Konular
Özel rejimler — Suudi Zekât Tahsil Yönetmeliği
Kanunun 19 maddesi bu konuyu ele alır, kanundaki sırayla; her birinin burada sade bir açıklaması, kendi sayfasında resmî metni var.
- Madde 66: Finansman faaliyeti mükellefleri: genel hükümlerFinansman faaliyeti yürüten mükellef bu alt kısma ve Yönetmeliğe tabidir; maddenin hariç tuttuğu belirli hükümler uygulanmaz.
- Madde 67: Finansman faaliyeti mükellefinin matrahı71. ve 72. maddeler saklı kalmak üzere, finansman faaliyeti yürüten mükellefin matrahı = fon kaynakları × (zekâta tabi varlıklar ÷ toplam varlıklar); zekât yılı sonundaki denetlenmiş finansal tablolardaki net değerler kullanılır.
- Madde 68: Zekâta tabi fon kaynaklarıFinansman faaliyeti yürüten mükellefin zekâta tabi fon kaynakları; özkaynaklar, tamamı veya bir kısmı bir yıl veya daha sonra ödenecek yükümlülükler, bir yıl veya daha sonra vadesi gelen türevlerin negatif gerçeğe uygun değeri ve finansman fonu pay sahiplerine ait net varlıklarla sınırlıdır.
- Madde 69: Zekâta tabi varlıklarFinansman faaliyeti mükellefinin zekâta tabi varlıkları, toplam varlıklardan zekâta tabi olmayan ve zekâtı zaten ödenmiş varlıklar düşülerek bulunur: zekâta tabi varlıklar = toplam varlıklar − (zekâta tabi olmayan + zekâtı ödenmiş varlıklar).
- Madde 70: Zekâta tabi olmayan ve zekâtı ödenmiş varlıklarFinansman faaliyeti mükellefinin, zekâta tabi varlıklar hesaplanırken toplam varlıklardan çıkarılan zekâta tabi olmayan ve zekâtı ödenmiş varlıklarını sınırlı olarak sayar.
- Madde 71: Finansman mükellefinde matrahın alt ve üst sınırıFinansman faaliyeti mükellefi net kâr elde ederse matrahı en az net kâr × 4, en çok net kâr × 8’dir; net kâr yoksa sınırlar brüt kârın 40%’ı ve 80%’idir.
- Madde 72: Net ve brüt kâr yokken matrahFinansman faaliyeti mükellefi ne net ne brüt kâr elde ederse matrahı, alt veya üst sınır olmaksızın 67. maddedeki formülün sonucudur.
- Madde 74: Yap-işlet-devret (BOT) projeleriYap-işlet sözleşmelerini türleriyle (BOT, BOOT, BOO, AOT gibi) ve bunlardaki kiraya veren ile kiracıyı tanımlar; belirli şartlar sağlanırsa kiraya verenin bu projeleri zekât matrahından indirmesine izin verir.
- Madde 81: Sigorta faaliyeti yürüten mükelleflerSigorta faaliyeti mükellefleri için özel kalemler belirler: Sigorta Otoritesindeki yasal mevduat indirilir; poliçe sahiplerinin sigorta fazlasındaki payı ile uzun vadeli kazanılmamış primler karşılığı eklenir; bazı karşılıklar kabul edilen gider sayılır.
- Madde 82: Takdiri esasa tabi mükellefe uygulanmayan hükümlerTakdiri esasa tabi mükellef Yönetmeliğe tabidir; 2. Bölümün 2-7. kısımları, 4. Bölüm 1. Kısımdaki 92. madde ve 5. Bölümün 1. Kısmı hariç.
- Madde 83: Finansal tablosu olan takdiri esas mükellefiZATCA, takdiri esasa tabi mükellefin finansal tabloları olduğunu tespit ederse onu hesap tutan mükellef gibi işleme tabi tutabilir. Tabloların yıllarca geç düzenlenmesi, ZATCA aksini tespit etmedikçe, var olmadıklarının kanıtı sayılmaz.
- Madde 84: Takdiri esas mükellefinin zekât oranı15. maddenin istisnası olarak, takdiri esasa tabi mükellefin zekâtı matrahının 2,5%’i olarak hesaplanır.
- Madde 85: Takdiri esas mükellefinin kısa mali dönemiTakdiri esasa tabi mükellefin faaliyet başındaki veya sonundaki kısa mali dönem, 354 gün veya daha uzun olmadıkça zekât tahsilatına tabi değildir.
- Madde 87: Vergi kimlik numarasına göre işlemTakdiri esasa tabi mükellef, bu numara altındaki sicil veya ruhsat sayısından bağımsız olarak ZATCA’daki vergi kimlik numarasına göre işleme tabi tutulur.
- Madde 88: Takdiri esastan hesap esasına geçişTakdiri esas mükellefi zekât yılı bitmeden hesap esasına geçmek için başvurabilir; ZATCA başvurunun tamamlanmasından itibaren 30 gün içinde karar verir. Sonrasında takdiri esasa dönüş ZATCA onayı ve kabul ettiği gerekçeler gerektirir.
- Madde 89: Takdiri esas mükellefinin zekât matrahıTakdiri esas mükellefinin matrahı, faaliyet hacmiyle orantılı bir sermaye olarak belirlenir: (satışlar ÷ 8) + (satışlar × 15%). Satışlar KDV ve gayrimenkul işlem vergisi için beyan edilenden az olamaz; kayıt yoksa ZATCA takdir eder.
- Madde 90: ZATCA takdirinin üzerinde ödemeTakdiri esas mükellefi, borçlu olduğu zekâtın ZATCA’nın takdirinden fazla olduğunu görürse takdirin üzerinde ödeme yapabilir.
- Madde 91: Takdirî esasa tabi mükelleflerin zekât tarhiyatı3. Bölüm uyarınca takdirî esasa göre zekât hesaplanan mükellef için yapılan tahmin, zekât tarhiyatı sayılır ve Yönetmeliğin 5. Bölüm 2. Kısmındaki tarhiyat hükümlerine tabidir.
- Madde 128: Bazı faaliyetler için özel zekât kurallarıZATCA Başkanı bazı faaliyetler için zekât matrahının hesabı, kayıt veya beyanname verme konusunda özel kurallar önerebilir; bunlar Maliye Bakanı kararıyla onaylanır ve ilgili mükelleflere ve denetim kurumlarına bildirilir.
Bölümler
Kaynaklar
- اللائحة التنفيذية لجباية الزكاة (1445هـ) — هيئة الزكاة والضريبة والجمارك
- Implementing Regulations for Zakat Collection 1445 H (2024) — Zakat, Tax and Customs Authority (ZATCA)
Kontrol tarihi: 5 Kasım 2026. Zekât, Vergi ve Gümrük İdaresi’nin (ZATCA) yayımladığı metin. Yukarıdaki açıklama bilgi amaçlıdır, vergi tavsiyesi değildir; bağlayıcı olan Arapça metindir..