İçeriğe geç
Suudi Gelir Vergisi Kanunu · Bölüm 4: Vergiye Tabi Gelir

Madde 9: Varlıkların elden çıkarılmasından doğan kazanç veya zararlar

Bir varlığın elden çıkarılmasından doğan kazanç veya zararın nasıl ölçüleceğini ve hangi hallerde dikkate alınmayacağını belirler: maliyet esası, ayni karşılık, bağış ve miras, zorunlu elden çıkarma ve tamamen sahip olunan sermaye şirketleri grubu içindeki devirler.

Uygulamada ne anlama gelir

  • Kazanç veya zarar, varlık için alınan karşılık ile maliyet esası arasındaki farktır; maliyet esası, mükellefin varlığı satın almak, üretmek, imal etmek veya inşa etmek için nakden veya aynen ödediği ya da katlandığı tutardır. Kısmi elden çıkarmada maliyet esası, alış anındaki piyasa değerine göre bölünür.
  • Amortismana tabi bir varlıkta 17. madde dışında kazanç veya zarar hesaplanmaz; gerçek kişi, faaliyet dışı bir varlığın elden çıkarılmasından doğan kazanç veya zararı dikkate alamaz. Amortismana tabi olmayan bir varlıkta yapılan değişiklik veya iyileştirme giderleri maliyet esasına eklenir.
  • Ayni karşılık, alınan varlıkların piyasa değeriyle ölçülür; varlık üzerindeki borçtan kurtulma da buna dahildir. Bağış veya miras yoluyla elden çıkarma, o andaki piyasa değeriyle yapılmış sayılır; ancak varlık piyasa değerini aşan bir borç taşıyorsa karşılık bu borca eşit kabul edilir.
  • Zorunlu elden çıkarmada, karşılığın bir yıl içinde benzer bir varlık alımında kullanıldığı ölçüde kazanç veya zarar hesaplanmaz ve yeni varlık eskisinin maliyet esasını alır. Varlığın kişisel kullanıma alınması veya gelir elde etmede kullanımına son verilmesi piyasa değeriyle elden çıkarma sayılır: kazanç dikkate alınır, zarar alınmaz.
  • Sermaye şirketi ile doğrudan veya dolaylı olarak tamamen sahip olduğu şirketler arasında ya da bunların kendi aralarında yapılan devirlerde, varlık 2 yıl içinde grup dışına çıkarılmazsa kazanç veya zarar doğmaz; varlık devredenin net defter değerini (piyasa değerini aşmamak üzere), karşılığında ihraç edilen paylar da bu değeri alır.

Resmî metin

Arapça (bağlayıcı metin)

أ- الربح أو الخسارة المتحققة من التخلص من الأصل هو الفرق بين التعويض المستلم عن الأصل وأساس التكلفة له.

ب- لا يحتسب ربح أو خسارة عند التخلص من أصل قابل للاستهلاك خلاف ما ورد في المادة السابعة عشرة من هذا النظام.

ج- لتحديد الدخل الخاضع للضريبة، لا يجوز للشخص الطبيعي احتساب ربح أو خسارة التخلص من الأصل المعد لغير النشاط.

د- أساس تكلفة الأصل الذي يشتريه المكلف أو ينتجه أو يصنعه أو يشيده بنفسه هو المبلغ الذي يسدده المكلف عن الأصل أو يتكبده نقداً أو عيناً في عملية الحصول عليه.

هـ - إذا تخلص المكلف من جزء من الأصل، يوزع أساس تكلفة الأصل على الجزء المحتفظ به والجزء المتخلص منه وفقاً للقيمة السوقية وقت شراء الأصل.

و- تضاف المصاريف المتكبدة لإجراء تغييرات أو تحسينات على الأصل غير المستهلك إلى أساس تكلفة الأصل.

ز - تحدد قيمة التعويض عن أصل عندما يتم التخلص منه مقابل أصول عينية على أساس قيمة السوق لتلك الأصول العينية، ويشتمل هذا على الإعفاء من الدين الذي على الأصل.

ح- إذا تخلص مكلف من أصل بالإهداء أو بالإرث، يعامل الشخص المتصرف بالأصل كما لو أنه استلم قيمة تعويضية عن ذلك الأصل تعادل قيمته في السوق وقت التصرف به ما لم تنطبق الفقرة (ط) من هذه المادة.

ط- إذا كان الأصل المتخلص منه محملاً بدين يزيد عن قيمة الأصل بالسوق، يعامل المكلف المتخلص من الأصل كما لو أنه استلم قيمة تعويضية تعادل قيمة ذلك الدين.

ي- لتحديد الوعاء الضريبي، لا يحتسب ربح أو خسارة عند التخلص الإلزامي من أصل بمقدار استخدام قيمة التعويض في شراء أصل مشابه في النوع خلال سنة واحدة من التخلص الإلزامي.

ك- يحدد أساس التكلفة للأصل البديل الموصوف في الفقرة (ي) من هذه المادة استناداً لأساس تكلفة الأصل المستبدل.

ل- إذا حول مكلف أصلاً مملوكاً له إلى الاستعمال الشخصي، أو توقف عن استخدامه نهائياً في در الدخل، يعد المكلف متخلصاً من الأصل بقيمته السوقية، مع الإقرار بالربح الناتج فقط دون الخسارة.

م- لتحديد الوعاء الضريبي لشركة أموال أو شركة ضمن مجموعة شركات أموال مملوكة بالكامل - بشكل مباشر أو غير مباشر - لشركة الأموال تلك، لا يحتسب ربح أو خسارة عند نقل أصل بين شركة الأموال وأي من شركات المجموعة، أو فيما بين تلك الشركات.ولا يحتسب ربح أو خسارة بالنسبة إلى الشركات المنقول إليها الأصل، وفي جميع الأحوال يشترط لعدم احتساب الربح أو الخسارة عدم التخلص من الأصل إلى شركة خارج المجموعة قبل مرور سنتين من تاريخ النقل، ويحدد أساس التكلفة وفقاً للآتي:

1. بالنسبة إلى الأصل المنقول تكون تكلفته مساوية لصافي القيمة الدفترية للشخص الناقل، بشرط ألا يتجاوز أساس التكلفة القيمة السوقية في وقت النقل.

2. بالنسبة إلى الأسهم المصدرة مقابل ذلك الأصل يكون أساس تكلفتها مساويا لًصافي القيمة الدفترية للأصل المنقول.

ولأغراض تطبيق هذه المادة، يقصد بكلمة (أصل) النقود والحصص والأسهم والأوراق المالية وغيرها من الأصول الملموسة والأصول غير الملموسة.

Zekât, Vergi ve Gümrük İdaresi’nin (ZATCA) yayımladığı metin. Yukarıdaki açıklama bilgi amaçlıdır, vergi tavsiyesi değildir; bağlayıcı olan Arapça metindir.

İlgili maddeler

Uygulama yönetmeliğinin bu madde hakkında söyledikleri

Suudi Gelir Vergisi Uygulama Yönetmeliği

Gelir vergisi

Kaynaklar

  1. نظام ضريبة الدخل — هيئة الزكاة والضريبة والجمارك

Kontrol tarihi: 5 Kasım 2026. Açıklama yalnızca maddenin metninden, bilgi amacıyla yazılmıştır; hukuki tavsiye değildir.