Madde 1: Tanımlar
Gayrimenkul İşlem Vergisi Kanununun 1. maddesindeki tanımlar yönetmeliğe de uygulanır; yönetmelik temsilci, ilişkili kişiler, birleşme, devralma, bağlantılı tasarruflar, birlikte hareket ve üçüncü dereceye kadar akrabalar gibi kendi tanımlarını ekler.
Uygulamada ne anlama gelir
- Temsilci, şer’an veya kanunen devredeni ZATCA önünde temsil etme hakkına sahip kişidir; vasi, veli, vakıf yöneticisi, yediemin, tasfiye memuru, iflas idarecisi veya şirketin ana sözleşmesine göre temsilcisi gibi.
- İlişkili kişiler, Gelir Vergisi Kanununun 64. maddesi (15/1/1425H tarihli M/1 sayılı Kraliyet Kararnamesi) ve Transfer Fiyatlandırması Talimatı (25/05/1440H tarihli 6-1-19 sayılı karar) uyarınca ilişkili veya ortak kontrol altında sayılanlardır; aksi ispatlanmadıkça birlikte hareket ettikleri kabul edilir.
- Birlikte hareket, bir gayrimenkul şirketinin paylarını devretmek amacıyla bağlayıcı olsun olmasın bir anlaşma veya resmî olsun olmasın bir mutabakat çerçevesinde iş birliğidir; bağlantılı tasarruflar, bu payların tek anlaşma veya seri oluşturan ya da birlikte hareket edenlerce yapılan çoklu devirleridir.
- Birleşme, mevcut bir veya daha fazla tüzel kişinin başka bir mevcut tüzel kişiye katılması ya da iki veya daha fazlasının yeni bir tüzel kişi kurmak üzere birleşmesidir; devralma, menkul kıymetler dâhil pay değişimiyle bir gayrimenkul şirketinin tüm paylarının edinilmesidir ve iki taraf da tüzel kişi olmalıdır.
- Üçüncü dereceye kadar akrabalar: birinci derece anne, baba, oğul, kız; ikinci derece kardeşler, büyükanne ve büyükbaba ile torunlar; üçüncü derece amca, dayı, hala, teyze ile yeğenler.
Resmî metin
لأغراض تطبيق هذه اللائحة، يقصد بالألفاظ والعبارات الواردة في هذه اللائحة المعاني الموضحة لها في المادة الأولى من نظام ضريبة التصرّفات العقارية، ويكون للألفاظ والعبارات الواردة أدناه المعاني الموضحة أمام كل منها، مالم يقتض السياق غير ذلك:
أمين الحفظ: يكون له المعنى المحدد وفقاً لأحكام نظام السوق المالية واللوائح والتعليمات الصادرة بناء عليه.
الممثل: أي شخص يكتسب –شرعًا أو نظامًا- الحق في تمثيل المتصرف أمام الهيئة، ويشمل ذلك – على سبيل المثال لا الحصر- الوصي، والولي، وناظر الوقف، والحارس القضائي، والمصفي، وأمين الإفلاس، وممثل الشركة بموجب عقد تأسيسها أو نظامها الأساس، وممثل أي شخص اعتباري بموجب تنظيمه. طلب التصحيح: الطلب المقدّم لتصحيح بيانات التصرف العقاري المسجل لدى الهيئة.
الضريبة المستحقة: مبلغ الضريبة الذي حل تاريخ استحقاقه وفقًا للنظام وهذه اللائحة.
الأشخاص المرتبطين: أي شخص يعتبر شخصاً مرتبطاً أو شخصاً تحت سيطرة مشتركة وفقاً للمادة الرابعة والستين (64) من نظام ضريبة الدخل الصادر بالمرسوم الملكي رقم (م/1) تاريخ 1425/1/15هـ، وتعليمات تسعير المعاملات الصادرة بقرار (6-1-19) وتاريخ 1440/05/25هـ، وتعديلاتهما أو ما يحل محلهما لاحقاً في المملكة.
الأوراق المالية: يكون لها المعنى المحدد وفقاً لنظام السوق المالية، والتي لها خصائص حقوق الملكية أو المساهمة، بما في ذلك -على سبيل المثال لا الحصر- الأسهم ووحدات الصناديق.
الحصّص: يقصد بها حقوق الملكية أو المساهمة في الممتلكات أو في شخص اعتباري أو أي نوع من أنواع الشراكة.
الاندماج: يقصد به ضم شخص اعتباري قائم أو أكثر إلى شخص اعتباري آخر قائم، أو مزج شخصين اعتباريين قائمين أو أكثر لتأسيس شخص اعتباري جديد وفقًا لأي أحكام تنظم عمليات الاندماج في المملكة.
الاستحواذ: يقصد به العملية التي تتم عن طريق مبادلة حصص -بما في ذلك الأوراق المالية- وينتج عنها الاستحواذ على كامل حصص شركة عقارية، شريطة أن يكون كلاً من المتصرف والمتصرف له أشخاصاً اعتباريين.
التصرفات المرتبطة: يقصد بها عمليات النقل المتعددة لحصة في شركة عقارية من قبل شخص أو أشخاص، في الحالات التي تكون فيها التصرفات جزءاً من اتفاقية واحدة أو سلسلة واحدة من التصرفات، أو في الحالات التي يتصرف فيها الأشخاص المتصرفون في الحصص بالاتفاق.
التصرّف بالاتفاق: يقُصد به التعاون بموجب اتفاق - سواء كان ملُزِماً أم غير ملُزٍم-، أو بموجب تفاهم - سواء كان رسميًا أو غير رسمي - بين أشخاص، بهدف التصرف في حصص شركة عقارية، ولأغراض تطبيق أحكام النظام وهذه اللائحة يعد الأشخاص المرتبطين على أنهم يتصرفّون بالاتفاق فيما بينهم ما لم يثبت خلاف ذلك.
الأقارب حتى الدرجة الثالثة:
يُقصد بالأقارب حتى الدرجة الثالثة ما يلي:
أ. الدرجة الأولى: الأب، الأم، الابن، البنت.
ب. الدرجة الثانية: الأخ، الأخت، الجدّ، الجدةّ، ابن الابن، ابنة الابن، ابن البنت، ابنة البنت.
ج. الدرجة الثالثة: العمّ، الخال، العمّة، الخالة، ابن الأخ، ابنة الأخ، ابن الأخت، ابنة الأخت.
Zekât, Vergi ve Gümrük İdaresi’nin (ZATCA) yayımladığı metin. Yukarıdaki açıklama bilgi amaçlıdır, vergi tavsiyesi değildir; bağlayıcı olan Arapça metindir.
İlgili maddeler
- Madde 2: Verginin uygulanmasıGayrimenkul tasarrufları, taşınmazın durumu, şekli veya kullanımı ne olursa olsun 5% oranında vergilendirilir; madde vergiye tabi değerin nasıl ölçüleceğini, gayrimenkul şirketi pay devirlerinin ne zaman vergilendirileceğini ve tasarruf sayılmayan işlemleri belirler.
- Madde 3: İstisnalarMadde, Kanunun 3(a) maddesindeki tam istisnaların her biri için ölçütleri belirler (21 hâl), istisnalı her tasarrufun ZATCA’ya kaydını zorunlu tutar ve bazı istisnalara bağlı elde tutma şartlarını ihlal etmeyen durumları sayar.
Kaynaklar
- اللائحة التنفيذية لنظام ضريبة التصرفات العقارية — هيئة الزكاة والضريبة والجمارك
Kontrol tarihi: 5 Kasım 2026. Açıklama yalnızca maddenin metninden, bilgi amacıyla yazılmıştır; hukuki tavsiye değildir.