Madde 78: Pay sahibinin zekâtının hesaplanması
Pay sahibinin zekâtı = fonun zekât matrahı × fondaki sahiplik oranı × 15. maddedeki zekât oranı. Fonun matrahı Yönetmeliğe göre, bazı kalemler için özel kurallarla hesaplanır.
Uygulamada ne anlama gelir
- Pay sahiplerine ait net varlıklar, mali yıl sonundaki değeriyle 23. madde uyarınca fon matrahına girer; fonun başka fonlardaki alım satım dışı yatırımları 44. madde uyarınca yurt dışı alım satım dışı yatırım gibi işlem görür.
- Esas faaliyeti yerli ve uluslararası borsa hisselerine yatırım olan hisse fonlarında: her ay (alımlar − katılımlar) ile (satışlar − geri alımlar) arasından yüksek olan net hisse yatırımına bölünür; en yüksek aylık oran × yıl sonu hisse bakiyesi alım satım kısmıdır, kalanı 43. maddeye göre alım satım dışıdır.
- Satış amaçlı olmayan duran yatırım amaçlı gayrimenkuller duran varlık sayılır ve bunlara 26. maddenin 1. fıkrası uygulanır.
- Düzeltilmiş net kâr ile defter net kârı veya zararı arasındaki fark fon matrahına eklenir; düzeltilmiş net kâr 62, 63 ve 64. maddelere göre belirlenir; kabul edilen giderler arasında saklama, yönetim, gözetim ve denetim ücretleri vardır.
- Fon dönen/duran sınıflamasını kullanıp indirim şartlarını taşıyan bir dönen varlığı indirmek isterse, varsa eşdeğer kısa vadeli yükümlülüğü 25. madde uyarınca eklemelidir.
Resmî metin
1. تحسب زكاة مالك الوحدة وفقًا للمعادلة الآتية:
(وعاء زكاة الصندوق × نسبة ملكية مالك الوحدة في الصندوق × نسبة الزكاة الواردة في المادة الخامسة عشرة من اللائحة).
2. يحسب وعاء الزكاة للصندوق وفقًا للائحة، مع مراعاة الآتي:
أ- يكون صافي الأصول العائدة لمالكي الوحدات ضمن مكونات وعاء الزكاة للصندوق وفقًا لما ورد في المادة (الثالثة والعشرين) من اللائحة، وذلك بقيمتها الظاهرة نهاية السنة المالية للصندوق.
ب- يعامل استثمار الصندوق لغير غرض المتاجرة في الصناديق معاملة الاستثمارات الخارجية لغير غرض المتاجرة، وفقًا لما ورد في المادة (الرابعة والأربعين) من اللائحة.
ج- تحدد نسبة الاستثمارات لغير المتاجرة لصناديق الأسهم وفق الآتي:
1. يُحسم بشكل شهري إجمالي مبلغ عمليات الاشتراك من إجمالي مبلغ عمليات الشراء، ويحسم إجمالي مبلغ عمليات الاسترداد من إجمالي مبلغ عمليات البيع، ويؤخذ الناتج الأعلى منهما، ويقسم على صافي قيمة الاستثمارات في الأسهم للصندوق للشهر نفسه.
2. تطبق الفقرة الفرعية (1) من الفقرة (2-ج) من هذه المادة لكل شهر خلال السنة، وتؤخذ أعلى نسبة من أشهر السنة، وتضرب في قيمة الاستثمارات في الأسهم المثبتة برصيد آخر السنة المالية في قائمة المركز المالي للصندوق الاستثماري، والناتج يصنف على أنه نسبة المتاجرة من ذلك البند، ومتممه يعامل معاملة الاستثمار المحتفظ به لغير المتاجرة وفقًا للمادة (الثالثة والأربعين) من اللائحة.
3. يشترط لتطبيق ما ورد في الفقرة (ج) أن يكون النشاط الرئيس للصندوق هو الاستثمار في أسهم الأسواق المالية المحلية والدولية.
د- تُعد العقارات الاستثمارية غير المتداولة وغير المعدة للبيع في حكم الأصول الثابتة، وينطبق عليها ما ورد في الفقرة (1) من المادة (السادسة والعشرين) من اللائحة.
ه- يضاف لوعاء زكاة الصندوق الفرق بين صافي الربح المعدل وصافي الربح أو الخسارة الدفتري، ويحدد صافي الربح المعدل للصندوق وفقًا للمواد (الثانية والستين) و(الثالثة والستين) و(الرابعة والستين) من اللائحة. ومن المصروفات المقبولة -على سبيل المثال لا الحصر- مصاريف أتعاب الحفظ والإدارة والرقابة والتدقيق.
و- عند اختيار الصندوق عرض أصوله والتزاماته باستخدام تصنيف (متداول وغير متداول)، والرغبة بحسم أصل متداول تحققت فيه ضوابط الحسم من الوعاء الزكوي، فيجب عند حسمه من الوعاء إضافة ما يعادله من الالتزامات المتداولة -إن وجدت تلك الالتزامات- وفق ما ورد في المادة (الخامسة والعشرين) من اللائحة.
1. Unitholder Zakat shall be calculated according to the following equation:
(Fund Zakat base × percentage of ownership of Unitholder in the fund × percentage of Zakat provided in Article (15) of the Regulations).
2. Zakat base of the fund shall be calculated according to the Regulations and considering the following:.
a) The net assets of Unitholders shall be included in Zakat base of the fund according to the provided in Article (23) of the Regulations, by its face value at the end of the fiscal year of the fund.
b) The fund's investment for a non-trading purpose shall be treated as external investments for a non-trading purpose according the provided in Article (44) of the Regulations.
c) Investments’ percentages for a non-trading purpose of stock funds shall be determined according to the following:
1. Total amount of subscription shall be deducted from the total amount of buying process, the total amount of Redemption process shall be deducted from total amount of selling process and higher output shall be taken from both and divided on the net of investments value in stocks of the fund for the same month.
2. (2.c) (1) of this Article shall be applied for every month during the year, and higher percentage of months of the year shall be multiplied in investment value of the fixed stock of the end of fiscal year balance in the statement of financial position of the investment fund and the result shall be classified as a percentage of trading of this item, and the remaining treated as the investment that will be kept for non-trading according to Article ( 43) of the Regulations.
3. To implement the provided in paragraph (c), it is required that the Fund's main activity shall be to invest in local and international financial market stocks.
d) Non-current investment properties and non-prepared for sale considered as fixed assets, and the provided in Article (26) (1) of the Regulations shall be applied on them.
e) The deference between adjusted net profit, and net profit or book loss will be added to Zakat base of the fund, and the adjusted net profit of the fund shall be determined according to Articles (62), (63), and (46) of the Regulations. Acceptable expenses include, for example but not limited to, conservation, management, oversight and audit fees.
f) When the fund choses to offer its assets and liabilities by using current and non-current classification and the desire of deducting current asset in which the deduction controls from Zakat base are verified, it shall, when deducting from the base, add equivalent of current obligation, if any, according to Article (25) of the Regulations.
Zekât, Vergi ve Gümrük İdaresi’nin (ZATCA) yayımladığı metin. Yukarıdaki açıklama bilgi amaçlıdır, vergi tavsiyesi değildir; bağlayıcı olan Arapça metindir.
İlgili maddeler
- Madde 15: Zekât oranıZekât, hicri yıl için zekât matrahının %2.5’idir; hesap tutan yükümlünün zekât yılı hicri yıldan farklıysa fiilî gün sayısına göre oranlanır; faaliyetin başında ve sonunda 354 günden kısa dönemler için iki kural vardır.
- Madde 23: Matraha eklenen kalemlerMadde, hesap tutan yükümlünün zekât matrahına eklenen üç kalemi sayar: özkaynaklar ve benzerleri, indirilen varlıklar sınırında 29. maddedeki yükümlülükler ve düzeltilmiş net kâr/zarar ile defter net kâr/zararı arasındaki fark.
- Madde 26: Matrahtan indirilen kalemlerMadde, hesap tutan yükümlünün zekât matrahından indirdiği on kalemi sayar; başlıcaları koşulları sağlayan yatırımlar, net maddi duran varlıklar, maddi olmayan varlıklar, yasal mevduatlar ve ertelenmiş vergi varlığıdır; her biri kendi maddesine tabidir.
- Madde 43: Krallık içindeki bir işletmeye yatırımKrallık içindeki bir işletmeye yapılan yatırım; duran varlık olarak sınıflanmışsa, alım satım amaçlı değilse ve yatırım yapılan işletme ZATCA’ya kayıtlı ve zekât tahsilatına tabiyse matrahtan indirilir.
- Madde 44: Krallık dışındaki bir işletmeye yatırımYükümlünün Krallık dışındaki bir işletmeye yatırımdaki payı; yatırım duran varlıksa ve alım satım amaçlı değilse, yükümlü bunun zekâtını lisanslı denetçi belgesiyle ayrıca hesaplayıp beyannamesinde ZATCA’ya öderse ve alt sınır uygulanırsa indirilir.
- Madde 62: Faaliyet giderlerinin kabul şartları17. maddenin istisnası olarak, gelir tablosuna yüklenen giderler düzeltilmiş net kâr veya zarar hesabında ancak gerçek, faaliyetle ilgili ve ZATCA’nın kabul ettiği belgelerle kanıtlanmışsa kabul edilir.
Kaynaklar
- اللائحة التنفيذية لجباية الزكاة (1445هـ) — هيئة الزكاة والضريبة والجمارك
- Implementing Regulations for Zakat Collection 1445 H (2024) — Zakat, Tax and Customs Authority (ZATCA)
Kontrol tarihi: 5 Kasım 2026. Açıklama yalnızca maddenin metninden, bilgi amacıyla yazılmıştır; hukuki tavsiye değildir.