Suudi Kıymetli Evrak Kanunu
Çek
Bu bölümde yürürlükte 31 madde var; her biri sade bir açıklama ve resmî metinle.
- Madde 91: Çekin zorunlu unsurlarıÇek altı unsur içermelidir: “çek” kelimesi, belirli bir paranın ödenmesi için kayıtsız şartsız emir, muhatabın adı, ödeme yeri, düzenleme tarihi ve yeri ile keşidecinin imzası.
- Madde 92: Çekte eksik unsurlar91. maddedeki unsurlardan biri eksik olan senet çek sayılmaz; ödeme yerinin veya düzenleme yerinin eksik olduğu iki durum bunun istisnasıdır.
- Madde 93: Çekin bankaya keşide edilmesi zorunluluğuKrallıkta düzenlenen ve Krallıkta ödenecek çekler yalnızca bir bankaya keşide edilebilir; banka dışındaki birine çek şeklinde keşide edilen senet geçerli çek sayılmaz.
- Madde 94: Çek düzenlenirken karşılığın bulunmasıÇek ancak keşidecinin, düzenleme anında muhatap nezdinde açık veya örtülü bir anlaşmaya göre çekle tasarruf edebileceği parası varsa düzenlenebilir. Karşılığın olmaması veya yetersizliği çeki geçersiz kılmaz.
- Madde 95: Çekin kime ödeneceğiÇek, açık emre yazılı kayıtla veya kayıtsız olarak belirli bir kişiye, “emre yazılı değildir” ya da benzeri kayıtla belirli bir kişiye veya hamile ödenecek şekilde düzenlenebilir.
- Madde 96: Keşidecinin emrine veya kendisine keşideÇek keşidecinin kendi emrine veya başkası hesabına keşide edilebilir; ancak keşidecinin kendisine keşide edilemez, meğer ki tek bir merkezin denetimindeki banka şubeleri arasında keşide edilsin ve hamile ödenecek olmasın.
- Madde 97: Çekin ciro yoluyla devriBelirli bir kişiye ödenecek çek, emre yazılı kayıt içersin ya da içermesin ciro ile devredilir; “emre yazılı değildir” veya benzeri kayıt varsa ancak alacağın temliki hükümlerine göre devredilebilir.
- Madde 98: Hamile yazılı çekin devriHamile yazılı çek yalnızca teslimle devredilir. Üzerine yazılan ciro, cirantayı başvuru hükümlerine göre sorumlu kılar; ancak çeki emre yazılı çeke dönüştürmez.
- Madde 99: Keşidecinin ödemeyi garanti etmesiKeşideci çekin ödenmesini garanti eder; keşidecinin kendisini bu sorumluluktan kurtaran her kayıt yazılmamış sayılır.
- Madde 100: Çekte kabul yasağı ve onayMuhatap çeki kabul edemez; üzerine yazılan her kabul yazılmamış sayılır. Ancak çeki onaylayabilir; bu onay, onay tarihinde karşılığın bulunduğunu gösterir.
- Madde 101: Çekte avalÇek bedelinin tamamının veya bir kısmının ödenmesi aval ile güvence altına alınabilir. Aval veren, muhatap dışındaki herhangi bir üçüncü kişi ya da çeki imzalayanlardan biri olabilir.
- Madde 102: Çek görüldüğünde ödenirÇek görüldüğünde ödenir; buna aykırı her kayıt yazılmamış sayılır. Düzenleme tarihi olarak gösterilen günden önce ibraz edilen çek, ibraz günü ödenmelidir.
- Madde 103: Çekin ibraz süreleriKrallıkta keşide edilip Krallıkta ödenecek çek 1 ay içinde, Krallık dışında keşide edilip Krallıkta ödenecek çek 3 ay içinde ödeme için ibraz edilmelidir. Her iki süre de çekte gösterilen düzenleme tarihinden başlar.
- Madde 104: Farklı takvimli yerler arasında çekÇek farklı takvim kullanan iki yer arasında keşide edilmişse, düzenleme tarihi ödeme yerinin takvimindeki karşılık gelen güne çevrilir.
- Madde 105: Süre sonrası ödeme ve ödemeye itirazMuhatap, ibraz süresi geçtikten sonra da çeki ödeyebilir. Bu süre dolmadan keşidecinin ödemeye itirazı yalnızca belirli durumlarda kabul edilir.
- Madde 106: Yetersiz karşılık için birden çok çekBirden çok çek aynı anda ibraz edilir ve karşılık hepsine yetmezse keşide tarihleri gözetilir; çekler aynı çek defterinden koparılmış ve aynı düzenleme tarihini taşıyorsa numarası önce olan çek tercih edilir.
- Madde 107: Yabancı parayla ödenecek çekKrallıkta tedavülde olmayan bir parayla Krallıkta ödenecek çek, ibraz süresi içinde ödeme günündeki kur üzerinden Krallıkta tedavüldeki parayla ödenir; ödeme veya ibraz gecikirse kur için ayrı kurallar uygulanır.
- Madde 108: Hamilin başvurusu ve ödememenin ispatıÇeki süresinde ibraz edip ödeme alamayan hamil, ödememe protestoyla ya da bunun yerine muhatabın veya tanınmış bir takas odasının beyanıyla tespit edilince, borçlulara birlikte veya ayrı ayrı başvurabilir.
- Madde 109: Ödememenin tespiti için süreÖdememe, 108. maddede belirtilen şekilde ibraz süreleri dolmadan tespit edilmelidir; çek sürenin son günü ibraz edilmişse tespit izleyen iş günü yapılabilir.
- Madde 110: Birden çok nüsha hâlinde çekHamile yazılı çek dışında, bir ülkede keşide edilip başka bir ülkede ödenecek çek birbirinin aynı birden çok nüsha hâlinde düzenlenebilir; her nüshanın metninde numarası yazılmalı, aksi hâlde her nüsha ayrı bir çek sayılır.
- Madde 111: Çekin çizilmesiKeşideci ve hamil, çekin ön yüzüne iki paralel çizgi çekerek çeki çizebilir; çizgi genel veya özel olur.
- Madde 112: Çizgili çekin ödenmesiMuhatap genel çizgili çeki yalnızca kendi müşterilerinden birine veya bir bankaya, özel çizgili çeki ise yalnızca çizgiler arasında adı yazılı bankaya ya da o banka muhatapsa onun müşterisine ödeyebilir.
- Madde 113: “Hesaba geçirilecektir” kaydıKeşideci veya hamil, çeke “hesaba geçirilecektir” ya da aynı anlamda bir ibare yazarak nakden ödenmesini yasaklayabilir; bu durumda muhatap çeki yalnızca kayden ödeyebilir.
- Madde 114: Kurallara uymayan muhatabın sorumluluğuÖnceki hükümlere, yani çizgili çek ve hesaba geçirilecek çek kurallarına uymayan muhatap, çek bedelini aşmamak üzere doğan zararı tazmin etmekle yükümlüdür.
- Madde 115: Süreleri kaçıran çek hamilinin hak kaybıÇeki muhataba ibraz etme veya protesto ya da onun yerine geçen işlemi yapma sürelerini kaçıran hamil, keşideciye, cirantalara ve diğer borçlulara karşı haklarını yitirir; muhataba karşı haklarını ise yitirmez.
- Madde 116: Çekten doğan davalarda sürelerHamilin muhatap, keşideci, ciranta ve diğer borçlulara karşı başvuru davaları ibraz süresinin bitiminden 6 ay sonra; borçluların birbirlerine karşı davaları ise borçlunun ödediği veya kendisine dava açıldığı günden 6 ay sonra dinlenmez.
- Madde 117: Çeke uygulanan poliçe hükümleriÇeke, kendine özgü hükümlerin yanında, burada sayılan maddelerdeki poliçe hükümleri de çekin niteliğine aykırı düşmedikçe uygulanır.
- Madde 118: Çekle ilgili suçların cezalarıDiğer mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, kötü niyetle çekle ilgili altı fiilden birini işleyen kişi 3 yıla kadar hapis ve SAR 50,000’e kadar para cezası ya da bunlardan biriyle cezalandırılır; tekrarında ceza ağırlaşır.
- Madde 119: Kötü niyetle ödemeyi reddeden muhatabın cezasıDiğer mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, usulüne uygun keşide edilmiş, karşılığı bulunan ve hakkında itiraz yapılmamış bir çeki kötü niyetle ödemeyi reddeden muhatap SAR 100,000’e kadar para cezasıyla cezalandırılır.
- Madde 120: Tarihsiz ve bankaya keşide edilmeyen çek cezalarıDiğer mevzuat hükümleri saklı kalmak üzere, tarihsiz veya yanlış tarihli çek düzenleyen, banka dışındakine çek keşide eden ya da tarihsiz çeki ödeyen veya takas yoluyla teslim alan kişiye SAR 10,000’e kadar para cezası verilir.
- Madde 121: Hükümlülerin adlarının yayımlanmasıHüküm, bu Kanun uyarınca mahkûm edilen kişilerin adlarının yayımlanmasına karar verebilir ve yayımlanma şeklini belirler.
Kaynaklar
- نظام الأوراق التجارية — وزارة التجارة
- Commercial Papers Law — Ministry of Commerce
Kontrol tarihi: 5 Kasım 2026. Ticaret Bakanlığı’nın kanun ve yönetmelikler platformunda yayımladığı metin. Yukarıdaki açıklama bilgi amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir; bağlayıcı olan Arapça metindir..