Madde 68: Zekâta tabi fon kaynakları
Finansman faaliyeti yürüten mükellefin zekâta tabi fon kaynakları; özkaynaklar, tamamı veya bir kısmı bir yıl veya daha sonra ödenecek yükümlülükler, bir yıl veya daha sonra vadesi gelen türevlerin negatif gerçeğe uygun değeri ve finansman fonu pay sahiplerine ait net varlıklarla sınırlıdır.
Uygulamada ne anlama gelir
- Tamamı veya bir kısmı bir yıl veya daha sonra ödenecek yükümlülükler: her türlü finansman (borçlanma, murabaha, finansal kiralama veya diğer finansman sözleşmeleri) ve yapısı ne olursa olsun mükellefin ihraç ettiği sukuk ve tahvil gibi borçlanma araçları.
- Bir yıl veya daha sonra vadesi gelen finansal türevlerin negatif gerçeğe uygun değeri ile doğrudan ve dolaylı finansman fonlarında pay sahiplerine ait net varlıklar.
- Merkez Bankasınca lisanslanan bankalar ve finansman şirketleri hariç, doğrudan ve dolaylı finansman fonlarının tüm fon kaynakları, bir yıldan kısa sürede vadesi gelen yükümlülükler dışında zekâta tabi sayılır.
Resmî metin
تنحصر مصادر الأموال الخاضعة لزكاة مكلف أنشطة التمويل فيما يأتي:
1. حقوق الملكية.
2. الالتزامات التي على مكلف أنشطة التمويل، والتي يحل موعد سدادها أو جزء منها بعد سنة أو أكثر، وهي على النحو الآتي:
أ- التمويلات بجميع أنواعها، سواء كانت بالاقتراض أم بالمرابحة أم بالإيجار التمويلي أم بغيرها من العقود التمويلية.
ب- أدوات الدين -كالصكوك والسندات- التي يصدرها مكلف أنشطة التمويل أيًّا كانت هيكلتها.
3. القيمة العادلة السالبة للمشتقات المالية المستحقة بعد سنة أو أكثر.
4. صافي الموجودات العائدة لمالكي الوحدات في صناديق التمويل المباشر وصناديق التمويل غير المباشر.
5. باستثناء البنوك وشركات التمويل المرخصة من البنك المركزي؛ تعد جميع مصادر أموال صناديق التمويل المباشر وصناديق التمويل غير المباشر في حكم مصادر الأموال الخاضعة للزكاة، باستثناء الالتزامات التي تستحق خلال أقل من سنة.
Sources of Funds subject to Zakat of Zakat Payer of Financing Activities shall be limited to:
1. Equity.
2. Liabilities of Zakat Payer of Financing Activities that their all or part of payment on maturity date shall be made after a year or more, as follows:
a) All types of funding, whether by borrowing, Murabaha, financial lease or other financing contracts.
b) Debt Instruments, such as bonds and instruments, that are being issued by Zakat Payer of Financing Activities, regardless of their structure.
3. The negative fair value for the due financial derivatives after a year or more.
4. Net assets that have been returned to Unitholders in direct and indirect funding.
5. Except for banks and finance companies licensed by the Central Bank, all sources of funds from direct and indirect financing funds are considered sources of funds subject to Zakat, with the exception of obligations that fall due within less than one year.
Zekât, Vergi ve Gümrük İdaresi’nin (ZATCA) yayımladığı metin. Yukarıdaki açıklama bilgi amaçlıdır, vergi tavsiyesi değildir; bağlayıcı olan Arapça metindir.
İlgili maddeler
- Madde 67: Finansman faaliyeti mükellefinin matrahı71. ve 72. maddeler saklı kalmak üzere, finansman faaliyeti yürüten mükellefin matrahı = fon kaynakları × (zekâta tabi varlıklar ÷ toplam varlıklar); zekât yılı sonundaki denetlenmiş finansal tablolardaki net değerler kullanılır.
- Madde 69: Zekâta tabi varlıklarFinansman faaliyeti mükellefinin zekâta tabi varlıkları, toplam varlıklardan zekâta tabi olmayan ve zekâtı zaten ödenmiş varlıklar düşülerek bulunur: zekâta tabi varlıklar = toplam varlıklar − (zekâta tabi olmayan + zekâtı ödenmiş varlıklar).
- Madde 70: Zekâta tabi olmayan ve zekâtı ödenmiş varlıklarFinansman faaliyeti mükellefinin, zekâta tabi varlıklar hesaplanırken toplam varlıklardan çıkarılan zekâta tabi olmayan ve zekâtı ödenmiş varlıklarını sınırlı olarak sayar.
Kaynaklar
- اللائحة التنفيذية لجباية الزكاة (1445هـ) — هيئة الزكاة والضريبة والجمارك
- Implementing Regulations for Zakat Collection 1445 H (2024) — Zakat, Tax and Customs Authority (ZATCA)
Kontrol tarihi: 5 Kasım 2026. Açıklama yalnızca maddenin metninden, bilgi amacıyla yazılmıştır; hukuki tavsiye değildir.