Konular
Zekât matrahından indirimler — Suudi Zekât Tahsil Yönetmeliği
Kanunun 24 maddesi bu konuyu ele alır, kanundaki sırayla; her birinin burada sade bir açıklaması, kendi sayfasında resmî metni var.
- Madde 21: Zekât matrahının hesaplanmasıHesap tutan yükümlü, zekât matrahını 23. maddedeki eklenen kalemlerden 26. maddedeki indirilen kalemleri düşerek hesaplar; 27. ve 28. maddelerdeki alt ve üst sınırlar saklıdır.
- Madde 26: Matrahtan indirilen kalemlerMadde, hesap tutan yükümlünün zekât matrahından indirdiği on kalemi sayar; başlıcaları koşulları sağlayan yatırımlar, net maddi duran varlıklar, maddi olmayan varlıklar, yasal mevduatlar ve ertelenmiş vergi varlığıdır; her biri kendi maddesine tabidir.
- Madde 31: Ortaklarca verilen borçlarMadde, yükümlünün ortak sıfatıyla verdiği borçların ve destek veya ek finansman gibi benzerlerinin matrahtan ne zaman indirileceğini belirler: kote şirketlere ve zekâta tabi olmayan borçlulara asla; diğerlerine yalnızca belirli koşullarla.
- Madde 32: Geciken kamu alacaklarıYükümlünün varlıklarında yer alan kamu kurumlarından alacakları zekât matrahından indirilmez; ancak gecikmenin kamu kurumundan kaynaklandığı kanıtlanır ve dönen varlık olarak sınıflanırsa, karşılığındaki kısa vadeli yükümlülükler eklenerek indirilir.
- Madde 33: Verilen borçlarVerilen borçlar ve benzerleri zekât matrahından indirilmez; 31. maddeye uyan ortak borçları hariçtir.
- Madde 35: Finansal kiralamaya verilen varlıklarFinansman faaliyetindeki yükümlüler dışında, finansal kiralamaya verilen varlıklar, tablolarda nasıl sınıflanırsa sınıflansın kiraya verenin matrahından indirilebilir yatırım sayılmaz; 74. maddeye göre yap-işlet-devret projeleri hariç.
- Madde 42: Yatırımların indirilme koşullarıBir yatırım ancak alım satım amacıyla tutulmuyorsa matrahtan indirilebilir; madde bir portföyün alım satım amaçlı sayıldığı altı durumu belirler ve bu etkiyi tüm yatırım kalemine değil ilgili portföye sınırlar.
- Madde 43: Krallık içindeki bir işletmeye yatırımKrallık içindeki bir işletmeye yapılan yatırım; duran varlık olarak sınıflanmışsa, alım satım amaçlı değilse ve yatırım yapılan işletme ZATCA’ya kayıtlı ve zekât tahsilatına tabiyse matrahtan indirilir.
- Madde 44: Krallık dışındaki bir işletmeye yatırımYükümlünün Krallık dışındaki bir işletmeye yatırımdaki payı; yatırım duran varlıksa ve alım satım amaçlı değilse, yükümlü bunun zekâtını lisanslı denetçi belgesiyle ayrıca hesaplayıp beyannamesinde ZATCA’ya öderse ve alt sınır uygulanırsa indirilir.
- Madde 45: Yatırım fonlarına yatırımYatırım fonlarına yapılan yatırımlar 77, 78 ve 79. maddelere göre, finansman fonlarına yapılan yatırımlar ise 42. madde koşulları sağlandığında indirilir.
- Madde 46: Yurt dışı yatırım zekâtının hesaplanamamasıYurt dışı yatırımlarının zekâtını ZATCA’nın kabul ettiği gerekçelerle hesaplayamayan hesap tutan mükellef, matrahı basit bir yöntemle bulabilir: yatırım yapılan işletmenin kısa vadeli yükümlülükleri, dönen veya kısa vadeli varlıklarından düşülür; belirli şartlar aranır.
- Madde 47: Yönetmeliğe tabi olmayan şirketlere yatırım42. maddedeki yatırım indirimi şartları saklı kalmak üzere, zekât tahsilatına tabi olmayan şirketlerdeki yatırım, duran varlık olarak sınıflanmışsa ve mükellef bunun ayrıca hesaplanan zekâtını beyannamesiyle ZATCA’ya öderse indirilir.
- Madde 48: Duran varlıkların indirilmesiHesap tutan mükellefin finansal tablolarındaki duran varlıklar ve benzerleri, yeniden satış için değil kullanım için edinilmişse net defter değeriyle indirilir; mükellef adına kayıtlı olmayanlar belirli hâllerde indirilir.
- Madde 49: Duran varlık kalemleriZekât matrahından indirim için duran varlık sayılanları sınırlayıcı olmaksızın sayar: net duran varlıklar ve alım avanslarından kullanım hakkı varlıklarına, yatırım amaçlı gayrimenkullere ve çalışan konut edindirme programlarına kadar.
- Madde 51: Canlı varlıklarCanlı varlıklar, hesap tutan mükellefin finansal tablolarında duran varlık olarak sınıflanmışsa indirilebilir; dönen varlık olarak sınıflanmışsa veya satış amaçlıysa indirilemez.
- Madde 52: StoklarStoklar zekât matrahından indirilmez; yedek parça gibi satış amaçlı olmayan malzemeler ile dönen varlık olarak sınıflanan ve nihai ürünün parçası olmayan hammaddeler, 25. madde uyarınca kısa vadeli yükümlülüklerden ekleme yapılması şartıyla istisnadır.
- Madde 53: Çalışan konutlarıHesap tutan mükellefin çalışanlarını barındırmak amacıyla sahip olduğu konutlar zekât matrahından indirilir.
- Madde 54: Çalışan konut kredileriÇalışan konut destek programlarıyla çalışanlara verilen konut kredileri, sözleşmeleri finansmanın faizsiz borç (karz-ı hasen) veya vadeli satışla, mükellefe anaparanın üzerinde kâr ya da ücret doğurmadan yapıldığını gösteriyorsa zekât matrahından indirilir.
- Madde 55: Kamu dışı sukuk ve tahvillerMükellef, ihraç ettiği sukuk ve tahvilleri muhasebe sınıflamasından bağımsız olarak zekât bakımından sermaye gibi işleme tabi tutabilir. Bu durumda yatırımcılar, alım satım amaçlı değilse ve ihraççı bunu ZATCA’nın kabul ettiği bir belgeyle beyan etmişse matrahlarından indirir.
- Madde 56: Yasal mevduatlarYasal mevduatlar, mükellef ilgili mevzuat gereği bunları yetkili mercie yatırmakla yükümlüyse ve bunlardan getiri elde etmiyorsa zekât matrahından indirilir.
- Madde 70: Zekâta tabi olmayan ve zekâtı ödenmiş varlıklarFinansman faaliyeti mükellefinin, zekâta tabi varlıklar hesaplanırken toplam varlıklardan çıkarılan zekâta tabi olmayan ve zekâtı ödenmiş varlıklarını sınırlı olarak sayar.
- Madde 73: Yapım aşamasındaki gayrimenkul ve maketten satışSatış amaçlı yapım aşamasındaki gayrimenkul projeleri ile lisanslı maketten satış projelerinin zekât uygulamasını düzenler: matrahtan ne zaman indirilecekleri ve indirimin her proje için ayrı nasıl hesaplanacağı.
- Madde 74: Yap-işlet-devret (BOT) projeleriYap-işlet sözleşmelerini türleriyle (BOT, BOOT, BOO, AOT gibi) ve bunlardaki kiraya veren ile kiracıyı tanımlar; belirli şartlar sağlanırsa kiraya verenin bu projeleri zekât matrahından indirmesine izin verir.
- Madde 77: Fon yatırımının matrahtan indirilmesiPay sahibi, fon yatırımı alım satım amaçlı değilse ve bunun zekâtını denetlenmiş finansal tablolarında veya Krallıkta lisanslı mali müşavirce onaylı belgeyle hesaplayıp ZATCA’ya öderse yatırımı matrahından indirebilir.
Bölümler
- Kısım 2: Hesap tutan yükümlülerin zekât matrahının hesaplanması
- Kısım 4: Zekât matrahından indirilen kalemler
- Alt kısım 2: Borçlar
- Alt kısım 4: Yatırımlar
- Alt kısım 5: İndirilen varlıklar
- Alt kısım 1: Finansman faaliyetlerindeki yükümlüler
- Alt kısım 2: Gayrimenkul ve inşaat faaliyetleri
- Alt kısım 3: Yatırım fonlarındaki yatırımcılar
Kaynaklar
- اللائحة التنفيذية لجباية الزكاة (1445هـ) — هيئة الزكاة والضريبة والجمارك
- Implementing Regulations for Zakat Collection 1445 H (2024) — Zakat, Tax and Customs Authority (ZATCA)
Kontrol tarihi: 5 Kasım 2026. Zekât, Vergi ve Gümrük İdaresi’nin (ZATCA) yayımladığı metin. Yukarıdaki açıklama bilgi amaçlıdır, vergi tavsiyesi değildir; bağlayıcı olan Arapça metindir..