güvenliklerini veya ahlaklarını tehlikeye atabilecek meslek ve işlerde çalıştırılamaz. Bu işleri Bakan kararla belirler.
- Madde 178: Deniz iş sözleşmesi yönetmeliğiBu Kanunun hükümleri saklı kalmak üzere Bakan, Genel Ulaştırma Kurumu ile koordineli olarak deniz iş sözleşmesine ilişkin bir yönetmelik çıkarır; yönetmelik tarafların hak ve yükümlülüklerini, gemide yaşam ve güvenlik koşullarını, denetimi, ihlalleri ve cezaları düzenler.
- Madde 187: Maden ve taş ocağı işlerinde sağlık muayenesiKimse, tam bir sağlık muayenesiyle işe uygunluğu kanıtlanmadan maden ve taş ocağı işlerinde çalıştırılamaz. Muayene düzenli aralıklarla tekrarlanır, işçiye hiçbir masraf yüklenemez ve koşullar ile süreleri Bakan kararla belirler.
- Madde 189: Maden ve taş ocaklarına girişin sınırlandırılmasıMaden veya taş ocağındaki işyerlerine ve eklentilerine, orada çalışanlar, denetimle görevlendirilenler ve yetkili makamdan özel izin alanlar dışında kimse giremez.
- Madde 190: İşçilerin giriş-çıkış kayıt defteriİşveren, maden veya taş ocağındaki işyerlerine girmeden önce ve çıkışta işçileri kaydetmek ve saymak için özel bir kayıt defteri tutmak zorundadır.
- Madde 191: Maden ve taş ocaklarında güvenlik talimatlarıİşveren veya sorumlu müdür, genel güvenliğe ilişkin emir ve talimatları içeren bir yönerge hazırlamak zorundadır.
- Madde 192: İşyeri yakınında kurtarma noktasıİşveren, işyerinin yakınında kurtarma ve ilk yardım araçlarıyla donatılmış, hemen kullanılabilecek bir iletişim aracı bulunan bir kurtarma noktası kurmalı ve kurtarma ile ilk yardımı denetlemek üzere eğitimli bir teknik işçi görevlendirmelidir.
- Madde 193: Madenlerde kurtarma, revir ve soyunma odalarıEn az 50 işçi çalışan her maden veya taş ocağında kurtarma ve ilk yardım odası, revir ve bir veya daha fazla soyunma odası içeren bir yer bulunmalıdır. Çapı 20 km olan bir daire içindeki küçük sahalar ortak bir merkez kurabilir; araç ve tedbirleri Bakan belirleyebilir.
- Madde 201: Müfettişin sağlık ve güvenlik talimatlarıİş müfettişi, işçilerin sağlık ve güvenliğini sağlamak için işverenlere cihaz ve ekipmanlarına ilişkin çalışma kurallarını belirlediği süreler içinde değiştirmeleri talimatını verebilir; sağlık ve güvenliği tehdit eden bir tehlike varsa bunu önlemek için gereken tedbirlerin derhal alınmasını isteyebilir.
- Madde 204: Denetime uzman katılımı ve yardım talebiGerek görüldüğünde denetime hekimler, mühendisler, kimyagerler ve iş sağlığı ve güvenliği uzmanları katılır; çalışma bürosu müdürü ve müfettişler gerektiğinde yetkili icra makamlarından yardım isteyebilir.
Bölümler
Kaynaklar
- نظام العمل السعودي — وزارة الموارد البشرية والتنمية الاجتماعية
- Saudi Labor Law (English) — Ministry of Human Resources and Social Development
Kontrol tarihi: 5 Kasım 2026. İnsan Kaynakları ve Sosyal Kalkınma Bakanlığı’nın yayımladığı, 19 Şubat 2025 değişikliklerinden sonraki metin. Yukarıdaki açıklama bilgi amaçlıdır; bağlayıcı olan Arapça metindir..