Madde 42: Yatırımların indirilme koşulları
Bir yatırım ancak alım satım amacıyla tutulmuyorsa matrahtan indirilebilir; madde bir portföyün alım satım amaçlı sayıldığı altı durumu belirler ve bu etkiyi tüm yatırım kalemine değil ilgili portföye sınırlar.
Uygulamada ne anlama gelir
- Yükümlünün işi yatırım alım satımıysa, yatırım dönen varlık olarak sınıflanmışsa veya yatırımcının onu belirli bir fiyattan ya da bir yıldan kısa sürede elden çıkarma yönünde açıklanmış veya kanıtlanmış isteği ya da kararı varsa portföy alım satım amaçlıdır.
- Yatırımcıya iş sözleşmesiyle bağlı olmayan ve alım satım yetkisine sahip biri tarafından yönetiliyorsa da alım satım amaçlıdır; yönetim sözleşmesi rolün alım satım dışı yatırım olduğunu belirtmedikçe. Bu, yatırım fonlarındaki fon yöneticisine uygulanmaz.
- Yatırım borsaya kote ise ve yükümlü yıl içinde aynı portföyde satıp aldıktan sonra bir veya daha fazla satış, ya da alıp sattıktan sonra bir veya daha fazla alım yapmışsa alım satım amaçlıdır.
- Mali tablolarını likiditeye göre düzenleyen yükümlüde, yatırımın zekât yılı sonundan itibaren 365 günden sonra gerçekleşmesinin beklendiğini gösteremezse portföy alım satım amaçlı sayılır.
- Sukuk ve tahviller, 55. maddenin koşullarını sağlamadıkça indirilebilir yatırım sayılmaz.
Resmî metin
1. مع مراعاة ما ورد من أحكام خاصة لكل استثمار في اللائحة، يشترط لحسم الاستثمار أن تكون لغير المتاجرة.
2. عند اعتبار الاستثمار محتفظًا به لغرض المتاجرة؛ فإن هذا الأثر ينطبق على موجودات المحفظة الاستثمارية التي تضمنها هذا الاستثمار، ولا يؤثر ذلك على كامل موجودات بند الاستثمار الظاهر في القوائم المالية.
3. تعد المحفظة الاستثمارية لغرض المتاجرة في حال انطباق أي من الحالات الآتية:
أ- إذا كانت طبيعة نشاط المكلف المتاجرة في الاستثمار، وذلك من واقع القوائم المالية أو المستندات النظامية للمكلف أو أي مستند آخر يوضح طبيعة نشاط المكلف.
ب- أن يدار الاستثمار من قبل شخص آخر غير تابع للمستثمر بموجب عقد عمل، ويملك هذا الشخص قرار البيع والشراء، ما لم تنص اتفاقية إدارة الاستثمار بينهما على أن دور هذا الشخص هو الاستثمار لغير المتاجرة، باستثناء مدير الصندوق في الصناديق الاستثمارية.
ج- إذا كان الاستثمار مصنفًا في القوائم المالية للمكلف في الأصول المتداولة.
د- إذا كان الاستثمار مدرجًا في السوق المالية، وقام المكلف بعملية بيع ثم شراء تلتها عملية بيع أو أكثر، أو قام المكلف بعملية شراء ثم بيع تلتها عملية شراء أو أكثر خلال العام في نفس المحفظة.
ه- أًن يكون لدى المستثمر رغبة معلنة أو مثبتة أو قرار في التخلص من ذلك الاستثمار، سواًء بسعر محدد أو خلال مدة أقل من سنة واحدة.
و- في حال كان المكلف يصنف قوائمه المالية على السيولة ولم يقدم ما يفيد أن هذا الاستثمار متوقع تحققه خلال مدة تتجاوز (365) يومًا بعد نهاية العام الزكوي.
4. لا تعد الصكوك والسندات من الاستثمارات جائزة الحسم ما لم يتحقق فيها الشروط المذكورة في المادة (الخامسة والخمسين).
1. Pursuant to the special provisions of each investment in the Regulations, the investment shall be for non-trading purposes, in order to deduct the investment.
2. Upon the investment is deemed to be retained for trading purpose, this impact shall apply to the investment portfolio assets included in this investment, and that shall not affect the whole assets of the investment item shown in the financial statements.
3. The investment portfolio shall be for the purpose of trading if any of the following cases are applicable:
a) If the nature of the Zakat Payer’s activity is trading in investment according to the financial statements, legal documents of the Zakat Payer, or any other document clarifying the nature of the Zakat Payer's activity.
b) The investment is managed by another person who is not affiliated with the investor under an employment contract and this person has the authority to issue purchase and sale decisions, unless the investment management agreement stipulates that the role of this person is to investment without trading, except for the fund manager in the investment funds.
c) If the investment is classified in the financial statements of the Zakat Payer in the current assets.
d) If the investment is listed in the capital market and the Zakat Payer makes a sale then a purchase, then followed by one or more sales or the Zakat Payer makes a purchase then a sale, then followed by one or more purchases during the year in the same portfolio.
e) The investor has an announced or proven desire or a decision to dispose of this investment whether at a specified price or during a period of less than one year.
f) If the Zakat Payer classified its financial statements based on liquidity and has not provided any indication that the investment is expected to be made within a period exceeding (365) days after the end of Zakat year.
4. Deeds and bonds shall not be deductible investments if the conditions contained in the Article
(55) are not fulfilled.
Zekât, Vergi ve Gümrük İdaresi’nin (ZATCA) yayımladığı metin. Yukarıdaki açıklama bilgi amaçlıdır, vergi tavsiyesi değildir; bağlayıcı olan Arapça metindir.
İlgili maddeler
- Madde 19: Likiditeye göre düzenlenen mali tablolarMali tablolarını likiditeye göre düzenleyen şirketlerde zekât amaçlarıyla “dönen”, zekât yılı sonundan itibaren 365 gün içinde gerçekleşmesi, tahsili veya ödenmesi beklenen her varlık veya yükümlülüktür.
- Madde 43: Krallık içindeki bir işletmeye yatırımKrallık içindeki bir işletmeye yapılan yatırım; duran varlık olarak sınıflanmışsa, alım satım amaçlı değilse ve yatırım yapılan işletme ZATCA’ya kayıtlı ve zekât tahsilatına tabiyse matrahtan indirilir.
- Madde 44: Krallık dışındaki bir işletmeye yatırımYükümlünün Krallık dışındaki bir işletmeye yatırımdaki payı; yatırım duran varlıksa ve alım satım amaçlı değilse, yükümlü bunun zekâtını lisanslı denetçi belgesiyle ayrıca hesaplayıp beyannamesinde ZATCA’ya öderse ve alt sınır uygulanırsa indirilir.
- Madde 45: Yatırım fonlarına yatırımYatırım fonlarına yapılan yatırımlar 77, 78 ve 79. maddelere göre, finansman fonlarına yapılan yatırımlar ise 42. madde koşulları sağlandığında indirilir.
- Madde 55: Kamu dışı sukuk ve tahvillerMükellef, ihraç ettiği sukuk ve tahvilleri muhasebe sınıflamasından bağımsız olarak zekât bakımından sermaye gibi işleme tabi tutabilir. Bu durumda yatırımcılar, alım satım amaçlı değilse ve ihraççı bunu ZATCA’nın kabul ettiği bir belgeyle beyan etmişse matrahlarından indirir.
Kaynaklar
- اللائحة التنفيذية لجباية الزكاة (1445هـ) — هيئة الزكاة والضريبة والجمارك
- Implementing Regulations for Zakat Collection 1445 H (2024) — Zakat, Tax and Customs Authority (ZATCA)
Kontrol tarihi: 5 Kasım 2026. Açıklama yalnızca maddenin metninden, bilgi amacıyla yazılmıştır; hukuki tavsiye değildir.