Madde 83: Süreleri kaçıran poliçe hamilinin hak kaybı
Poliçeyi ibraz etme veya protesto çekme sürelerini kaçıran hamil, keşideciye, cirantalara ve diğer borçlulara karşı poliçeden doğan haklarını yitirir; kabul edene karşı haklarını ise korur.
Uygulamada ne anlama gelir
- Üç süre önemlidir: görüldüğünde veya görüldükten belli süre sonra ödenecek poliçenin ibrazı; kabul etmeme veya ödememe protestosu; “masrafsız iade” ya da “protestosuz” kaydı taşıyan poliçenin ödeme için ibrazı.
- Keşideci bu hak kaybından ancak vadede karşılığı sağladığını ispat ederse yararlanır; bu durumda hamile yalnızca muhataba başvurma hakkı kalır.
- Poliçe keşidecinin şart koştuğu sürede kabul için ibraz edilmezse hamil, hem kabul etmeme hem ödememe nedeniyle başvuru hakkını yitirir; meğer ki kayıttan keşidecinin yalnızca kabul sorumluluğundan kurtulmayı amaçladığı anlaşılsın.
- Kabul için ibraz süresini cirosunda şart koşan bir ciranta ise, bu kayıttan yalnızca o yararlanabilir.
Resmî metin
يفقد الحامل حقوقه الناشئة عن الكمبيالة قبل ساحبها ومظهريها وغيرهم من الملتزمين عدا قابلها بمضي المواعيد المقررة لإجراء ما يأتي:
أ- تقديم الكمبيالة المستحقة الوفاء لدى الاطلاع عليها أو بعد مدة من الاطلاع.
ب- عمل احتجاج عدم القبول أو عدم الوفاء.
ج- تقديم الكمبيالة للوفاء في حالة اشتمالها على شرط الرجوع بلا مصروفات، أو (بدون احتجاج).
ومع ذلك لا يفيد الساحب من هذا السقوط إلا إذا أثبت أنه أوجد مقابل الوفاء في ميعاد الاستحقاق، وفي هذه الحالة لا يبقى للحامل إلا الرجوع على المسحوب عليه.
وإذا لم تقدم الكمبيالة للقبول في الميعاد الذي شرطه الساحب سقطت حقوق حاملها في الرجوع بسبب عدم القبول وعدم الوفاء إلا إذا تبين من عبارة الشرط أن الساحب لم يقصد منه سوى إعفاء نفسه من ضمان القبول.
وإذا كان المظهر هو الذي شرط في التظهير ميعاد التقديم الكمبيالة للقبول فله وحده الإفادة من هذا الشرط.
The holder shall lose the rights arising from the bill of exchange to the owner, endorsers and other obligators except by meeting the prescribed dates for the following:
(A) The submission of the bill of exchange due upon acknowledgement or after the period of acknowledgement.
(B) Non-acceptance or non-compliance protest.
(C) Providing the bill of exchange in the event that it includes a requirement of recourse without expenses, or (without protest).
However, the drawer does not benefit from this nullity unless he/she proves that he/she found a return for the fulfillment of the due date. In this case, the holder has no choice but to recourse to the drawee.
If the bill of exchange has not been submitted for acceptance at the time specified by the drawer, the rights of the holder lapse due to non-acceptance and non-compliance unless the term of condition indicates that the drawer was only intended to exempt himself/herself from the guarantee of acceptance.
If the endorser is the one who stipulates the confirmation of the date of bill of exchange submission for acceptance, he/she alone can benefit from this condition.
Ticaret Bakanlığı’nın kanun ve yönetmelikler platformunda yayımladığı metin. Yukarıdaki açıklama bilgi amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir; bağlayıcı olan Arapça metindir.
İngilizce çevirinin ayrıldığı yer: Arapça metin kabul edeni istisna tutar, hamilin ona karşı hakları sürer; Bakanlığın İngilizcesi bu istisnayı atlar ve kuralı sürelere uyularak hakların korunması şeklinde ifade eder.
İlgili maddeler
- Madde 11: Keşidecinin kabul ve ödeme garantisiPoliçeyi düzenleyen (keşideci) kabulü ve ödemeyi garanti eder; kabul garantisinden muaf tutulmayı şart koşabilir, ödeme garantisinden değil.
- Madde 21: Kabule arzVadeye kadar hamil veya senedi elinde bulunduran herkes poliçeyi kabul için muhataba yerleşim yerinde arz edebilir. Keşideci kabule arzı şart koşabilir veya belirli sınırlar içinde yasaklayabilir; her ciranta da, keşideci yasaklamadıkça, kabule arzı şart koşabilir.
- Madde 22: Görüldükten sonra vadeli poliçede arz süresiGörüldükten belirli süre sonra ödenecek poliçe, tarihinden itibaren 1 yıl içinde kabule arz edilmelidir; keşideci bu süreyi kısaltabilir veya uzatabilir, her ciranta ise kısaltabilir.
- Madde 39: Görüldüğünde ödenecek poliçeGörüldüğünde ödenecek poliçe ibrazında ödenir ve tarihinden itibaren 1 yıl içinde ödemeye ibraz edilmelidir; keşideci bu süreyi kısaltabilir veya uzatabilir, cirantalar kısaltabilir; keşideci belirli bir tarihten önce ibrazı yasaklayabilir.
- Madde 54: Protesto belgesi ve kaydıPoliçenin kabul edilmemesi veya ödenmemesi, Ticaret ve Sanayi Bakanının belirlediği merci tarafından düzenlenen ve özel bir sicile kaydedilen, kabul etmeme protestosu veya ödememe protestosu adlı resmî bir belgeyle tespit edilir; kabul edilmiş poliçelere ilişkin ödememe protestoları her ay ticaret sicili bürosuna bildirilir.
- Madde 57: “Masrafsız iade” veya “protestosuz” kaydıKeşideci, bir ciranta veya avalist, “masrafsız iade” ya da “protestosuz” kaydını yazıp imzalayarak hamili protesto çekmekten muaf tutabilir. Hamil yine de poliçeyi süresinde arz etmeli ve bildirimleri yapmalıdır; kaydın etkisi onu kimin yazdığına bağlıdır.
Kaynaklar
- نظام الأوراق التجارية — وزارة التجارة
- Commercial Papers Law — Ministry of Commerce
Kontrol tarihi: 5 Kasım 2026. Açıklama yalnızca maddenin metninden, bilgi amacıyla yazılmıştır; hukuki tavsiye değildir.