Tek bir satışın maliyeti

Maliyeti 112,50 olan bir kavanoz bal, 180 artı vergiye satılır. Ders, iki rakamı da stok hareketinden yevmiye kaydına, oradan da gelir tablosuna kadar izler.

1. 1.Bir kavanoz balı raftan kâra kadar izleyeceğiz. Liste zaten 112,50 ortalama maliyet gösteriyor — bu rakamın nereden geldiği ilk sorudur, çünkü sonraki her şey onun üzerine kurulur.
2. 2.4.500 değerinde kırk kavanoz, 112,50 ortalama maliyetle. Ortalama, kaydedilmiş bir alan değildir: bakiye yalnızca iki tam sayı tutar — miktar ve değer — ve her okumada birini diğerine böler; böylece binlerce hareket boyunca hiçbir yuvarlama hatası birikmez.
3. 3.İşte nereden geldiği: 2.100’e yirmi kavanoz (tanesi 105), ardından 2.400’e yirmi kavanoz (tanesi 120). Ortalama 112,50’dir — ne ilk fiyat ne de son fiyat. Her hareket kendi değerini taşır; ortalamayı bir tahmin değil bir olgu yapan da budur.
4. 4.Şimdi bir tane satıyoruz. Satış fiyatı 180’dir — maliyetten tamamen bağımsız bir rakam; maliyetten türetilmez, ürün kartında belirlenir.
5. 5.Vardiya bu sabahtan beri açık ve üzerinde bir satış var. Kasadaki ürün kutucuğu, “Stok” ekranında gördüğümüz bakiyenin aynısını gösterir — kırk — çünkü bu, bakiyenin bir kopyası değil, kendisidir.
6. 6.Vergi öncesi 180, 27 vergi, toplam 207, kartla. “Satışı tamamla”ya basın; aynı anda üç şey olur: kavanoz stoktan çıkar, para gelir ve kayıt yazılır.
7. 7.Satış C1-00232 numarasıyla kaydedildi. Rafa ne yaptığıyla başlıyoruz, çünkü genellikle unutulan etki budur: bir satış yalnızca para eklemez, aynı zamanda bir varlığı da tüketir.
8. 8.Liste 39 kavanoz ve 4.387,50 değer gösteriyor; ortalama maliyet hâlâ 112,50 — değişmedi, çünkü bir birimi kendi ortalamasıyla satmak kalanların ortalamasını değiştirmez. Üstteki toplam stok değeri de tam olarak aynı tutarda düştü.
9. 9.Defterin en üstünde yeni bir satır: “Çıkış”, eksi bir, değeri eksi 112,50. Bu, bütün dersteki belirleyici rakamdır — çıkan maliyet, çıktığı andaki ortalamadır; ne en yeni alış fiyatı ne de en eskisi.
10. 10.Değer de tam olarak 4.500’den 4.387,50’ye düştü: 112,50 fark. Raftan çıkanla değerden düşen tek bir rakamdır, neredeyse tutan iki rakam değil.
11. 11.Bu 112,50 iki yerde gereklidir: stoktan düştü ve defterlerde gider olarak görünmesi gerekir. Aksi hâlde gelir maliyetsiz kalır ve kâr olduğundan büyük görünürdü.
12. 12.Tek kayıt, beş satır, iki yarı. Üst yarı paradır: banka 207 borç (kasa değil banka, çünkü ödeme kartla yapıldı), satışlar 180 alacak ve ödenecek vergi 27 alacak — gelir değil, bir yükümlülük. Her iki tarafta da toplam 319,50.
13. 13.Alt yarı ise maliyettir: satışların maliyeti 112,50 borç, stok 112,50 alacak. Rakam burada yeniden hesaplanmadı — az önce baktığımız stok hareketinden okundu; bu yüzden raf ile büyük defter birbiriyle çelişemez.
14. 14.Ve işte yerleştikleri yer: 180 “Satışlar” içinde, 112,50 “Satışların maliyeti” içinde. Fark 67,50 — bu kavanozda %37,5 kâr marjı — ve JooDax bu yüzdeyi hiçbir ekranda göstermez; yüzdenin hesaplandığı iki rakamı gösterir. 27 vergi ise bu tabloda hiç yer almaz: hemen yanındaki bilançodadır; tek bir an bile kâr olmamış bir yükümlülük.