Madde 63: Vergiden kaçınmayla mücadele
ZATCA’ya vergiden kaçınmaya karşı yetkiler verir: vergisel etkisi olmayan işlemleri dikkate almamak, işlemleri özüne göre yeniden nitelendirmek, takdiri tarhiyat yapmak, ilişkili taraflar arasında gelir ve gideri yeniden dağıtmak ve gelir bölmeyi önlemek.
Uygulamada ne anlama gelir
- ZATCA vergiyi belirlerken vergisel etkisi olmayan işlemleri dikkate almayabilir ve şekli özünü yansıtmayan işlemleri gerçek niteliğine göre yeniden nitelendirebilir.
- Beyanname zamanında verilmezse, doğru hesap, defter ve kayıt tutulmazsa veya bunlarda istenen şekil ve yönteme uyulmazsa ZATCA mükellefin durumuna göre takdiri tarhiyat yapabilir.
- ZATCA, ilişkili veya aynı kuruma bağlı taraflar arasında gelir ve gideri bağımsız taraflar arasında oluşacak duruma göre yeniden dağıtabilir. İlişkili tarafa mal devrinden doğan zarar indirilemez; Kanunda aksi yoksa o taraf malı ilişkisiz birine elden çıkarana kadar ertelenir.
- Gerçek kişi mükellef, toplam vergiyi azaltmak için geliri veya nakit dâhil malları ilişkili bir kişiye devrederek gelirini bölerse ZATCA her ikisinin matrahını düzeltebilir; bölme amacını belirlerken devralanın verdiği bedeli esas alabilir.
Resmî metin
أ. لغرض تحديد الضريبة للهيئة الحق في:
1. عدم الأخذ بأي معاملة ليس لها أثر ضريبي.
2. إعادة تكييف المعاملات التي لا يعكس شكلُها جوهرها ووضعها في صورتها الحقيقية.
ب. للهيئة الحق في الربط الضريبي على المكلف بالأسلوب التقديري وفقاً للحقائق والظروف المرتبطة بالمكلف إذا لم يقدم إقراره في الموعد النظامي، أو لم يحتفظ بحسابات ودفاتر وسجلات دقيقة، أو لم يتقيد بالشكل والنموذج والطريقة المطلوبة في دفاتره وسجلاته.
ج. يجوز للهيئة إعادة توزيع الإيراد والمصاريف في المعاملات التي تتم بين أطراف مرتبطة، أو أطراف تتبع نفس الجهة لتعكس الإيراد الذي كان سيتحقق لو كانت الأطراف مستقلة وغير مرتبطة.
د. لا يجوز للمكلف حسم خسارة ناتجة عن تحويل ممتلكات تمت بينه وبين طرف مرتبط به، وما لم يرد في هذا النظام خلاف ذلك، يعلق حسم الخسارة إلى أن يتخلص الطرف المرتبط من الممتلكات إلى طرف آخر غير مرتبط.
هـ. إذا قام المكلف الفرد بتجزئة دخله وتقاسمه مع شخص آخر، يجوز للهيئة تعديل الوعاء الضريبي للمكلف وللشخص الآخر منعاً لأي تخفيض في الضريبة المستحقة.
و. تعني تجزئة الدخل لغرض هذه المادة ما يأتي:
1. تحويل الدخل بشكل مباشر أو غير مباشر من شخص إلى آخر مرتبط به.
2. تحويل الممتلكات بما في ذلك النقود بشكل مباشر أو غير مباشر من شخص إلى شخص آخر مرتبط به، ينتج عنه تحقيق الشخص الآخر لدخل من هذه الممتلكات، إذا كان السبب أو أحد الأسباب للتحويل هو تخفيض إجمالي الضريبة المستحقة على دخل الشخص المحول أو الشخص المحول إليه.
ز. يجوز للهيئة أن تأخذ بالقيمة المقدمة من الشخص المحول إليه لتقرر إذا كان المكلف يسعى لتجزئة الدخل.
Zekât, Vergi ve Gümrük İdaresi’nin (ZATCA) yayımladığı metin. Yukarıdaki açıklama bilgi amaçlıdır, vergi tavsiyesi değildir; bağlayıcı olan Arapça metindir.
İlgili maddeler
- Madde 64: İlişkili kişiler ve ortak kontrolKanun bakımından kişilerin ne zaman ilişkili sayılacağını tanımlar: gerçek kişi ile akrabaları, gerçek kişi ile şirketler veya vakfedilmiş malları yöneten kuruluşlar ve şirketlerin ya da kuruluşların ortak kontrol altında olması; ölçüt 50% kontroldür.
- Madde 65: Tarhiyat süreleriZATCA, gerekçeli bildirimle, beyanname süresinin bitiminden itibaren 5 yıl içinde tarhiyat yapabilir veya düzeltebilir; beyanname verilmemişse ya da vergi kaçırma kastıyla eksik veya yanlışsa süre 10 yıldır. Fazla ödemeler 5 yıl içinde geri istenebilir.
Kaynaklar
- نظام ضريبة الدخل — هيئة الزكاة والضريبة والجمارك
Kontrol tarihi: 5 Kasım 2026. Açıklama yalnızca maddenin metninden, bilgi amacıyla yazılmıştır; hukuki tavsiye değildir.