Konular
Paylar ve hisseler — Suudi Şirketler Kanunu
Kanunun 42 maddesi bu konuyu ele alır, kanundaki sırayla; her birinin burada sade bir açıklaması, kendi sayfasında resmî metni var.
- Madde 25: Payların devri ve hisselerin tedavülüŞahıs şirketleri ve limited şirketlerde paylar ticaret siciline tescille, halka kapalı anonim ve basit anonim şirketlerde pay sahipleri defterine kayıtla devredilir; borsada işlem gören paylar Sermaye Piyasası Kanunu’na göre tedavül eder. Devir şirkete ve üçüncü kişilere karşı ancak kayıt tarihinden itibaren hüküm doğurur.
- Madde 34: Paylar ve hisseler üzerine icraMenkul Teminat Kanunu ve diğer mevzuat saklı kalmak üzere, ortak veya pay sahibinin kişisel alacaklısı, yetkili yargı merciinden borçlunun yeterli miktarda payının satılmasını da isteyebilir; diğer ortakların veya pay sahiplerinin geri alım ya da öncelik hakkı vardır.
- Madde 62: Payların taahhüdüKurucular kuruluş aşamasında payların tamamını kendileri taahhüt etmezse, kalan payları Sermaye Piyasası Kanunu’na uygun olarak taahhüde sunmak zorundadır.
- Madde 63: Kuruluş aşamasında taahhütTicaret Bakanlığı ve Sermaye Piyasası Kurumu (CMA), payları kuruluş sırasında halka arz edilen veya sermaye piyasasında işlem gören bir anonim şirketin kuruluşu için gerekli kuralları, usulleri, belgeleri ve onayları belirleyebilir.
- Madde 85: Olağanüstü genel kurulun yetkileriOlağanüstü genel kurul esas sözleşmeyi değiştirebilir; ancak pay sahibinin temel haklarını kaldıramaz veya değiştiremez, oybirliği olmadan mali yükünü artıramaz. Ayrıca şirketin devamına veya feshine karar verir ve şirketin kendi paylarını satın almasını onaylar.
- Madde 89: Pay sahibi sınıflarının haklarının değiştirilmesiBir genel kurul kararı belirli bir pay sahibi sınıfının haklarını değiştiriyorsa, ancak o sınıfın oy hakkı olan üyeleri olağanüstü genel kurul kurallarına göre toplanan ve karar alan özel bir kurulda onaylarsa yürürlüğe girer.
- Madde 103: Şirket paylarıAnonim şirket payları nama yazılıdır ve şirkete karşı bölünemez. İtibari değerlerini esas sözleşme belirler ve aynı tür veya sınıftaki paylarda eşittir; paylar bölünebilir veya birleştirilebilir; borsada işlem görmeyen şirket kâğıt veya elektronik pay belgesi düzenler.
- Madde 104: Pay taahhüdünün sonucuPay taahhüt etmek veya paya sahip olmak, pay sahibinin esas sözleşmeyi kabul ettiği ve Kanun ile esas sözleşmeye uygun alınan kurul kararlarıyla, toplantıda bulunsun veya bulunmasın, lehte veya aleyhte oy versin, bağlı olduğu anlamına gelir.
- Madde 105: Payların çıkarılmasıPaylar nakdi veya ayni sermaye karşılığında çıkarılır. Nakdi payların itibari değerinin en az dörtte biri ödenmeli, kalanı çıkarılıştan itibaren 5 yıl içinde ödenmelidir; ayni paylar ancak bedeli tamamen ödendikten sonra çıkarılır ve varlıkların mülkiyeti şirkete tamamen geçmeden teslim edilmez.
- Madde 106: Payların itibari değeriPaylar itibari değerinin altında çıkarılamaz. Esas sözleşme öngörürse veya olağanüstü genel kurul onaylarsa daha yüksek bedelle çıkarılabilir; bu durumda fark, özkaynaklar içinde ayrı bir kalemde gösterilir ve kullanım kurallarını Yönetmelik belirler.
- Madde 107: Paya bağlı haklarPay sahibi paya bağlı haklara sahiptir: paydan tasarruf, kurullara katılma ve oy, dağıtılan net kârdan pay, üye seçme, kayıtları inceleme, kurulu denetleme, sorumluluk davası, kararlara itiraz ve tasfiyede varlıklardan pay; Kanun ve esas sözleşmedeki şartlarla.
- Madde 108: Pay türleri ve sınıflarıŞirket adi, imtiyazlı ve itfa edilebilir paylar çıkarabilir; esas sözleşme belirli hak, imtiyaz veya kısıtlamalara sahip farklı sınıflar öngörebilir. Aynı tür veya sınıftaki paylar eşit hak ve yükümlülük doğurur; kuralları Yönetmelik belirler.
- Madde 109: Payların dönüştürülmesiŞirketin farklı tür veya sınıfta payları varsa, esas sözleşme izin veriyorsa ve olağanüstü genel kurul onaylarsa biri diğerine dönüştürülebilir; ihraç kararı otomatik dönüşüm öngörüyorsa onay gerekmez. Adi veya imtiyazlı paylar ancak tüm pay sahiplerinin onayıyla itfa edilebilir paya dönüştürülebilir.
- Madde 110: Paya bağlı hak ve yükümlülüklerin değiştirilmesiŞirketin farklı tür ve sınıfta payları varsa veya esas sözleşme buna izin veriyorsa, paylara bağlı hak, yükümlülük veya kısıtlamaların değiştirilmesi ya da kaldırılması, bunları etkileyen dönüşüm veya başka bir sınıfa zarar veren ihraç, zarar görenlerin 89. maddeye göre özel kurulunun ve olağanüstü genel kurulun onayını gerektirir.
- Madde 111: Payların tedavülüne ilişkin kısıtlamalarCMA, paylarını borsaya kote ettirmek isteyen şirketlerin payları için tedavül kısıtlamaları koyabilir. Esas sözleşme de, pay sahiplerine paylarının itfasını isteme hakkı tanımak dahil, kısıtlamalar öngörebilir; ancak bu hiçbir zaman tedavülün mutlak yasağı sonucunu doğuramaz.
- Madde 112: Pay defteriBorsada işlem görmeyen anonim şirket, pay sahiplerinin adlarını, uyruklarını, bilgilerini, ikametlerini, mesleklerini, pay sayılarını, pay numaralarını ve ödenen tutarları gösteren özel bir defter tutar. Defter Krallık’ta saklanır; bilgileri ve her değişiklik 15 gün içinde ticaret siciline bildirilir.
- Madde 113: Birlikte satışa zorlama ve katılma haklarıSermaye Piyasası Kanunu saklı kalmak üzere esas sözleşme, oy hakkı olan payların en az 90% oranını temsil eden pay sahiplerinin onayıyla, çoğunluğa azınlığı iyi niyetli alıcıya satışa zorlama, azınlığa da çoğunluğu kendi paylarının satışını sağlamaya zorlama hakkı verebilir; aynı fiyat ve koşullarla.
- Madde 114: Payların geri alımı ve rehniŞirket, esas sözleşmesi izin veriyorsa kendi paylarını satın alabilir veya rehin alabilir; satın aldığı payların kurullarda oyu yoktur. Paylar rehnedilebilir; aksi kararlaştırılmadıkça rehin alacaklısı kâr payını tahsil eder ve paya bağlı hakları kullanır, ancak kurullara katılamaz ve oy kullanamaz.
- Madde 115: Pay bedelinin ödenmemesiPay sahibi pay bedelinin kalan kısmını vadesinde ödemezse yönetim kurulu payı duruma göre açık artırmada veya sermaye piyasasında satabilir; satış ya da ödeme yapılana kadar paya bağlı haklar askıya alınır.
- Madde 116: Taahhüdü aşan ödeme talep edilemezŞirket, esas sözleşmede öngörülmüş olsa bile, pay sahibinden payın ihracında üstlendiği tutardan fazlasını ödemesini isteyemez.
- Madde 117: Borçlanma araçları ve finansman sukuku ihracıAnonim şirket, Sermaye Piyasası Kanunu’na göre devredilebilir borçlanma araçları veya finansman sukuku ihraç edebilir; paya dönüştürülebilir olanların ihracı, karşılığında çıkarılabilecek azami pay sayısını belirleyen bir olağanüstü genel kurul kararını gerektirir.
- Madde 118: Borçlanma araçlarının ve sukukun paya dönüştürülmesiŞirket, borçlanma araçlarını veya finansman sukukunu Sermaye Piyasası Kanunu’na göre paya dönüştürebilir; bunun için ihraç koşullarında önceden ya da sonradan yapılacak bir anlaşmayla hamilinin onayı gerekir.
- Madde 119: Zararın tazminiHer ilgili, 117 veya 118. maddeye aykırı işlemin iptalini yetkili yargı merciinden isteyebilir; ayrıca borçlanma aracı veya finansman sukuku sahiplerinin uğradığı zarar tazmin edilir.
- Madde 120: Pay sahipleri genel kurulu kararlarının uygulanmasıPay sahipleri genel kurullarının kararları borçlanma aracı ve finansman sukuku sahiplerine de uygulanır; ancak bu kurullar, sahiplerin 89. maddeye göre toplanan özel kurulda onayı olmadan onların haklarını değiştiremez.
- Madde 126: Sermaye artırım yöntemleriSermaye dört yoldan biriyle artırılır: nakdi veya ayni sermaye karşılığı yeni pay, şirketin muaccel ve miktarı belli borçları karşılığı yeni pay, yedek akçenin sermayeye eklenmesi veya borçlanma araçları ya da finansman sukuku karşılığı yeni pay.
- Madde 127: Çıkarılmış veya kayıtlı sermayenin artırılmasıOlağanüstü genel kurul, çıkarılmış sermaye tamamen ödenmiş olmak şartıyla çıkarılmış sermayeyi veya varsa kayıtlı sermayeyi artırabilir; yeni payları çalışanlara tahsis edebilir; yeni payların itibari değeri aynı tür veya sınıftaki asıl paylarınkine eşit olmalıdır.
- Madde 128: Yeni paylarda rüçhan hakkıOlağanüstü genel kurulun çıkarılmış sermayeyi artırma kararı ya da yönetim kurulunun kayıtlı sermaye sınırları içinde artırma kararı verildiği anda pay sahibi olan kişi, payının tür ve sınıfına göre nakit karşılığı çıkarılan yeni paylarda rüçhan hakkına sahiptir.
- Madde 129: Rüçhan hakkının sınırlandırılmasıEsas sözleşme izin veriyorsa olağanüstü genel kurul, şirketin yararına gördüğü durumlarda pay sahiplerinin nakdi sermaye artırımındaki rüçhan hakkını durdurabilir veya önceliği pay sahibi olmayanlara tanıyabilir.
- Madde 130: Rüçhan hakkının satışı veya devriAnonim şirket pay sahibi, rüçhan hakkını Yönetmelik’te belirlenen şekilde bedelli veya bedelsiz olarak satabilir ya da devredebilir.
- Madde 131: Yeni payların dağıtımıYeni paylar önce katılım talep eden rüçhan hakkı sahiplerine hakları oranında dağıtılır; kalan paylar payından fazlasını isteyenlere aynı oranla verilir; artan paylar, olağanüstü genel kurul veya Sermaye Piyasası Kanunu aksini öngörmedikçe üçüncü kişilere sunulur.
- Madde 133: Sermaye azaltım yöntemleriSermaye dört yoldan biriyle azaltılır: pay iptali, itibari değerin zarar kadar azaltılması, itibari değerin pay sahibine iade veya ödenmemiş kısımdan ibra yoluyla azaltılması ya da şirketin kendi paylarını satın alıp iptal etmesi.
- Madde 136: Pay sahipleri arasında eşitlikSermaye azaltılırken aynı tür ve sınıftan pay sahipleri arasında eşitlik gözetilmelidir.
- Madde 137: Pay geri alımı yoluyla azaltımSermaye, şirketin iptal amacıyla kendi paylarını satın almasıyla azaltılıyorsa pay sahipleri paylarını satışa sunmaya çağrılmalıdır; sunulan paylar satın alınmasına karar verilen sayıyı aşarsa satış talepleri aşım oranında indirilir.
- Madde 151: Pay devrine ilişkin kısıtlamalarEsas sözleşme, payların devrini ihraçtan itibaren en fazla 10 yıl yasaklayabilir (bu süre oybirliğiyle uzatılabilir) veya devri şirketin ya da pay sahiplerinin onayına bağlayabilir; bu kısıtlamalara aykırı her devir batıldır.
- Madde 152: Payları devretme zorunluluğuEsas sözleşme, bir pay sahibinin paylarını devretmek zorunda olacağı koşulları belirleyebilir; aksi öngörülmedikçe bedel gerçeğe uygun değerdir; mali haklar dışındaki paya bağlı haklar devir gerçekleşene kadar askıya alınabilir.
- Madde 174: Sermaye tutarıOrtaklar limited şirketin sermayesini şirket sözleşmesinde belirler; sermaye bölünemez ve tedavül edilemez eşit paylara ayrılır. Bir payın birden çok maliki varsa şirket, içlerinden birini seçene kadar payın haklarını askıya alabilir.
- Madde 178: Payların devriOrtak payını şirket sözleşmesindeki şartlarla başka bir ortağa devredebilir. Ortak olmayan birine devir, diğer ortaklara müdür aracılığıyla bildirim gerektirir ve her ortağa veya şirkete payı öncelikle almak için 30 gün tanır.
- Madde 180: Payların satın alınması ve rehniLimited şirket, şirket sözleşmesi izin veriyorsa kendi paylarını satın alabilir veya rehin alabilir; satın alınan payların oyu yoktur. Paylar rehnedilebilir ve aksi kararlaştırılmadıkça kârı rehin alacaklısı tahsil eder.
- Madde 213: Payların mirasçılara geçmesiMesleki şirkette miras kalan paylar 200. maddenin 4. fıkrasındaki şartlara tabidir. Ruhsatlı mirasçı, çoğunluğun veya genel kurulun onayıyla şirket aracılığıyla mesleğini icra edebilir, aksi halde icra etmeyen ortak olur; aynı meslekte başka şirkette çalışan mirasçı da mirası icra etmeyen ortak olarak tutabilir.
- Madde 218: Holding şirketinde pay edinilmesiBağlı şirket holdingde pay sahibi olamaz ve payları holdingden ona devreden her işlem batıldır. Bağlı şirket olmadan önce edinilen paylar karar ve oy hakkı vermez ve 12 ay içinde elden çıkarılmalıdır; Sermaye Piyasası Kanunu kapsamında yetkili kişiler için istisna vardır.
- Madde 230: Pay alma ve satma zorunluluğuBir kişi veya birlikte hareket eden kişiler bir anonim şirketin oy hakkı veren paylarının 90% veya fazlasına ulaşırsa, diğer pay sahipleri paylarının satın alınmasını isteyebilir; pay sahibi de onları satmaya zorlayan zorunlu teklif için onay isteyebilir; fiyata mahkemede itiraz edilebilir.
- Madde 273: Vakfa ait paylarŞirketler Kanunu, mülkiyeti bir vakfa ait olan paylara da uygulanır.
Bölümler
Kaynaklar
- نظام الشركات — وزارة التجارة
- Companies Law — Ministry of Commerce
Kontrol tarihi: 5 Kasım 2026. Ticaret Bakanlığı’nın kanun ve yönetmelikler platformunda yayımladığı metin. Yukarıdaki açıklama bilgi amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir; bağlayıcı olan Arapça metindir..