Madde 108: Hamilin başvurusu ve ödememenin ispatı
Çeki süresinde ibraz edip ödeme alamayan hamil, ödememe protestoyla ya da bunun yerine muhatabın veya tanınmış bir takas odasının beyanıyla tespit edilince, borçlulara birlikte veya ayrı ayrı başvurabilir.
Uygulamada ne anlama gelir
- Muhatabın beyanı çekin ibraz gününü göstermeli; takas odasının beyanı ise çekin yasal sürede ibraz edildiğini ve ödenmediğini belirtmelidir.
- Her iki durumda da beyan tarihli olmalı, çekin kendisi üzerine yazılmalı ve veren tarafından imzalanmalıdır.
- Hamil isterse, çekte “masrafsız iade” kaydı bulunsa bile beyan vermekten kaçınılamaz; beyanı vermekle yükümlü olan, çek sürenin son günü ibraz edilmiş olsa da ibrazı izleyen iş gününü aşmayan bir süre isteyebilir.
Resmî metin
لحامل الشيك الرجوع على الملتزمين به مجتمعين أو منفردين إذا قدمه في الميعاد النظامي ولم تدفع قيمته، وأثبت الامتناع باحتجاج. ويجوز عوضا عن الاحتجاج إثبات الامتناع عن الدفع، بما يلي:
أ - بيان صادر من المسحوب عليه مع ذكر يوم تقديم الشيك.
ب - بيان صادر من غرفة مقاصة معترف بها يذكر فيه أن الشيك قدم في الميعاد القانوني ولم تدفع قيمته.
ويجب أن يكون البيان في الحالتين المذكورتين مؤرخا ومكتوبا على الشيك ذاته وموقعا ممن صدر منه، ولا يجوز الامتناع عن وضع هذا البيان على الشيك إذا طلب الحامل ولو تضمن الشيك شرط الرجوع بلا مصروفات، وإنما يجوز للملتزم بوصفه طلب مهلة لا تجاوز يوم العمل التالي لتقديم الشيك ولو قدم في اليوم الأخير من ميعاد التقديم.
The cheque holder may refer to his/her obligors, jointly or severally, in case he/she submits such cheque on the due date and his value wasn't paid and proved the failure by a protest. Instead of protest, proof of non-compliance may be made as follows:
A- A statement issued by the drawee with the date of submission of the cheque.
B- A statement issued by a recognized clearing office stating that the cheque was submitted on time and not paid.
The statement in both cases must be dated and written on the same cheque and signed by those who issued it. Refraining from placing this statement on the cheque shall not be permissible if the holder requests, even if the cheque includes a clawback clause with no expenses. But the obligor may, by him/herself, request for time limit, not exceeding the working day following the submission of the cheque, even if it is submitted on the last day of the date of submission.
Ticaret Bakanlığı’nın kanun ve yönetmelikler platformunda yayımladığı metin. Yukarıdaki açıklama bilgi amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir; bağlayıcı olan Arapça metindir.
İlgili maddeler
- Madde 109: Ödememenin tespiti için süreÖdememe, 108. maddede belirtilen şekilde ibraz süreleri dolmadan tespit edilmelidir; çek sürenin son günü ibraz edilmişse tespit izleyen iş günü yapılabilir.
- Madde 115: Süreleri kaçıran çek hamilinin hak kaybıÇeki muhataba ibraz etme veya protesto ya da onun yerine geçen işlemi yapma sürelerini kaçıran hamil, keşideciye, cirantalara ve diğer borçlulara karşı haklarını yitirir; muhataba karşı haklarını ise yitirmez.
- Madde 116: Çekten doğan davalarda sürelerHamilin muhatap, keşideci, ciranta ve diğer borçlulara karşı başvuru davaları ibraz süresinin bitiminden 6 ay sonra; borçluların birbirlerine karşı davaları ise borçlunun ödediği veya kendisine dava açıldığı günden 6 ay sonra dinlenmez.
- Madde 54: Protesto belgesi ve kaydıPoliçenin kabul edilmemesi veya ödenmemesi, Ticaret ve Sanayi Bakanının belirlediği merci tarafından düzenlenen ve özel bir sicile kaydedilen, kabul etmeme protestosu veya ödememe protestosu adlı resmî bir belgeyle tespit edilir; kabul edilmiş poliçelere ilişkin ödememe protestoları her ay ticaret sicili bürosuna bildirilir.
- Madde 58: Başvuru hakkı ve müteselsil sorumlulukKeşideci, kabul eden, cirantalar ve avalistler hamile karşı müteselsilen sorumludur; hamil onları sıra gözetmeksizin tek tek veya birlikte takip edebilir. Poliçeyi ödeyen her imzacı da kendisine karşı sorumlu olanlara karşı aynı hakka sahiptir.
Kaynaklar
- نظام الأوراق التجارية — وزارة التجارة
- Commercial Papers Law — Ministry of Commerce
Kontrol tarihi: 5 Kasım 2026. Açıklama yalnızca maddenin metninden, bilgi amacıyla yazılmıştır; hukuki tavsiye değildir.