Konular
Gelir vergisi — Suudi Gelir Vergisi Uygulama Yönetmeliği
Kanunun 31 maddesi bu konuyu ele alır, kanundaki sırayla; her birinin burada sade bir açıklaması, kendi sayfasında resmî metni var.
- Madde 1: Temel hükümlerMadde, gelir vergisine kimlerin tabi olduğunu belirler: mukim sermaye şirketlerinde Suudi olmayanlara ait paylar, petrol ve hidrokarbon üretiminde faaliyet gösterenlerin payları, daimi işyeri aracılığıyla faaliyet gösteren veya Suudi kaynaklı gelir elde eden mukim olmayanlar ve doğal gaz yatırımı ile taşımacılığında çalışan herkes.
- Madde 2: Vergiye tabi faaliyetMadde, vergiye tabi faaliyeti, türü ne olursa olsun kâr amacıyla yürütülen her faaliyet olarak tanımlar. Yalnızca banka hesabı açmak ve mukim gerçek kişinin Suudi sermaye piyasasına kayıtlı şirketlerin hisseleriyle işlem yapması bunun dışındadır.
- Madde 5: Gelirin kaynağıMadde, Suudi Arabistan’daki faaliyetten doğmuş ve dolayısıyla Suudi kaynaklı sayılan gelirleri sayar; bunlar arasında kredi getirileri, sigorta primleri ile teknik ve danışmanlık hizmetleri vardır. Ayrıca Suudi Arabistan’a mal teslimi sözleşmelerinin ne zaman bu kapsamda olmadığını açıklar.
- Madde 6: Suudi Arabistan’da ifa edilen hizmetlerMadde, bir hizmetin Suudi Arabistan’da ifa edilmiş sayıldığı iki durumu belirler: hizmet için gereken işin tamamı veya bir kısmı, uzaktan bile olsa Suudi Arabistan’da yapılırsa ya da iş, Suudi Arabistan’da faaliyet gösteren bir kişi hesabına çalışan bir uçak veya gemide yapılırsa.
- Madde 7: Vergiden muaf gelirlerMadde; Suudi sermaye piyasasında veya Suudi Arabistan’da da işlem görmek kaydıyla yabancı bir piyasada işlem gören menkul kıymetlerin elden çıkarılmasından doğan sermaye kazançlarını ve mukim sermaye şirketinin en az 10% oranındaki iştiraklerinden doğan kâr paylarını belirli şartlarla vergiden muaf tutar.
- Madde 8: Varlıkların elden çıkarılmasından doğan kâr veya zararMadde, amortismana tabi varlıkların elden çıkarılmasında ve şartları varsa tek bir sermaye şirketine tamamen ait bir grup içindeki sermaye şirketleri arasında varlık devrinde kâr veya zarar hesaplanmayacağını öngörür ve devredilen varlığın maliyet esasını belirler.
- Madde 9: Vergiye tabi geliri belirlemede indirilebilir giderlerMadde, vergiye tabi geliri belirlerken indirilebilecek giderleri ve her birinin şartlarını sayar: olağan ve gerekli giderler, kredi getirileri, tahsil edilemeyen alacaklar, amortisman, bazı yedek ve karşılıklar, okul masrafları, emeklilik fonu katkıları ile araştırma ve geliştirme giderleri.
- Madde 10: İndirilemeyen giderlerMadde, vergiye tabi gelir belirlenirken indirilemeyen giderleri sayar: sahiplere ve yakınlarına ödenen ücretler, eğlence ve kişisel giderler, gelir vergisi ve cezalar, rüşvetler, merkezlere ve ilişkili taraflara yapılan bazı ödemeler.
- Madde 12: Kur çevrimiMadde, Kanun’un 30. maddesindeki kur çevrimi kuralları saklı kalmak üzere, yeniden değerlemeden doğan kur farkı kâr veya zararlarının vergi açısından dikkate alınmayacağını öngörür.
- Madde 13: Alınan tazminatlarMadde, alınan tazminatın vergilendirme bakımından karşıladığı şeyin niteliğini aldığını öngörür: hasarlı mal için tazminat vergiye tabi hasılattır; hasarlı duran varlık için tazminat ise varlığın elden çıkarılması sayılır ve Kanun’un 9. maddesine göre işlem görür.
- Madde 14: Mülkiyetle sonuçlanan kiralamaMadde, mülkiyetle sonuçlanan kiralama dahil finansal kiralamayı, kiracının kiraya verenden aldığı krediyle yaptığı bir satın alma olarak değerlendirir; finansal kiralama ölçütlerini ve kira ödemelerinin nasıl ayrılacağını belirler.
- Madde 15: Sigorta şirketleriMadde, sigorta şirketlerinin vergi matrahının nasıl belirleneceğini düzenler: mukim ve mukim olmayan genel sigortacılar, daimi işyeri aracılığıyla faaliyet gösteren mukim olmayan genel sigortacıların şubeleri ve birikimli sigortacılar; gelir ve giderler yerel primlerin küresel primlere oranıyla dağıtılır.
- Madde 16: Tahmini vergiMadde, ZATCA’nın hangi durumlarda tahmini esasa göre tarhiyat yapabileceğini (yabancı havayolu ve taşımacılık şubeleri, küçük işletmeler ve yükümlülük ihlalleri dahil) belirler, asgari tahmini kâr oranlarını koyar ve yasal hesaplar yokken sermaye kazançlarının nasıl tahmin edileceğini açıklar.
- Madde 17: Şahıs şirketlerine ilişkin vergi kurallarıMadde, şahıs şirketinin gelirinin şirket düzeyinde vergilendirilmeyip ortaklara dağıtıldığını öngörür; bilgi beyannamesi verilmemesine ceza koyar, gelirin niteliğini ortak düzeyinde korur, ortağın zararlarının dikkate alınmasını sınırlar ve bu yükümlülükleri konsorsiyumlara uygular.
- Madde 18: Vergi yılıMadde, mükellefin vergi yılını devletin mali yılı olarak belirler, farklı bir yılın hangi durumlarda kullanılabileceğini ve kısa dönemler ile uzun ilk yılın beyan ve ödeme açısından nasıl ele alınacağını açıklar.
- Madde 19: Muhasebe yöntemiMadde, gerçek kişinin nakit veya tahakkuk esasını kullanmasına izin verir; ancak yıllık brüt geliri 5 milyon SAR’ı aşınca, Kanun’un 23. maddesi saklı kalmak üzere tahakkuk esası zorunludur.
- Madde 20: Uzun vadeli sözleşmelerMadde, tahakkuk esasını kullanan mükelleflerin uzun vadeli sözleşmeleri vergi yılında tamamlanan iş oranına göre hesaplamasını zorunlu kılar, uzun vadeli sözleşmeyi tanımlar ve kurala uyulmazsa hasılatı ZATCA’nın belirlemesine izin verir.
- Madde 22: Doğal gazın tanımıMadde, “doğal gaz” ifadesinin gaz sanayi zincirindeki yerine göre anlamlarını, ilişkisiz gaz arama ve üretimi yönetmeliğine ve Gaz Arzı ve Fiyatlandırması Kanunu’na atıfla belirler.
- Madde 24: Gaz üreticisiMadde, gaz üreticisini doğal gazın üretimi, toplanması, arıtılması, işlenmesi ve doğal gaz sıvılarının ayrıştırılmasıyla uğraşan kişi olarak tanımlar.
- Madde 25: Tüketici tesisleriMadde, tüketici tesislerini doğal gaz veya doğal gaz sıvılarını yakıt ya da hammadde olarak kullanmak, yerel dağıtım şebekesiyle dağıtmak veya depolamak için teslim alan yerler olarak tanımlar.
- Madde 26: Doğal gaz yatırımı olarak gaz taşıma ve dağıtımıMadde, gazın, kondensatlarının ve sıvılarının dağıtım şebekeleriyle taşınması ve dağıtımını, bu alandaki mükellef için doğal gaz yatırımı sayar; üretici olmayanın resmî satış noktalarından sonra kurduğu yerel dağıtım şebekeleri ve boru hatları hariçtir.
- Madde 28: Doğal gaz yatırımı geliriMadde, doğal gaz yatırımı gelirini doğal gazın, sıvılarının, kondensatlarının ve yan ürünlerinin satışı, değişimi veya transferinden doğan brüt gelir ile Kanun’un 1. maddesinde sayılan gaz yatırımı alanlarından elde edilen her gelir olarak tanımlar.
- Madde 29: Değişimler ve transferlerMadde, doğal gazın, sıvılarının veya kondensatlarının ya da diğer ürün ve hizmetlerin tek bir mükellefin vergi açısından ayrı faaliyetleri arasında veya ilişkili taraflar arasında geçişini değişim veya transfer sayar.
- Madde 30: Tesisler ve üçüncü kişilerMadde, tesisleri mükellefin doğal gaz yatırımında kullandığı her tesis veya varlık, üçüncü kişileri ise başka bir arama ve üretim anlaşmasıyla gaz alanında çalışanlar dahil mükellefle işlem yapan her gerçek veya tüzel kişi olarak tanımlar.
- Madde 31: Gaz yatırımcısının ana faaliyetiMadde, doğal gaz yatırımı ve taşımacılığındaki mükellefin ana faaliyetini, arama ve üretim anlaşması veya sözleşmesiyle izin verilen ya da Gaz Arzı ve Fiyatlandırması Kanunu’na göre ruhsatlandırılan işler, ruhsatlı ayrı faaliyetler dahil, olarak tanımlar.
- Madde 32: Gaz arama ve üretim anlaşmasıMadde, gaz arama ve üretim anlaşması veya sözleşmesini, Suudi hükümetinin yatırımcıya doğal gaz yatırımında çalışma hakkı verdiği ve ruhsatlı alanları belirlediği hukuki belge veya belgeler olarak tanımlar.
- Madde 34: Petrol ve gaz mükelleflerinde transfer fiyatlarıMadde, hem petrol ve hidrokarbon üretiminde hem doğal gaz yatırımında faaliyet gösteren mükellef için, her matrahın belirlenmesi amacıyla gaz ürünleri ve diğer gelir kaynaklarındaki işlemlerin transfer fiyatlarını Enerji, Sanayi ve Maden Kaynakları Bakanlığı’nın belirleyeceğini öngörür.
- Madde 35: Miktarların ölçümüMadde, gelirin tespitinde kullanılan miktarların Enerji, Sanayi ve Maden Kaynakları Bakanlığı’nın belirlediği teknik standartlara göre ölçüleceğini öngörür.
- Madde 37: Doğal gaz yatırımında indirilebilir giderlerMadde, doğal gaz yatırımı gelirinden indirilebilecek giderleri Kanun’un 12. maddesine ve bu Yönetmeliğin 9. maddesine atıfla belirler ve gaz matrahının giderlerini petrol matrahınınkilerden ayrı tutar.
- Madde 64: Verginin peşin taksitlerle ödenmesiMadde, Kanun’un 70. maddesi uyarınca mükellefin yılın vergisine mahsuben üç tarihte peşin ödeme yapmasını zorunlu kılar, tutarını ve gecikme cezasını belirler ve gelir en az 30% düşerse ZATCA’nın bunları azaltmasına izin verir.
- Madde 74: Kanun ve yönetmeliğin yürürlüğe girişiMadde, (M/1) sayılı Kraliyet Kararnamesiyle çıkarılan Gelir Vergisi Kanununun 13/06/1425 H (30/07/2004) tarihinden itibaren, yönetmeliğin de aynı tarihten itibaren yürürlükte olduğunu belirtir; aşağı akış faaliyetlerine ilişkin 10/02/1441 H tarihli ve (559) sayılı Bakanlık Kararı eklidir.
Kaynaklar
- اللائحة التنفيذية لنظام ضريبة الدخل — هيئة الزكاة والضريبة والجمارك
Kontrol tarihi: 5 Kasım 2026. Zekât, Vergi ve Gümrük İdaresi’nin (ZATCA) yayımladığı metin. Yukarıdaki açıklama bilgi amaçlıdır, vergi tavsiyesi değildir; bağlayıcı olan Arapça metindir..